II GZ 108/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2423/06 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi C. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przyznać C. K. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2423/06 odmówił przyznania C. K. prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 20 czerwca 2006 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd stwierdził, że w dniu 16 lutego 2007 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. We wniosku skarżący wskazał, że otrzymuje emeryturę, która według dołączonego odcinka wynosi 597,46 zł, co nie wystarcza na opłacenie pełnomocnika. Pismem z dnia 21 lutego 2007 r. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez wskazanie m.in.: dochodów osiągniętych w 2006 r., odpisów zeznań podatkowych za 2004 r. i 2005 r., wszystkich źródeł utrzymania, zaświadczenia o sytuacji rodzinnej, odpisów wyciągów z rachunków bankowych, zestawienia aktualnych należności i zobowiązań wobec osób trzecich, aktualnego zaświadczenia o stanie zdrowia. W związku z powyższym wezwaniem, skarżący w piśmie z dnia 5 marca 2007 r. stwierdził, że był represjonowany politycznie, odbywał służbę wojskową pracując jako górnik w kopalni. Podniósł, że organy rentowe nie wypłacają mu zasiłku opiekuńczego, mimo że należy mu się on z powodu złego stanu zdrowia. Do pisma skarżący załączył zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że przebył zawał serca oraz że cierpi na zaawansowaną chorobę wieńcową. Podniósł również, że jest w podeszłym wieku a stan zdrowia uniemożliwia mu wykonywanie jakiejkolwiek pracy. Dokonując oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego Sąd uznał, że na mocy art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. skarżący jest zwolniony od wszelkich kosztów sądowych, a zatem wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, że znajduje się w tak trudnej sytuacji majątkowej, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynajęcia profesjonalnego pełnomocnika. Ze złożonych dokumentów wynika, że skarżący osiąga dochód z emerytury, który co prawda jest niewielki, jednakże skarżący nie przedstawił informacji o posiadanych zasobach pieniężnych oraz o swoich wydatkach. Reasumując Sąd stwierdził, że brak było podstaw do uznania, iż trudna sytuacja majątkowa skarżącego mogłaby uniemożliwić mu obronę jego praw w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym podniósł, że znajduje się w trudnych warunkach życiowych i nie jest w stanie uregulować jakiegokolwiek zadłużenia. Z uwagi na swój wiek i stan zdrowia wymaga opieki innych osób. Jego zdaniem podniesione argumenty uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione. Instytucja prawa pomocy ma zapewnić możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie są w stanie, zgodnie z generalną zasadą ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie, ponieść kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Jest to instytucja stanowiąca gwarancję realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że skarżący osiąga "niewielki" dochód z emerytury. Ponadto Sąd podniósł, że skarżący nie przedstawił na wezwanie Sądu informacji o posiadanych zasobach pieniężnych oraz o swoich wydatkach. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, skarżący jest zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych na mocy art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., który zwalnia z obowiązku ponoszenia tych kosztów w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd badając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika powinien był mieć na uwadze szczególny charakter sprawy ze skargi na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Odmawiając przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego Sąd przyjął, że z uwagi na brak przedstawienia przez skarżącego informacji o posiadanych zasobach pieniężnych i wydatkach oraz wysokość otrzymywanej emerytury - 597,46 zł, brak było podstaw do uznania, iż trudna sytuacja finansowa skarżącego mogłaby uniemożliwić mu obronę jego praw w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela w tym zakresie argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia 17 kwietnia 2007 r. Sąd nie wziął pod uwagę, iż skarżący w piśmie z dnia 27 marca 2007 r. wyjaśnił, że jest wdowcem w podeszłym wieku, nie posiada konta bankowego, otrzymuje emeryturę w wysokości 597 zł, gospodarstwo rolne jest dzierżawione przez syna, oraz że jest człowiekiem schorowanym. Nie można podzielić poglądu wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu WSA w Warszawie, iż skarżący nie udzielił żądanych informacji na temat swojej sytuacji majątkowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze wysokość osiąganej przez skarżącego emerytury oraz fakt, że skarżący jest osobą w podeszłym wieku (ukończone 70 lat), w ciężkim stanie zdrowia (zaawansowana choroba wieńcowa, przebyty zawał serca), co nie zostało zakwestionowane w zaskarżonym postanowieniu, nie jest on w stanie pokryć kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji postanowienia. tf