II GZ 80/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia H. P. i M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1284/06 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. P. i M. P. na decyzję Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie cofnięcia koncesji na poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie ropy naftowej i gazu ziemnego; postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy zwolnienia od kosztów sądowych i w tym zakresie przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 marca 2007 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1284/06 odmówiono skarżącym H. i M. P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, przyznano zaś prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że z nadesłanych przez skarżących dokumentów wynika, iż skarżąca otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 2420 zł brutto miesięcznie, zaś dochody z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej między styczniem a październikiem 2006 r. osiągnęły wysokość 793,23 zł. Ponadto z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący osiągnęli przychód z jabłek przemysłowych w wysokości 3500 zł. Na wydatki skarżących składają się m.in. comiesięczna opłata za mieszkanie w kwocie 453,46 zł, kwartalna rata podatku od nieruchomości w wysokości 120 zł oraz koszty utrzymania ciągnika rolniczego i 20-letniego samochodu osobowego. Z uwagi na powyższe, Sąd przyjął, że skarżący znajdują się w miarę stabilnej sytuacji finansowej, a uzyskiwane przez nich dochody pozwalają na uiszczenie wpisu stałego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Zażalenie na powyższe postanowienie w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych złożyli skarżący H. i M. P.. Podali, że w przewidzianym przepisami prawa zakresie w wystarczający sposób wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie. Posiadane przez nich środki finansowe nie wystarczają na pokrycie kosztów postępowania. W odpowiedzi na zażalenie, uczestnik postępowania – Geofizyka Toruń Spółka z o.o. w Toruniu wniosła o oddalenie zażalenia. Podała, że skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Geofizyki Toruń Sp. z o.o., skarżący posiadają wystarczające środki finansowe, by ponieść koszty postępowania na zasadach ogólnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Koszty sądowe obciążające skarżących w sprawie sprowadzają się w obecnym jej stadium do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Błędnie jednak uznał Sąd I instancji, że wysokość tego wpisu wynosi 100 zł. W rozpoznawanej sprawie, stosownie do treści § 2 ust. 2 pkt 23 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), wpis od skargi wynosi 1000 zł. Skarżący uiścili wpis w takiej właśnie wysokości wykonując zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 3 lipca 2006 r., 6 września 2006 r. oraz 21 września 2006 r. Stosownie do § 3 cytowanego wyżej rozporządzenia, wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi. W niniejszej sprawie wpis taki wynosiłby 500 zł. Oceniając możliwości finansowe skarżących Sąd I instancji przyjął, że wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wyniesie 100 zł, a zatem uiszczenie wpisu w takiej wysokości nie przewyższa możliwości finansowych skarżących. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena ta jest wadliwa. W niniejszej sprawie wpis od skargi kasacyjnej wyniósłby 500 zł, a zatem Sąd I instancji winien ocenić sytuację majątkową skarżących pod kątem możliwości uiszczenia wpisu sądowego w takiej właśnie kwocie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając wniosek skarżących, winien raz jeszcze zbadać sytuację materialną skarżących i na nowo ocenić, czy i w jakim zakresie są oni w stanie uczestniczyć w kosztach postępowania sądowego. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. PG