III SA/Wa 457/05

Sygn. akt IIISA/WA 457 /05 P O S T A N O W I E N I E Dnia 10 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Kamińska, po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia ... grudnia 2004 r., nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego postanawia: odrzucić skargę Pismem z ... stycznia 2004 r. pełnomocnik B. S. (zwanej dalej "Skarżącą") wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z ... grudnia 2004 r., nr ... w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł pełnomocnik Skarżącej pismem z 29 marca 2005 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie Skarżącej od tegoż wpisu. Zarządzeniem z 30 czerwca 2005 r. Referendarz sądowy tutejszego Sądu - na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W uzasadnieniu zarządzenia wskazano, że pomimo prawidłowego wezwania do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, strona nie uzupełniła tego braku. Sprzeciw od powyższego zarządzenia został odrzucony jako wniesiony po terminie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 września 2005 r. Po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika Skarżącej z 5 października 2005 r. o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu na zarządzenie Referendarza sądowego z 30 czerwca 2005 r., tutejszy Sąd postanowieniem z 9 listopada 2005 r. odmówił przywrócenia tego terminu. Pismem z 23 listopada 2005 r. pełnomocnik Skarżącej złożył zażalenie na powyższe postanowienie Sądu, które postanowieniem z 7 marca 2006 r., sygn. akt I FZ 55/06 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił. Mając powyższe na uwadze, pismem z 21 marca 2006 r. tutejszy Sąd wezwał ponownie pełnomocnika Skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik Skarżącej w piśmie z 4 kwietnia 2006 r. zwrócił się o zwolnienie Skarżącej z obowiązku uiszczenia należnego w sprawie wpisu. Pismem z 19 kwietnia 2006 r. Referendarz sądowy tutejszego Sądu wezwał Skarżącą za pośrednictwem jej pełnomocnika do nadesłania wypełnionego formularza PPF oraz dodatkowych informacji na temat sytuacji majątkowej Skarżącej, w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ze znajdującego się w aktach sądowych "Potwierdzenia odbioru" wynika, że powyższe wezwanie zostało doręczone 29 kwietnia 2006 r. Odbiór wezwania pokwitowała sama Skarżąca (k...). Także tym razem Skarżąca nie dopełniła czynności, do której była wezwana, co skutkowało, po raz drugi, pozostawieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania zarządzeniem Referendarza sądowego z 22 maja 2006 r. W sprzeciwie z 3 czerwca 2006 r. na powyższe zarządzenie pełnomocnik Skarżącej zakwestionował skuteczność wezwania z 19 kwietnia 2006 r. do nadesłania wypełnionego formularza PPF. Zarządzeniem z 3 lipca 2006 r. uznano doręczenie przesyłki zawierającej wezwanie do nadesłania wypełnionego formularza PPF za niewłaściwe i pozbawione skutków prawnych. Nadto akta sprawy przekazano Referendarzowi sądowemu celem przeprowadzenie postępowania o przyznanie prawa pomocy. Pismem z 7 lipca 2006 r. Referendarz sądowy po raz kolejny wezwał Skarżącą za pośrednictwem jej pełnomocnika do nadesłania wypełnionego formularza PPF oraz dodatkowych informacji na temat sytuacji majątkowej Skarżącej, w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Zarządzeniem z 21 sierpnia 2006 r. po raz trzeci Referendarz sądowy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania na podstawie art. 257 p.p.s.a. tj. wskutek jego niezłożenia na urzędowym formularzu PPF. W uzasadnieniu zarządzenia zaznaczono, ze na powyższe rozstrzygnięcie nie mógł mieć wpływu wniosek pełnomocnika Skarżącej o przedłużenie terminu do dokonania wskazanych w wezwaniu czynności. Ze znajdującego się w aktach sądowych "Potwierdzenia odbioru" wynika, że powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej 26 sierpnia 2006 r. (k...). Wobec niewniesienia przez pełnomocnika Skarżącej przewidzianego prawem środka zaskarżenia od powyższego rozstrzygnięcia, zarządzeniem z 11 września 2006 r. wezwano pełnomocnika Skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł w terminie 7 dni. Wezwanie zawierało pouczenie, że nieuiszczenie wpisu we wskazanym terminie spowoduje odrzucenie skargi. Ze znajdującego się w aktach sądowych "Potwierdzenia odbioru" wynika, że powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej 25 września 2006 r. (k...). Pismem z 2 października 2006 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o zwolnienie Skarżącej z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego, argumentując jak w trakcie całego postępowania tj., że jego mocodawczyni (żona) jest [...], która utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł. miesięcznie. Również ten wniosek nie został złożony na urzędowym formularzu PPF. Zarządzeniem z 4 października 2006 r. akta sprawy przekazano Referendarzowi sądowemu celem przeprowadzenia postępowania w sprawie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do złożenia wniosku na urzędowym formularzu i udzielenia dodatkowych informacji na temat sytuacji majątkowej Skarżącej, jej pełnomocnik zwrócił się o przedłużenie terminu do złożenia informacji do 30 listopada 2006 r. W tym względzie argumentował, że Skarżąca nie przebywa w miejscu zamieszkania i nie ma z nią kontaktu. Zarządzeniem z 26 października 2006 r., wobec niezłożenia wniosku w formie prawem przewidzianej, Referendarz sądowy po raz czwarty pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W rejestrze dochodów budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na dzień 10 listopada 2006 r. nie stwierdzono wpływu kwoty 500 zł z tytułu wpisu sądowego, do którego uiszczenia wzywano doręczając odpis zarządzenia z 11 września 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały; pismem takim jest między innymi skarga. Jeśli zatem należny wpis nie został uiszczony, wzywa się wnoszącego skargę do jego uiszczenia. W myśl natomiast art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis podlega odrzuceniu przez sąd. Należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie Skarżąca, za pośrednictwem swojego pełnomocnika, została wezwana do uiszczenia należnego wpisu w sposób prawidłowy poprzez doręczenie odpisu zarządzenia z 11 września 2006 r. Wezwanie do dokonania tej czynności, zawierające pouczenia o skutkach jego niewykonania, doręczone zostało zgodnie z przepisami Działu III Rozdziału 4 – "Doręczenia" p.p.s.a. Termin 7-dniowy do uiszczenia wpisu zaczął więc biec w dniu 26 września 2006 r. i upłynął z dniem 2 października 2006 r. (poniedziałek), zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 p.p.s.a. Jak wspomniano, do dnia 10 listopada 2006 r., Skarżąca nie uiściła należnego wpisu od skargi. Sąd podkreśla, iż na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie mógł mieć wpływu kolejny wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną określone prawem przesłanki. Podkreślić należy, iż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Wolą ustawodawcy postępowanie "wpadkowe" w przedmiocie prawa pomocy jako instytucja o charakterze szczególnym zostało obwarowane określonymi wymogami formalnymi. Zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Jednocześnie art. 257 p.p.s.a. stanowi, że wniosek, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie pozostawia się bez rozpoznania. Z powyższych regulacji wynika, że instytucja prawa pomocy jako forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa uzależniona jest od czynnego udziału strony. To od współdziałania strony uzależnione jest czy procedura merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy zostanie uruchomiona. Złożenie wniosku na urzędowym formularzu stanowi warunek sine qua non tego postępowania. Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy – jak w niniejszej sprawie - nie może służyć instrumentalnemu traktowaniu przepisów prawa. Składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy w innej formie niż prawem przewidziana - przy pełnej świadomości strony co do ciążącego obowiązku - należy uznać za nadużycie prawa. Zdaniem Sądu, strona składając kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy w warunkach, o których wyżej mowa musi mieć na względzie, że nie ma to wpływu na bieg terminu z art. 220 p.p.s.a. Odmienna interpretacja przepisu mogłaby pozwolić stronom na nieograniczone przewlekanie postępowania sądowoadministracyjnego poprzez składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy w innej formie niż prawem przewidziana. Uwzględniając powyższy stan faktyczny i prawny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 220 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.