II SA/Wa 1538/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Asesor WSA Janusz Walawski, Protokolant Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Minister Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., wydaną na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) oraz § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), wypowiedział K. S. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Od powyższej decyzji zainteresowany oficer wniósł odwołanie. Natomiast w dniu [...] maja 2003 r. wycofał swoje odwołanie od dokonanego mu wypowiedzenia stosunku służbowego oraz wyraził zgodę na wycofanie tego wypowiedzenia. Jednocześnie w dniu [...] maja 2003 r. K. S. złożył także oświadczenie o wyrażeniu zgody na zwolnienie go z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2004 r. Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r., wydanym na podstawie § 131 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), wycofał wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonane K. S. decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Następnie Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r., wydaną na podstawie art. 76 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zwolnił K. S. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy za pisemną zgodą żołnierza, który nabył prawo do zaopatrzenia emerytalnego z tytułu wysługi lat. W dniu [...] grudnia 2005 r. K. S. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oraz decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. Podniósł, iż obie decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2006 r., na podstawie art. 157 § 3 kpa, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 dotyczącej wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego K. S. K. S. od przedmiotowej decyzji skierował wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, iż rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] czerwca 2003, którą wycofane zostało wypowiedzenie stosunku służbowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., dokonane przez organ wojskowy, zostało doręczone oficerowi w dniu [...] czerwca 2003 r. Należy więc stwierdzić, iż decyzja Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. została w ten sposób wyeliminowana z obrotu prawnego, a zatem nie wywołała ani nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ podniósł, iż oprócz wydania zaskarżonej decyzji Minister Obrony Narodowej wszczął odrębne postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r., a następnie w dniu [...] maja 2006 r. wydał decyzję nr [...] rozstrzygającą w tej sprawie. Wobec powyższego, wniosek oficera z dnia [...] grudnia 2003 r. został załatwiony w całości. Nadto organ wskazał, iż prawidłowym było wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. z uwagi na brak przedmiotu postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie norm prawa procesowego. W uzasadnieniu skargi, jak również już wcześniej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, kwestionował fakt doręczenia mu decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, co nie pozostało bez wpływu na wynik sprawy. W świetle art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przy tym, nie ma tu zastosowania ogólna reguła wyrażona w art. 61 § 3 kpa, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, ponieważ według art. 157 § 3 kpa ("odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji"), wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Na podstawie tego przepisu orzeka się co do niedopuszczalności z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest warunkiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, wykazania tego, że nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1998, s. 829). Postępowanie wyjaśniające, poprzedzające odmowę wszczęcia może dotyczyć jedynie kwestii formalnych, np. czy żądanie zostało wniesione przez legitymowany podmiot, mający zdolność do czynności prawnych. Nie może ono natomiast dotyczyć wyjaśnienia kwestii, czy przyczyny nieważności decyzji rzeczywiście miały miejsce. To może być bowiem dopiero wyjaśnione po wszczęciu postępowania w sprawie nieważności decyzji. Podkreślał to wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach: "Organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 3 kpa), uzasadniając odmowę brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności. O tym, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 § 1 kpa, organ może zadecydować dopiero po przeprowadzeniu stosownego postępowania" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 1994 r., sygn. akt I SA 1143/93, ONSA 1995, nr 3, poz. 145). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ administracji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, powołując się na fakt wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Stanowisko to, zdaniem Sądu, trudno podzielić. Bezspornym jest, iż rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. wycofane zostało wypowiedzenie stosunku służbowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., dokonane przez organ wojskowy. W aktach personalnych skarżącego znajduje się jedynie wyciąg z tego rozkazu na karcie [...]. Z uwagi na brak dowodu doręczenia skarżącemu ww. rozkazu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pismem z dnia [...] października 2006 r. zwrócił się do pełnomocnika organu o nadesłanie dowodu doręczenia skarżącemu rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. Pismem z dnia [...] listopada 2006 r. pełnomocnik organu wskazał, iż w aktach postępowania administracyjnego brakuje dowodu doręczenia rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. skarżącemu i w tej sytuacji organ nie ma możliwości stwierdzenia, czy ww. decyzja została skarżącemu doręczona i ewentualnie kiedy zostało to dokonane. W tym stanie rzeczy nie można podzielić stanowiska organu, iż zasadnym była odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...], bowiem decyzja ta nie istnieje w obrocie prawnym, a tym bardziej, iż nie istnieje akt administracyjny, do którego kierowany jest środek zaskarżenia. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd utrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.