III SA/Wa 2128/06
WyrokWSA w Warszawie2006-11-15
Skład orzekający: Jakub Pinkowski, Jolanta Sokołowska, Artur Kot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje odmawiające umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i odsetek za zwłokę zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności w zakresie uzasadnienia i rozważenia zarzutu przedawnienia?Ratio decidendi
Decyzje odmawiające umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i odsetek za zwłokę zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie rozważyły wnikliwie i wszechstronnie sprawy, wadliwie oceniły sytuację faktyczną, nie odniosły się do argumentów strony dotyczących przedawnienia należności oraz nie przedstawiły należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, co narusza zasady k.p.a. i prowadzi do dowolności rozstrzygnięcia.Stan faktyczny
M. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 1992 r. do grudnia 1993 r. wraz z odsetkami, powołując się na trudną sytuację materialną. Zakład i Prezes ZUS odmówili umorzenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności ani szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia należności oraz błędną wykładnię przepisów o umorzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność poprzedniej decyzji Prezesa ZUS.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2004 r., stwierdzając jednocześnie, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.Pełny tekst orzeczenia
.Sygn. akt III SA/Wa 2128/06 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (spr.), Asesor WSA Artur Kot, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oraz odsetek za zwłokę 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2004 nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.
Pismem z dnia [...] maja 2004r. M. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Zakład) o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 1992r. do grudnia 1993r. wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu podniósł, iż z powodu trudnej sytuacji materialnej i braku środków finansowych nie jest w stanie uregulować zadłużenia. Ma na utrzymaniu żonę i dwójkę jej dzieci, którym cofnięto świadczenia alimentacyjne oraz własnego syna, na utrzymanie którego płaci alimenty w wysokości 400 zł miesięcznie. Zdaniem wnioskodawcy opłacenie zaległych składek spowoduje całkowite zubożenie jego rodziny, która już znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. decyzją z dnia [...] września 2004r. nr [...] odmówił umorzenia wnioskowanych należności i odsetek za zwłokę. Powołując się na art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s.", stwierdził, iż zadłużenie wnioskodawcy objęte jest egzekucją administracyjną prowadzoną przez urząd skarbowy, a należności zostały zabezpieczone poprzez dokonanie wpisu do rejestru zastawów skarbowych. Nie zachodzą zatem przesłanki wymienione w art. 28 u.s.u.s., kwalifikujące należności jako całkowicie nieściągalne.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] października 2004r. M. K., przedstawiając trudną sytuację finansową swojej rodziny, podniósł, iż w okresie prowadzenia działalności gospodarczej w 1993r. uległ wypadkowi. Po wyjściu ze szpitala nie był w stanie wykonywać prac terminowo, co spowodowało odpływ klientów i brak środków na uregulowanie zadłużenia, a w konsekwencji zaprzestanie w 1994r. prowadzenia działalności gospodarczej. Oświadczył ponadto, iż w miesiącach od grudnia 1992r. do grudnia 1993r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej był ubezpieczonym i jednocześnie płatnikiem składek. Wobec tego w jego sytuacji zastosowanie ma art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W jego ocenie także, zgodnie z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., należności za okres od grudnia 1992r. do grudnia 1993r. uległy przedawnieniu.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Prezes ZUS) decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. nr [...] podtrzymał stanowisko organu I instancji. Powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji stwierdził, iż nie zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie należności. Wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą i osiąga z tego tytułu dochody. Dodatkowym źródłem utrzymania wnioskodawcy jest wynagrodzenie ze stosunku pracy. Zdaniem organu odwoławczego systematyczne spłacanie należności z tytułu składek w stosunku do osiąganych dochodów nie pozbawi wnioskodawcy i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Wyrokiem z dnia 30.09.2005r. sygn. akt III SA/Wa 439/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność ww. decyzji Prezesa ZUS.
Decyzją [...].05.2006r. nr [...] po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...].09.2004r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Powtórzył argumenty zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej. Stwierdził, że M. K. jest współwłaścicielem samochodu, na którym został ustanowiony zastaw celem zabezpieczenia należności, poza tym prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Zdaniem organu bezsporne jest zatem, że nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 28 u.s.u.s., kwalifikujące należności jako całkowicie nieściągalne. Poza tym Prezes ZUS uznał, że udokumentowane przez zobowiązanego problemy finansowe nie stanowią wystarczającej przesłanki umorzenia należności. Stwierdził, że umorzenie należności może nastąpić w sytuacjach szczególnych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy społeczne jest realnie niemożliwe wywiązanie się z zobowiązań, ale takie okoliczności w przypadku zobowiązanego nie zachodzą.
W skardze M. K. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
- art. 35 ust. 3 w związku z art. 36 ustawy z dnia 25 listopada 1986r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U z 1989r. Nr 25, poz. 137), poprzez dochodzenie należności z tytułu składek, które uległy przedawnieniu,
- art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), dalej zwanego "rozporządzeniem z dnia 31.07.2003r.", przez przyjęcie wykładni prowadzącej do stwierdzenia, iż sytuacja skarżącego nie wyczerpuje dyspozycji tych przepisów.
Skarżący dowodził, iż jego zaległości wobec ZUS za okres od grudnia 1992r. do grudnia 1993r. uległy przedawnieniu zarówno w świetle przepisów ustawy z dnia 25 listopada 1986r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, jak i u.s.u.s.
Przedstawiając specyfikację wydatków dowodził, iż spełnia przesłanki umorzenia należności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Wyjaśnił, dlaczego nie może korzystać z pomocy społecznej. Poddał pod rozwagę Sądu, czy decyzję w niniejszej sprawie wydał właściwy organ. Poinformował, iż zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej.
W piśmie procesowym skarżący podniósł kolejne argumenty na okoliczność przedawnienia należności. W szczególności podniósł, iż postępowanie egzekucyjne pozostaje bez wpływu na przerwanie biegu przedawnienia, ponieważ zostało wszczęte już po przedawnieniu należności. Zarzucił Prezesowi ZUS, iż nie ustosunkował się do dowodów przedłożonych w toku postępowania, nie dokonał oceny sytuacji materialnej skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Odnośnie zarzutu przedawnienia należności podniósł, iż kwestia ta nie może być przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, ponieważ sprawa dotyczy umorzenia należności, zaś sprawy dotyczące ustalania wysokości składek rozpatrywane są przez sąd ubezpieczeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że rola sądu administracyjnego sprowadza się do sprawowania kontroli działalności organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw poprzez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Z tego względu wyrażone w skardze oczekiwanie skarżącego, iż Sąd umorzy należności z tytułu składek, nie znajduje podstaw prawnych.
Podnieść też trzeba, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały na tę ocenę wpływ.
Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji miał na względzie, iż decyzje w zakresie umorzenia należności są decyzjami podejmowanymi na zasadzie tzw. uznania administracyjnego - wystąpienie przesłanki określonej w art. 28 ust. 4 u.s.u.s. lub w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003r. nie skutkuje automatycznym umorzeniem należności. Stosownie do treści art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2 - 4. W tych ostatnich przepisach oraz w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003r. określone zostały przesłanki, których zaistnienie może spowodować umorzenie należności. Oznacza to, że do Zakładu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, jednakże wyboru tego nie może cechować dowolność.
Sądowa kontrola w tego typu sprawach, w tym i w niniejszej, polega przede wszystkim na kontroli postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji oraz ocenie, na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, czy decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd przede wszystkim sprawdził, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podniesionych przez skarżącą, czy zebrał pełny materiał dowodowy i nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a więc z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów. Trzeba ponadto podnieść, że duże znaczenie ma należyte uzasadnienie decyzji, które służy realizacji zasady zaufania stron do organów orzekających oraz przekonywania stron (art. 8 i art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego, powoływanego dalej jako "k.p.a.").
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan prawny, mający znaczenie dla dokonania takiej właśnie oceny, oraz wnioski z niego wynikające przedstawiają się następująco.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano natomiast możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednak wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także do składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.).
Postępowanie poprzedzające wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, o czym stanowi art. 180 § 1 tegoż Kodeksu. Dotyczy to również postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa Zakładu. Zgodnie bowiem z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnoszonego od decyzji Zakładu do Prezesa Zakładu, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie podstępowania administracyjnego.
Warunkiem wydania poprawnej decyzji jest poprzedzenie jej prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Wymóg taki wynika wprost z art. 6 k.p.a. który stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Taki stan oznacza konieczność prawidłowego zastosowania przy rozpatrywaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez każdy organ prowadzący postępowanie administracyjne, przepisów nie tylko prawa materialnego, ale i procesowego.
W konsekwencji decyzje wydane przez Prezesa Zakładu i Zakład oceniać należy także w kategoriach obowiązków procesowych nałożonych przez k.p.a.
W pierwszej kolejności zwrócenia uwagi wymagają uzasadnienia obu decyzji wydanych w rozpoznanej sprawie, uzasadnienie jest bowiem jednym z integralnych elementów decyzji administracyjnej. Na uzasadnienie decyzji składać się powinno uzasadnienie faktyczne i prawne, co wynika wprost z art. 107 § 1 k.p.a. Rozwinięcie tych pojęć ustawodawca zawarł w § 3 tego artykułu, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, do jakich należą decyzje dotyczące umarzania należności z tytułu składek, uzasadnienie spełnia szczególnie ważną rolę. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z przekroczeniem granic tego uznania.
Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, wedle której organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia jest zatem uzasadnienie decyzji. Zasada przekonywania nie zostanie więc zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia strony lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy.
Zakład w uzasadnieniu decyzji z dnia [...].09.2004r. skupił się wyłącznie na przesłankach umorzenia należności zawartych w art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. stwierdzając, iż w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność, ponieważ jest prowadzona egzekucja i należności zostały zabezpieczone poprzez dokonanie wpisu do rejestru zastawów skarbowych. Pomimo, że w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r., Zakład w ogóle nie rozważył sytuacji zobowiązanego w świetle tych przesłanek. Wobec tego nie można uznać takiego rozstrzygnięcia za prawidłowe już chociażby tylko z tego względu.
Błędu Zakładu nie zauważył Prezes ZUS i decyzję pierwszoinstancyjną utrzymał w mocy, powtarzając argumentację zawartą w tej decyzji. Uzupełnił ją jedynie zdawkowym stwierdzeniem, iż argumenty zobowiązanego poparte złożoną dokumentacją nie stanowią wystarczającej przesłanki do umorzenia należności. Nie wyjaśnił, na jakiej podstawie doszedł do takiego wniosku, ograniczając się wyłącznie do autorytatywnego stwierdzenia, że tak jest.
Nie sposób uznać, aby takie uzasadnienia decyzji spełniały wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. i były zgodne z zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.). Nie przedstawiono stanu faktycznego, w oparciu o który organy dokonały subsumcji. Nie zostały wskazane dowody, które organy wzięły pod uwagę dokonując oceny sytuacji majątkowej zobowiązanego, nie rozważono sytuacji skarżącego w oparciu o przepisy rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r., nie odniesiono się do jego argumentów.
Wobec tego podkreślenia wymaga, że organ administracji ma obowiązek szczegółowo wyjaśnić swoje stanowisko w sprawie, poddać rozważaniom argumenty podnoszone przez stronę, odnieść je do norm wynikających z przepisów prawa i wskazać powody takiego, a nie innego zastosowania tych przepisów. Bez wątpienia ogólnikowe stwierdzenie typu "argumenty zobowiązanego poparte złożoną dokumentacją nie stanowią wystarczającej przesłanki do umorzenia należności" nie wypełnia wymagań budowy uzasadnienia decyzji administracyjnej. Niezbędna jest bowiem analiza stanu majątkowego, w ramach której należy wziąć pod uwagę wysokość zobowiązań, wysokość miesięcznych wydatków, zdolność do osiągania dochodu, itp. - w zestawieniu z rzeczywistymi dochodami osiąganymi przez stronę. Konieczne jest dokonanie oceny, w jaki sposób przywołane przez skarżącego okoliczności mogą wpłynąć na jego zdolności płatnicze i możliwość wywiązania się z zobowiązań. Żadna z wydanych w niniejszej sprawie decyzji takich elementów nie zawiera, podobnie jak brak w nich odniesienia do przedłożonych przez skarżącego dowodów.
Poza tym, jak słusznie podnosi skarżący, bezwzględnie wyjaśnienia wymaga, czy należności, których umorzenia odmówiono, nie uległy przedawnieniu, a zatem są niewymagalne, wszak są to należności za okres grudzień 1992r. - grudzień 1993r., dla których okres przedawnienia wynosił 5 lat. Nie należy wprawdzie do właściwości sądów administracyjnych kontrola wymagalności należności z tytułu składek, ale nie do pogodzenia z porządkiem prawnym byłaby odmowa umorzenia należności, które uległy przedawnieniu, a więc nie istnieje obowiązek ich zapłacenia. W takich sprawach rolą orzekających w sprawie organów jest ustalenie, czy należności, co do których jest prowadzone postępowanie dotyczące ich umorzenia w ogóle są wymagalne, czy też ze względu na ich niewymagalność postępowanie takie należy umorzyć. W aktach niniejszej sprawy nie ma dokumentów dotyczących postępowania egzekucyjnego, nie wiadomo więc, czy egzekucja nie została wszczęta w czasie, kiedy należności uległy już przedawnieniu, podobnie jak i ustanowienie zastawu. W sprawach, które dotyczą umorzenia należności za tak odległy okres nie wystarczy stwierdzić, że prowadzona jest egzekucja, ale w ramach nałożonych na organy przepisami art. 8 i art. 9 k.p.a. obowiązków konieczne jest wyjaśnienie, kiedy została egzekucja wszczęta, wskazanie, czy i w jakim czasie występowały okresy przerwania biegu przedawnienia, czyli wykazanie, że postępowanie w sprawie o umorzenie należności nie jest bezprzedmiotowe ze względu na ich wygaśnięcie. Zawarcie takich wyjaśnień w uzasadnieniu decyzji w przedmiocie umorzenia należności jest tym bardziej nieodzowne, gdy strona, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, podnosi zarzut przedawnienia należności. Obowiązkiem organu jest bowiem odniesienie się do każdego podniesionego przez stronę argumentu, tymczasem w niniejszej sprawie zarówno Zakład jak i Prezes ZUS zupełnie zignorowały tę argumentację skarżącego, co jest niedopuszczalne. Tym samym uniemożliwiły też Sądowi kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia w tym zakresie. Jak już bowiem powiedziano, niedopuszczalne jest wydanie merytorycznego rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy postępowanie jest bezprzedmiotowe.
Zważywszy na powyższe stwierdzić należy, że organy nie rozpatrzyły wnikliwie i wszechstronnie niniejszej sprawy, a więc wadliwie oceniły sytuację faktyczną, w jakiej znajduje się skarżąca. W świetle zasady zaufania obywateli do organów państwa, wyrażonej w art. 8 k.p.a., takie działanie organu z całą pewnością nie służy przedmiotowej zasadzie. Stoi też w oczywistej sprzeczności z obowiązkami, jakie ciążą na organie załatwiającym sprawę w ramach dyspozycji art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., o czym już była mowa.
Nadto, w myśl dyspozycji art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Pominięcie w tej ocenie ważkich dla sprawy okoliczności skutkuje naruszeniem tego przepisu. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, wydane rozstrzygnięcia niosą w sobie cechę dowolności działania, nie zaś dopuszczalnego prawem działania w ramach tzw. uznania administracyjnego.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winny zostać wyeliminowane wszystkie wskazane przez Sąd wadliwości, w szczególności ocena zebranych w sprawie dowodów powinna odbyć się stosownie do dyspozycji art. 80 k.p.a., a uzasadnienie decyzji winno odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia.
Na koniec wyjaśnienia wymaga właściwość organu odwoławczego w sprawach o umorzenie należności, zważywszy na uwagę poczynioną w skardze, iż zaskarżona decyzja została wydana przez niewłaściwy w sprawie organ. Kompetencje do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek przyznane zostały Prezesowi ZUS mocą art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 1 lipca 2005r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 150, poz. 1248), która weszła w życie z dniem 24 sierpnia 2005r.. Zatem do wydania decyzji w niniejszej sprawie właściwy był Prezes ZUS.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż stwierdzone wyżej naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 152 p.p.s.a. Stosownie zatem do tego przepisu Sąd stwierdził, iż uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło