II SA/Sz 976/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego o d d a l a skargę Decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji odmówił przyznania J. B. zasiłku celowego na pomoc mieszkaniową w uzasadnieniu decyzji podając, że wnioskodawca otrzymuje pomoc na ten cel od swojego ojca. Po rozpatrzeniu odwołania strony od rzeczonej decyzji, decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tą decyzję. J. B. wniósł na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie i w wyniku jej rozpatrzenia, wyrokiem z dnia 24.04.2004r., sygn. akt SA/Sz 1778/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W efekcie ponownego rozpatrzenia wniosku strony, organ I instancji dnia [...] wydał decyzję nr [...], którą przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych w wysokości [...] zł. J. B. wniósł odwołanie od tej decyzji podnosząc, że nie kwestionuje wysokości przyznanego świadczenia za [...], a jedynie okres na jaki przyznane zostało rzeczone świadczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję· Decyzja Kolegium została zaskarżona przez odwołującego się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i w efekcie rozpatrzenia tej skargi Sąd, wyrokiem z dnia [...], sygn. akt II SA/S z 596/05, uchylił decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd zauważył, że ani Kolegium ani też organ I instancji nie uwzględniły wskazań płynących z wyroku z dnia [...], sygn. akt SA/Sz 1778102. Po otrzymaniu w/w wyroku Prezydent Miasta wydał decyzję przyznającą stronie zasiłek celowy w kwocie [...] zł, jednak decyzji swej nie poprzedził przeprowadzeniem ustaleń faktycznych, które uzasadniałyby zajęcie takiego, a nie innego stanowiska w sprawie. Tym samym organ ten nie wyjaśnił jaką formę pomocy skarżący otrzymywał od ojca i czy była to pomoc przeznaczona na zaspokojenie potrzeb związanych z należnościami za mieszkanie. Uchybień tych nie konwalidował również organ odwoławczy. Dodatkowo Sąd wskazał na wadliwość uzasadnień decyzji obu organów i stwierdził, że wszystko to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W dalszej części wyroku Sąd dał wskazówki organowi I instancji co do sposobu ponownego załatwienia przedmiotowej sprawy. W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku J. B. organ I instancji decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał stronie zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie wnioskodawcy, z którego wynika fakt otrzymywania przez niego pomocy materialnej również na opłaty mieszkaniowe. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że uzyskał w dniu [...] jednoznaczne oświadczenie od ojca strony, w którym stwierdza on, że od [...] i nadal, udziela synowi pomocy pieniężnej na żywność i opłaty mieszkaniowe. Ponadto organ podniósł, że udziela pomocy tylko w takim zakresie w jakim jest to możliwe i nie każda zgłaszana potrzeba może być zaspokojona. J. B. odwołał się od przedmiotowej decyzji podnosząc, że w swym wyroku z 17.11.2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie zauważył, że jego zastrzeżenie dotyczy nie wysokości przyznanego mu świadczenia, ale okresu na jaki został on przyznany. Zauważył on także, że organ I instancji już raz przyznał, że w [...] spełniał on kryterium dochodowe uprawniające go do otrzymywania świadczeń z pomocy społecznej, a ponieważ jego sytuacja finansowa nie uległa zmianie do końca [...] uważa on, że za okres od [...] tego roku też spełniał warunki do otrzymywania zasiłku celowego. Stwierdził on ponadto, że nigdy nie składał oświadczenia, z którego wynikałby fakt otrzymywania przez niego pomocy materialnej nie tylko w postaci żywności, ale też na opłaty mieszkaniowe. Dodatkowo zarzucił, że oświadczenie, które pracownicy OPR odebrali od jego ojca jest niezgodne z informacjami, które jego ojciec rzeczywiście przekazał. W związku z tym do odwołania dołączył oświadczenie, które według niego jest zgodne ze stanem faktycznym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że wnioskiem z dnia [...] J.B. zwrócił się do organu I instancji z prośbą o dofinansowanie do zakupu środków żywnościowych, środków czystości oraz dofinansowanie do opłat mieszkaniowych. Z treści tego wniosku wynikało, że odwołujący się wnioskował o przyznanie zasiłku celowego. Zgodnie bowiem z art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym i jako takie może zostać przyznany wtedy, gdy dochód osoby starającej się o to świadczenie lub rodziny wnioskodawcy, nie przekracza kwot kryterium dochodowego określonych przepisami ustawy o pomocy społecznej. Jak ustalił organ I instancji, w [...] dochód rodziny J. B. kwalifikował ją do uzyskiwania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Decyzjami z dnia [...] nr [...] organ I instancji przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu żywności w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] do [...], jednorazowo [...] zł na zakup wyprawki szkolnej oraz zasiłek celowy na obiady dla małoletniej córki wnioskodawcy – E., w Szkole Podstawowej nr [...]. Ponadto, decyzją z dnia [...] (wydaną po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17.11.2005 r., sygn. akt II SA/Sz 596/05), organ ten przyznał także zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych w wysokości [...] zł. Jak wynika z odwołania od tej decyzji, a także z pisma z dnia [...] (które jest odpowiedzią na zapytanie Kolegium z dnia [...]), J. B. nie kwestionuje wysokości przyznanego tą decyzją zasiłku celowego, jego niezadowolenie dotyczy jedynie okresu na jaki świadczenie to przyznano. Odnosząc się do tych zarzutów strony Kolegium wyjaśniło, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym na określony cel, a nie na pewien okres. Wprawdzie przyznanie zasiłku celowego na kilka miesięcy, jak to miało miejsce w decyzji organu I instancji przyznającej to świadczenie na dofinansowanie do zakupu żywności, nie można uznać za błąd organu, jeżeli zostanie określony cel, na jaki świadczenie to przyznano, jednak nie oznacza to, że wnioskodawca może żądać przyznania zasiłku celowego na pewien okres. Dodatkowo, mając na uwadze stwierdzenia strony z jej odwołania: " ... uważam, że za ten okres czyli [...] też spełniałem warunki do przyznania tego typu pomocy ... ", " ... nie pozwolę też na to bym został oszukany i pozbawiony należnych mi zasiłków za okres od [...] .... ", " ... moje zadłużenie [...] to dług bez odsetek, których by nie było gdybym na czas wpłacił zaległość. A wpłaciłbym gdybym dostał zasiłek na czas, a nie po [...] latach ... ", Kolegium wyjaśniło, że jeżeli J.B. spełniał warunki do otrzymania zasiłku celowego, to powinien o to świadczenie wnioskować także w [...]. Złożenie odwołania nie jest bowiem przeszkodą do dalszego starania się o pomoc społeczną. Nie można zgodzić się więc ze stwierdzeniem odwołującego się, że został pozbawiony należnych mu zasiłków w okresie od [...], gdyż on po prostu o te świadczenia nie wnioskował. Sam fakt złożenia wniosku w [...] o przyznanie zasiłku celowego, nie oznaczał bowiem, że organ I instancji miał obowiązek przyznać zasiłek celowy także na następne miesiące [...]. Strona nie może więc obarczać odpowiedzialnością za powstałą zaległość w czynszu mieszkaniowym organu I instancji. Nawet gdyby strona składała dalsze wnioski o przyznanie pomocy na cele mieszkaniowe, to nie wiadomo czy, a jeśli tak to w jakiej wysokości, organ przyznałby jej wnioskowane świadczenia. Biorąc bowiem pod uwagę ograniczone możliwości finansowe organów (co wprawdzie jest faktem powszechnie znanym, ale niestety prawdziwym), a także wysokość przyznawanych w innych sprawach rozpatrywanych przez Kolegium zasiłków celowych, należy stwierdzić, że kwota [...] zł to kwota wysoka. Rzadko przyznawane są takie zasiłki nawet rodzinom wielodzietnym, których jedynym dochodem są świadczenia rodzinne, czy osobom niepełnosprawnym. W przedmiotowej sprawie mamy natomiast do czynienia z rodziną, która składa się z trojga dorosłych ludzi, zdrowych, zdolnych do pracy oraz z jednego dziecka w wieku szkolnym. Dziecko to w dodatku nie pozostawało bez środków do życia, gdyż na jego utrzymanie łożyła matka (w miarę swoich możliwości) oraz dziadek. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ I instancji, wykonując zalecenia Sądu, poczynił starania w celu wyjaśnienia, czy w [...] J. B. uzyskiwał pomoc od swojego ojca także na opłaty mieszkaniowe. Odebrano więc dnia [...] od R. B. (ojca strony), po pouczeniu go o treści art. 233 Kodeksu karnego oraz art. 83 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, oświadczenie, w którym stwierdził on, że od [...] pomaga synowi " ... w kwocie [...]zł miesięcznie na niezbędne potrzeby, które syn przeznacza na zakup żywności, opłaty mieszkaniowe ... ". Jednakże odwołujący się do odwołania dołączył inne ,oświadczenie podpisane przez jego ojca z dnia [...], z którego wynika, że kupował on synowi środki żywnościowe za kwotę około [...] zł miesięcznie i nie opłacał, ani też nie przekazywał mu pieniędzy, na opłaty mieszkaniowe. Treści tych oświadczeń są więc sprzeczne, jeżeli chodzi o okoliczności sprawy, które nakazał wyjaśnić sąd. Należy zwrócić uwagę na fakt, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie J. B. z dnia [...] o następującej treści: "Wobec braku jakiejkolwiek pomocy finansowej ze strony współmałżonki w obecnej chwili korzystam z ( ... ) pomocy materialnej ze strony ojca (miesięcznie pomoc waha się w granicach [...] zł)". Treść tego oświadczenia jest z kolei sprzeczna z treścią dwóch wyżej wymienionych oświadczeń złożonych przez R. B., jeżeli chodzi o kwotę, na jaką opiewała pomoc w [...]., a także formę tej pomocy. Podkreślenia wymagają także twierdzenia strony zawarte w jej skargach do Sądu (z których wynika fakt otrzymywania pomocy tylko i wyłącznie w formie paczek żywnościowych). Biorąc pod uwagę sprzeczne informacje podawane przez stronę w różnych jej pismach oraz przez jej ojca w dwóch oświadczeniach jednym złożonym pod groźbą odpowiedzialności karnej, drugim pod dyktando syna, Kolegium stwierdziło, że nie sposób w tej chwili ustalić, czy w [...]. R. B. udzielał pomocy odwołującemu się także na cele mieszkaniowe. W obecnym stanie sprawy nie ma to jednak, w ocenie Kolegium, znaczenia ze względu na fakt przyznania przez organ I instancji zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych - niezależnie od okoliczności sprawy. Tak więc, ponieważ organ I instancji, w miarę możliwości determinowanych okolicznościami sprawy, wykonał zalecenia Sądu, a w ocenie Kolegium, nie przekroczył granic uznania administracyjnego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, orzeczono jak w rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) Sąd właściwy jest do kontroli działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Na podstawie art.3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ) kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje organów administracyjnych. Tak więc, uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaś stwierdzenie nieważności następuje, zgodnie z art.145 § 1 pkt 2 ww. ustawy, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a także stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia ( art.134 § 1 i art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy administracji publicznej ustaliły stan faktyczny sprawy oraz rozstrzygając zastosowały obowiązujące przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania administracyjnego w sposób, niedający Sądowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (DZ. U. Nr 64, poz.593 z późn. zm) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym i jako takie może zostać przyznany wówczas, gdy dochód wnioskodawcy lub jego rodziny, nie przekracza kwot kryterium dochodowego określonych w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Bezspornym w przedmiotowej sprawie pozostaje fakt kwalifikowania się rodziny J. B. w roku [...] do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej. Sporną kwestią jest natomiast zasadność udzielenia doraźnej, jednorazowej pomocy – ze strony organu, podczas gdy w ocenie skarżącego J. B., zasiłek celowy winien zostać mu przyznany na okres od [...] z uwagi na niezmiennie trudną sytuację materialną jego rodziny. W tym miejscu zgodzić się należy z poglądem prezentowanym przez organy administracyjne, iż zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym na określony cel, choć przyznanie przez organ zasiłku celowego okresowo tj. np. na kilka miesięcy, ale na określony cel - jest dopuszczalne i mieści się w granicach uznania organu i o ile spełnione są pozytywne przesłanki przyznawania tego rodzaju świadczeń. Oznacza to, że organ administracji, do którego wystąpiono o udzielenie pomocy, rozstrzyga na drodze uznania administracyjnego zarówno o uprawnieniu, jak i o wysokości udzielonej pomocy, kierując się zasadą przyjętą w art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej zgodnie, z którą potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zatem przy określaniu wysokości udzielanej pomocy organ winien z jednej strony brać pod uwagę sytuację materialno - bytową wnioskodawcy i jego rodziny, zaś z drugiej – możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Ze swej istoty pomoc ta, nie może sprowadzać się do systematycznego zaspakajania wszystkich potrzeb wnioskodawcy. Zgodnie z art.102 ustawy o pomocy społecznej świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Przyznawanie świadczeń z urzędu ograniczone jest do szczególnych przypadków gdy strona nie umie lub nie może sama złożyć wniosku albo gdy szczególnie trudne warunki bytowe świadczeniobiorcy nie wskazują na możliwość ich zmiany . W niniejszej sprawie mamy jednak do czynienia ze stroną w pełni świadomą możliwości składania wniosków o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, aktywnie uczestniczącą w postępowaniu. Z wniosku J. B. z dnia [...] o przyznanie zasiłku celowego nie wynika, żeby chciał uzyskać świadczenie długookresowe, a sytuacja bytowa rodziny nie jest aż tak tragiczna by organ musiał podejmować działania z urzędu. Należy zaznaczyć, że organ pomocy społecznej może przyznać zasiłek celowy, lecz nie jest do tego zobligowany. W tej sytuacji Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie przekroczyła granic uznania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ) orzekł, jak w sentencji.