II OSK 627/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Rzążewska Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Nowakowski Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Protokolant Andżelika Borek po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Kr 337/05 w sprawie ze skargi D. F. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Kr 337/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę D. F. na decyzję Wojewody M. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymeldowania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż zaskarżoną decyzją Wojewoda M. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] o odmowie wymeldowania K. K. z pobytu stałego, z budynku nr [...] przy ul. [...] w K. Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji o braku podstaw do wymeldowania K. K. z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w K., albowiem nie zaistniała przesłanka ustanowiona w przepisie art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, tj. opuszczenie miejsca pobytu stałego. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że w dniu [...] w budynku przy ul. [...] w K. miał miejsce pożar, w wyniku którego K. K. wraz ze swoją rodziną otrzymał lokal zastępczy - na czas remontu spalonego budynku, tj. na okres jednego roku. Przed pożarem K. K. zamieszkiwał w przedmiotowym budynku. Z wyjaśnień D. K. oraz D. F. wynika, iż K. K. posiadał swobodny dostęp do przedmiotowego budynku i miał w nim swoje rzeczy. Okoliczność zamieszkiwania K. K. w miejscu pobytu stałego potwierdziły także osoby mieszkające w sąsiedztwie spalonego budynku: S. P. i K. K. W takiej sytuacji przekwaterowanie do lokalu zastępczego na czas przeprowadzenia remontu zniszczonego pożarem budynku nie jest dobrowolnym i trwałym opuszczeniem miejsca pobytu stałego w świetle przepisu art. 15 ust. 2 ustawy. Skargę na powyższą decyzję wniosła D. F. zarzucając, że organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny sprawy i orzekł na podstawie nieprawdziwych zeznań świadków, nie zachowując kolejności wydarzeń. Skarżąca podniosła, że K. K. po zawarciu związku małżeńskiego zamieszkał u swojej żony w W.. Po pożarze domu otrzymał lokal zastępczy, gdzie zameldował się wraz z żoną i dziećmi, nie wymeldowując się z przedmiotowego domu. W uzupełnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wniósł o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu zakończenia postępowania administracyjnego dotyczącego wymeldowania K. K. w sprawie [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd podniósł, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Z przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania dowodowego wynika, iż K. K. do czasu pożaru, który miał miejsce w dniu [...] mieszkał w przedmiotowym domu i tam koncentrowało się jego życie. W związku z niemożnością mieszkania w budynku przy ul. [...] w K. K.K. otrzymał od Prezydenta Miasta K. skierowanie z dnia [...]. nr [...] do zawarcia umowy najmu na czas określony 1 roku (na czas remontu budynku po pożarze) lokalu mieszkalnego nr[...] w budynku przy ul. [...] w K. Z tych względów, w ocenie Sądu, nie zostały spełnione przesłanki do orzeczenia wymeldowania K. K. z przedmiotowego budynku. Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania podnosząc, iż bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji według stanu prawnego i faktycznego na dzień jej wydania. Zatem sprawa administracyjna, która toczy się przed organem I instancji nie ma znaczenia prejudycjalnego w stosunku do rozpoznawanej sprawy, a tylko w takim przypadku zawieszenie postępowania byłoby uzasadnione. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła D. F., reprezentowana przez radcę prawnego A. C. Wyrok zaskarżono w całości, zarzucając: - na zasadzie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 r. (Dz. U. Z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że K. K. przebywa stale w K. przy ul. [...] podczas, gdy nie zamieszkuje i nie przebywa pod rzeczonym adresem; - naruszenie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania do czasu uprawomocnienia się decyzji w sprawie nr [...] gdzie ustalono, że K. K. nie przebywa w K. przy ul. [...]. W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne D. F. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów administracji I i II instancji; ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że K. K. nie zamieszkuje przy ul. [...] w K., lecz w W.. W świetle orzeczenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], znajdującego się w aktach sprawy, przebywanie w przedmiotowym budynku jest niebezpieczne dla zdrowia i życia ludzi. Fakt nie przebywania K. K. w tym budynku potwierdzili świadkowie, m. in. J. K.. Skoro K. K. nie przebywa od lat przy ul. [...] w K., to zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych powinien zostać wymeldowany. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta K. orzekł o wymeldowaniu K. K. z budynku przy ul. [...] w K.. Decyzja ta nie jest prawomocna. Zdaniem skarżącej, oddalenie przez Sąd wniosku o zawieszenie postępowania pozbawiło skarżącą możliwości przedłożenia Sądowi dowodu na okoliczność nieprzebywania K. K. w przedmiotowym budynku. W pismach procesowych z dnia 31 sierpnia 2007 r. i z dnia 29 kwietnia 2008 r. pełnomocnik skarżącej podał, że postanowieniem z dnia 29 czerwca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny Krakowie odrzucił skargę K. K. na decyzję Wojewody M. w K. z dnia [...] w przedmiocie wymeldowania K. K.i w związku z tym decyzja ta stała się prawomocna. Do pisma załączono kserokopię powyższego postanowienia Sądu i decyzji Wojewody M. w K. (utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zaskarżenia. Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej do Sądu administracyjnego decyzji - organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Powyższe brzmienie przepis art. 15 ust. 2 ustawy uzyskał z dniem 1 maja 2004 r. w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, poz. 887). Konsekwencją takiego stanu prawnego jest uznanie, iż wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu - nie przebywanie w lokalu. Podkreślić należy, iż ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) - w wyniku którego z dniem 19 czerwca 2002 r. utracił moc art. 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy. W orzecznictwie sądowym, zarówno przed jak i po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01), prezentowano jednolite stanowisko, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W tym stanie rzeczy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie nie można skutecznie zarzucić, iż dokonał błędnej wykładni przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Sąd pierwszej instancji zasadnie bowiem rozważał kwestie dotyczące dobrowolności opuszczenia budynku przy ul. [...] w K. w aspekcie pożaru tego budynku. Z uwagi na sposób sformułowania zarzutu naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zauważyć należy, iż autor skargi kasacyjnej wprawdzie zarzucił naruszenie tego przepisu przez błędną wykładnię, lecz dalsze sformułowanie tego zarzutu - "przyjęcie, że K. K. przebywa stale w K. przy ul. [...] podczas, gdy nie zamieszkuje i nie przebywa pod rzeczonym adresem" - wskazuje, iż w istocie jest to zarzut niewłaściwego zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy. W tej sytuacji celowym jest podkreślenie, iż sam fakt pobytu czasowego poza miejscem stałego pobytu nie stwarza podstaw do wymeldowania, albowiem do spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania nie wystarczy samo fizyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. Przebywanie w innym lokalu (w innej miejscowości) nie stanowi spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania, chyba że towarzyszą temu inne okoliczności, wskazujące na zamiar stałego związania się z tym nowym miejscem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego1989 roku, sygn. akt SA/Wr 789/88 ONSA 1989/2/72). W rezultacie należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że - wbrew twierdzeniom strony wnoszącej skargę kasacyjną - w ustalonym stanie faktycznym obowiązujące przepisy prawa nie dostarczyły podstaw do wymeldowania K. K. z pobytu stałego. W niniejszej sprawie nie można bowiem przyjąć, że opuścił sporny budynek bez wymeldowania w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Jak wyżej wskazano art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Związanie granicami skargi kasacyjnej powoduje, że jeżeli brak jest zarzutów dotyczących naruszenia konkretnych przepisów proceduralnych, to Naczelny Sąd Administracyjny związany jest ustaleniami zaskarżonego wyroku (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 1997 r., sygn. akt I PKN 58/97, OSNP 1997/22/436/ ). W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie zarzucono naruszenia przepisów postępowania w tymże zakresie przez Sąd I instancji. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji. Jednocześnie zaznaczyć należy, iż zarzut naruszenia prawa materialnego nie może służyć zwalczaniu ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Odnośnie zarzutu "naruszenia art. 174 pkt 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania" wyjaśnić należy, iż Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć tego przepisu. Przepis art. 174 pkt 2 p.p.s.a. określa podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną. Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest naruszenie przez Sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem, w ramach tej podstawy skarżący winien bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił Sąd pierwszej instancji, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie strona w skardze kasacyjnej nie wskazała żadnych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, których naruszenia miałby dopuścić się Sąd pierwszej instancji. Samo powołanie przepisu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie czyni zadość wymogom postawienia zarzutów kasacyjnych w ramach tej podstawy kasacyjnej. Skarga kasacyjna w tym zakresie nie spełnia wymogów ustanowionych w art. 176 p.p.s.a. i dlatego kwestie objęte tym zarzutem pozostają poza rozważaniami Naczelnego Sąd Administracyjnego. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.