V SA/Wa 1528/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Asesor WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi G. Spółka z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej - oddala skargę - Decyzją z dnia [...].09.2003 r. – stosownie do treści art. 207 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 262, 39 i 276 § 2 ustawy z dnia 9.01.1997 r. Kodeks celny (j.t. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802) – Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. postanowił wymierzyć opłatę manipulacyjną dodatkową G. Sp. z o.o. w W. w wysokości [...] PLN. Zdaniem organu, jej orzeczenie uzasadnia wykazanie różnicy między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej towaru objętego zgłoszeniem celnym [...] z dnia [...].07.2002 r. Stwierdzono wówczas obecność [...] kartonów zawierających [...] w ilości [...] szt. wg faktury nr [...] z dnia [...].07.2002 r. o wartości [...]. Stosownie do powołanych przepisów, gdy rewizja celna odbywa się po złożeniu zgłoszenia, opłatą manipulacyjną dodatkową należy obciążyć zgłaszającego, gdyż wykazanie różnicy w wyniku rewizji celnej następuje w czasie, gdy na osobie tej ciąży odpowiedzialność za towar. Tym zaś była G. reprezentowana przez agencję celną E. Wartość towaru ustalono przyjmując kurs według tabeli [...] z dnia [...].07.2002 r. Powyższy akt administracyjny – po rozpoznaniu odwołania ww. podmiotu – został utrzymany w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...].04.2004 r. W motywach rozstrzygnięcia podzielono poglądy wyrażone w motywach decyzji organu pierwszej instancji. Zwrócono także uwagę, że decyzją z dnia [...].05.2003 r. Dyrektor Izby Celnej [...] w W. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...].08.2002 r. i umorzył postępowanie w sprawie obciążenia adresata tej decyzji wymiarem opłaty manipulacyjnej dodatkowej. To rozstrzygnięcie dotyczy firmy P. Sp. z o.o. Nie ma natomiast przeszkód do wszczęcia postępowania w sprawie opłaty manipulacyjnej dodatkowej w stosunku do G., która za pośrednictwem agencji celnej E. dokonała zgłoszenia celnego towaru i skierowania do niej merytorycznego rozstrzygnięcia. W skardze do Sądu G. Sp. z o.o. w W. wniosła o: a) uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej albowiem – co wynika z uzasadnienia wniesionego środka – wskazana wyżej decyzja Dyrektora Izby Celnej [...] została wydana z naruszeniem prawa (nie było podstaw faktycznych do umorzenia postępowania organu I instancji w sprawie wymierzenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej, albowiem mogłoby to nastąpić wówczas, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe), co uniemożliwia merytoryczne rozstrzygnięcie tej kwestii w toczącym się postępowaniu; b) umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, co jest konsekwencją zarzutu sformułowanego w p-kcie a; c) zasądzenie obowiązku zwrócenia nienależnie pobranej kwoty wraz z odsetkami od dnia jej uiszczenia; d) zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego. W motywach wniesionego środka zaskarżenia wskazano, że istota sporu sprowadza się do oceny znaczenia prawnego decyzji wydanej przez Dyrektora Izby Celnej [...] w W. w dniu [...].05.2003 r., która ma walor decyzji ostatecznej. Autor wniesionego środka zaskarżenia – powołując się na poglądy komentarzowe – wskazał, iż jeżeli intencją tego organu było spowodowanie obciążenia opłatą manipulacyjną dodatkową skarżącego, to winien był to uczynić poprzez uchylenie w całości tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skoro tego nie uczynił, to aktualnie nie ma możliwości orzekania w tej kwestii. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Na wstępie zauważyć należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako Pr. o p.p.s.a.). Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy. Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa. W powyższym kontekście – oceniając wniesiony środek zaskarżenia – wskazać trzeba, iż w obecnym stanie prawnym nie jest możliwa realizacja punktu "b" i "c" skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny – z braku odpowiednich uregulowań, których nie zamieszczono w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – nie może ani "umorzyć postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość", ani też orzec o nałożeniu na organ obowiązku zwrócenia stronie nienależnie pobranej kwoty wraz z odsetkami o dnia jej uiszczenia. Postulat ten mógłby zostać zgłoszony pod adresem ustawodawcy (de lege ferenda) celem usprawnienia toku postępowania celnego w powiązaniu z procesem sądowoadministracyjnym. Aktualnie obowiązujące regulacje – co z naciskiem trzeba podkreślić – na uwzględnienie tego typu żądań nie pozwalają. W kwestii przedstawionej w punkcie "a" wskazać trzeba, że decyzja Dyrektora Izby Celnej [...] w W. z dnia [...].05.2003 r. nie narusza prawa, albowiem organ odwoławczy trafnie uchylił w całości decyzję organu niższej instancji i umorzył postępowanie w pierwszej instancji (w stosunku do firmy P. Sp. z o.o.), ponieważ ta firma błędnie została uznana za podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Stosownie do treści art. 233 § 1 pkt 2a Ordynacji podatkowej, gdy organ odwoławczy stwierdzi, ze sprawa została rozstrzygnięta decyzją skierowaną do podmiotu nie będącego stroną w sprawie, uchyla decyzję pierwszej instancji i umarza postępowanie w sprawie. Warto – przy okazji – zwrócić uwagę, iż in fine motywów decyzji Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...].05.2003 r. wyrażono trafny pogląd, że: "Opłatą manipulacyjną dodatkową należało obciążyć podmiot, który jako ostatni przed przeprowadzeniem rewizji deklarował organom celnym stan ilościowy towaru". Powołano się wówczas trafnie na postanowienia art. 64 § 2a Kodeksu Celnego. Uwzględniając powyższe uznać należy, iż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa. Podzielając wykładnię przepisów dokonaną przez organy obu instancji należało – stosownie do treści art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – skargę oddalić.