II SA/Kr 1092/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Dobosz (spr.) Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Edyta Domagalska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2006 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 25 sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] lutego 2004 r.; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] II 2004 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z 24 I 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) odmówiono E. R. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu służby w AK. Organ stwierdził, że strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów, że w jej sprawie zachodzą przesłanki z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy. Wnioskodawca przedstawił zaświadczenie Jednostki Wojskowej Nr [...] z [...] XI 1980 r. (wyciąg z akt personalnych: życiorysu, ankiety personalnej i karty ewidencyjnej) informujące, że był żołnierzem podziemia w latach 1941-1944. Urząd dokonał weryfikacji treści tego zaświadczenia. Z pisma WKU w B. nr 108 z [...] I 2004 r. wynika, że w teczce akt personalnych E. R. nie znajdują się dane dotyczące służby w/w w AK. Wobec powyższego Urząd uznał przedstawione zaświadczenie za niewiarygodne i odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. R. twierdzi, że przedstawiony przez niego dokument jest prawdziwy, natomiast nieprawdziwe jest pismo pochodzące od WKU w B.. Twierdzi, że wie na pewno, iż jego teczki personalnej nie ma WKU w B. – powinna ona być w CAW, ale część materiałów uległa prawdopodobnie spaleniu. Jest majorem w stanie spoczynku, inwalidą I grupy. Brak dowodów jest spowodowany upływem czasu, a świadkowie są albo bardzo starzy, albo wymarli. Był oficerem, ale nie był członkiem PZPR, co powodowało, że był inwigilowany, podsłuchiwany. Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 25 VIII 2004 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z 24 I 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371) utrzymano w mocy decyzję własną z [...] II 2004 r. Organ opisał materiał dowodowy zgromadzony w aktach i stwierdził, że nie daje on żadnych podstaw do uznania, że strona pełniła służbę w AK. Istnieją oświadczenia strony sprzeczne co do daty rozpoczęcia służby (1941 lub 1943 rok). Zaświadczenie przedłożone przez stronę budzi poważne wątpliwości co do jego autentyczności, gdyż są na nim odręczne poprawki długopisem. Zaświadczenie powołuje się na akta personalne, natomiast z pisma WKU B. z [...] I 2004 r. wynika, że akta personalne nie zawierają żadnych danych na temat służby w AK, a jedynie w życiorysie strony jest zapis dotyczący pobytu na pracach przymusowych. Żadnych innych dowodów na okoliczność służby w AK strona nie przedstawiła. Informacje podane przez stronę są lakoniczne, nie podaje ona czy składała przysięgę, ani też nie wskazuje stopnia wojskowego i konkretnego przydziału organizacyjnego, a także nie pisze, gdzie i w jakich akcjach brała udział. Zdaniem organu istnieją podstawy do odmowy przyznania stronie uprawnień z tytułu służby w AK, a nadto brak podstaw do uznania robót przymusowych za represję w rozumieniu ustawy o kombatantach (...). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie E. R. opisuje swoją działalność z okresu okupacji. W listopadzie 1940 r. został wysiedlony wraz z rodzicami z G. i deportowany do GG wieś S. pow. S.. Wiosną 1941 r. mając 14 lat został zatrudniony przymusowo u bauera B. K. w tejże miejscowości jako robotnik rolny (pracował nieprzerwanie od wiosny 1941 r. do lipca 1944 r.). Fakt jego pracy potwierdzili A. i J. G., zeznaniami z [...] IX 1973 r., opisał go też we własnoręcznie sporządzonym życiorysie z 1949 r., będąc w tym czasie elewem Szkoły Oficerskiej. Jesienią 1941 r. został zwerbowany do tajnej organizacji zbrojnej, został zaprzysiężony i otrzymał stopień szeregowca i pseudonim "I.". Po wkroczeniu Armii Czerwonej w 1944 r. ujawnił się w Urzędzie Bezpieczeństwa w S.. W tajnej organizacji pełnił początkowo służbę kolporterską, w miarę upływu lat dostawał coraz więcej zadań od swego przełożonego por. B.. Zapoznawał się również z bronią. Skarżący wyjaśnia, że dopisek na zaświadczeniu "CJA" pochodzi zapewne od dowódcy wydającego zaświadczenie. Dalsze dowody w sprawie uległy zniszczeniu z powodu upływu czasu, a także z obawy przed UB. Świadkowie już nie żyją. Skarżący twierdzi, że również jego akta personalne zostały prawdopodobnie w WP zniszczone na polecenie generała WSW B., ale praktyka była taka, że co 6 lat niektóre dokumenty z akt musiały być uaktualniane. Dodaje, że jego dowódca Pułku Inżynieryjno-Budowlanego miał uprawnienia, wbrew temu co twierdzi Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do tego, aby wydawać zaświadczenia na podstawie akt personalnych. Skarżący podaje także okoliczności swego zaprzysiężenia i przydziału do I drużyny F., II plutonu P., dowódca plutonu ps. B.. Oddział nazywał się 5 p. pułk piechoty. Podaje też, że brał udział w kilku potyczkach na przełomie 1943/1944, w których był dwa razy lekko ranny. Chodziło tu o napad na więzienie i mleczarnię w S., zniszczenie księgarni niemieckiej, udział w akcji zaminowywania torów pod K.. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 VIII 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sądowa kontrola wykazała naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew bowiem treści art. 7 kpa Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie m. in. słuszny interes obywatela oraz wbrew art. 77 kpa nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W gruncie rzeczy organ oparł się jedynie na treści pisma WKU B. z [...] I 2004 r., któremu dał wiarę, a odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zaświadczeniu skarżącego z [...] XI 1980 r., gdyż znalazły się na nim odręczne poprawki długopisem. Jednakże na s. 10 akt administracyjnych znajduje się kserokopia wspomnianego zaświadczenia bez dopisku "cja", poprawiona jest tylko data urodzenia (nadpisana ręcznie) tak, jak w oryginale. To sprawia, że nie sposób kwestionować treści tego zaświadczenia w taki sposób, iż nie ma w nim mowy o "AK", a o jakiejś "Akcji". Organ nie ustalił kto i w jakich okolicznościach dokonał na oryginale wspomnianego dopisku; powstać on jednak musiał po potwierdzeniu za zgodność z oryginałem w dniu [...] VIII 2003 r. kserokopii przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Kwestionowane zaświadczenie JW. [...] z [...] XI 1980 r. posiada swój numer (znak [...]), co sugeruje, iż zostało wydane [...] XI 1980 r. i można było w archiwalnych dokumentach Jednostki poszukać na ten temat informacji. Zaświadczenie to powołuje się na wyciąg z akt personalnych: z życiorysu, z ankiety personalnej i z karty ewidencyjnej. Zwraca też uwagę, że na kserokopii zaświadczenia nie zostało zaznaczone kto je podpisał, na oryginale w aktach (k. 19) widnieje maszynowy napis D-ca JW. [...]. Może to sugerować, że oryginał zaświadczenia został uzupełniony już po złożeniu do akt kserokopii w dniu [...] VIII 2003 r. i sporządzono wówczas kolejną kserokopię zaświadczenia, potwierdzając [...] I 2004 r. również jej zgodność z oryginałem (k. 29 akt administracyjnych). Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych skierował do CAW oraz do Archiwum Wojsk Lądowych zapytanie o to, czy "w aktach osobowych E. R. znajdują się dane o służbie w/w w Armii Krajowej". W odpowiedzi Komendant WKU w piśmie z [...] I 2004 r. nr 108 poinformował, że "w teczce akt personalnych nie znajdują się dane dotyczące służby w/w w AK", wspominając o życiorysie "wpiętym w TAP". Wobec zarzutów skarżącego podnoszonych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o usunięciu z akt dokumentów należało przejrzeć w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych akta personalne skarżącego pod tym kątem widzenia, czy w istocie akta te są kompletne i czy jakieś materiały nie zostały z nich usunięte. Zwraca bowiem uwagę, że zaświadczenie skarżącego pochodzi z 1980 r., a pismo WKU z 2004 r., co powoduje, że nie można wykluczyć, iż w ciągu 24 lat zawartość akt personalnych uległa zmianie. W niniejszej sprawie doszło też do naruszenia art. 10 kpa, gdyż przed wydaniem decyzji nie zawiadomiono skarżącego o tym, że ma prawo zapoznać się z zebranym materiałem dowodowym i prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Również skarżący nie miał takiej możliwości przed wydaniem ostatecznej decyzji. Organ nie odniósł się także w niniejszej sprawie do pozytywnej rekomendacji Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych z [...] VIII 2003 r. (k. 17 akt administracyjnych). Organ zarzuca skarżącemu, że zbyt lakonicznie pisał o swojej działalności kombatanckiej. Tym niemniej skarżący nie miał nawet odpowiedniego druku do złożenia wniosku (k. 9), mógł się zatem nie orientować jakie fakty są istotne dla Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W skardze przytoczył bardzo dużo faktów, których weryfikacja nie powinna organowi sprawić kłopotu w toku dalszego postępowania. W trakcie tego postępowania obok przeglądnięcia akt personalnych należałoby zwrócić się do Komendy Policji w S. o to, czy i kto dysponuje danymi co do nazwisk ujawnionych członków AK w 1945 r. Zwrócić należy uwagę, że strona zwracała się do IPN Oddział w L. i otrzymała stamtąd pismo z [...] IX 2006 r., z którego nie wynika, że takich dokumentów nie ma, ale że sprawa będzie badana przez Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów IPN w W. (k. 55 akt sądowych). Również istotne znaczenie dla sprawy może mieć przesłuchanie starszego sierżanta sztabowego WP A. S. w związku z jego oświadczeniem z [...] III 2004 r. (k. 56 akt sądowych). W razie jeśli po przeprowadzeniu wspomnianego postępowania pozostaną nie wyjaśnione wątpliwości, w niniejszej sprawie wskazane jest także przesłuchanie strony w trybie art. 86 kpa. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" p.o.p.p.s.a. (Dz. U., Nr 153, poz. 1270). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.o.p.p.s.a.