I OSK 381/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Małgorzata Jaśkowska Sędziowie NSA Janina Antosiewicz Małgorzata Borowiec (spr.) Protokolant Justyna Nawrocka po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 721/05 w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 listopada 2005 r. sygn. akt II SA/Wa 721/05, oddalił skargę R. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolenia Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej, decyzją z dnia 9 grudnia 2002 r. nr [...] (doręczoną adresatowi 16 stycznia 2003 r.) wypowiedział R. M. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Jako podstawę prawną decyzji wskazał przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) i § 137 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.). W dniu 10 sierpnia 2004 r. R. M. złożył do Ministra Obrony Narodowej wniosek o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia 15 listopada 2004 r. nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu wyżej wymienionemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Następnie po rozpoznaniu złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia 17 lutego 2005 r. nr [...], zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji podał, że R. M. pełnił zawodową służbę wojskową w 2 Pułku Radioelektronicznym. Jednostka ta została rozformowana z dniem 31 grudnia 2002 r. na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia 4 października 2001 r. i rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia 30 października 2001 r. Wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonano na podstawie art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem organ wojskowy może dokonać wypowiedzenia, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz pełnił zawodową służbę wojskową Sygn. akt I OSK 381/06 podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe. Działania podjęte w kierunku wyznaczenia R. M. na inne stanowisko służbowe nie przyniosły pozytywnego rezultatu i z tego względu wypowiedziano mu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Minister Obrony Narodowej w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż w tej sprawie przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji o wypowiedzeniu oficerowi stosunku służbowego nie występują. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej i wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji. W ocenie skarżącego wbrew ustaleniom organu wojskowego, istniała możliwość wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe w nowoformowanej [...]. Dowódca tej jednostki sporządził bowiem wniosek o jego wyznaczenie na to stanowisko. Nie zostały zatem spełnione warunki z art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, uzasadniające wypowiedzenie mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W związku z powyższym, decyzja o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego jest w świetle art. 156 § 1 pkt 2 kpa nieważna. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stwierdził, iż Minister Obrony Narodowej prawidłowo ocenił, że decyzja Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia 9 grudnia 2002 r. nr 3826/Kadr, wypowiadająca skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Podstawę prawną zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej stanowił art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przesłanki określone w tym przepisie zostały spełnione. Jednostka wojskowa 2 Pułk Radioelektroniczny, w której skarżący pełnił zawodową służbę wojskową została rozformowana z dniem 31 grudnia 2002 r. decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia 4 października 2001 r. i rozkazem Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z dnia 30 października 2001 r. Sygn. akt I OSK 381/06 W ocenie Sądu pierwszej instancji organy wojskowe w sposób należyty wykazały, że brak było możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe. Z dokumentów kadrowych i analiz sytuacji kadrowej w Siłach Zbrojnych WP znajdujących się w aktach sprawy, wynika że poszukiwano możliwości wykorzystania skarżącego na innych stanowiskach w różnych rodzajach wojsk. Chodziło o stanowisko odpowiadające jego kwalifikacjom oraz parametrom stanowiska dotychczas przez niego zajmowanego. Wskazywana przez skarżącego możliwość wyznaczenia go na stanowisko służbowe w stopniu etatowym kapitana w nowoformowanej [...] nie miała zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie "ppsa" skargę oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł R. M. reprezentowany przez adwokata i zaskarżając wyrok w całości zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie, polegające na niezastosowaniu w sprawie art. 156 § 1 kpa, 2. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Wskazując na powyższą podstawę wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 lutego 2005 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia 15 listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 grudnia 2002 r. nr [...], a nadto stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 grudnia 2002 r. nr [...] wypowiadającej skarżącemu stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Nadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych ponoszonych przez skarżącego za obie instancje (w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że organy wojskowe podejmując decyzję o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dopuściły się zarówno naruszenia prawa materialnego oraz przepisów Sygn. akt I OSK 381/06 postępowania administracyjnego w stopniu, w jakim miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący przyznał, iż jednostka wojskowa, w której pełnił służbę została rozformowana. Spełniona została zatem pierwsza przesłanka określona w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stanowiąca podstawę materialnoprawną decyzji o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Zdaniem skarżącego w tej sprawie organy wojskowe jednak nie wykazały, że faktycznie brak było możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Wprawdzie z akt sprawy wynika, że poszukiwano dla niego stanowiska w instytucjach Ministerstwa Obrony Narodowej, czy też w Sztabie Generalnym WP. Natomiast nie uwzględniono faktu, że dowódca jednostki wojskowej powstałej na miejscu rozformowanego Pułku Radioelektronicznego wystąpił z wnioskiem o wyznaczenie go na stanowisko służbowe o stopniu etatowym kapitana, które to stanowisko posiadało identyczne parametry, jak dotychczas przez niego zajmowane. Fakt, iż Szef Sztabu Generalnego WP odmówił akceptacji na realizację wniosku dowódcy nowej jednostki ze względu na zmiany organizacyjne w Siłach Zbrojnych oraz nabycie przez skarżącego prawa do emerytury (dowód: pismo szefa GZRW Nr 1149 z dnia 4 października 2002 r.) nie oznacza, że nie było możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Ponadto skarżący zarzucił, że organy wojskowe, podejmując decyzje administracyjne w sprawach wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, są związane rygorami procedury administracyjnej i powinny przestrzegać zasad postępowania administracyjnego w szczególności art. 6 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa. Muszą także zebrać i ocenić materiał dowodowy art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa oraz uzasadnić rozstrzygnięcie według wymagań określonych art. 107 § 3 kpa. Zdaniem skarżącego te reguły zostały w tej sprawie naruszone. W konsekwencji skarżący uważa, że skoro nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające wypowiedzenie mu stosunku służbowego, to decyzja w tym przedmiocie powinna być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa materialnego art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Sygn. akt I OSK 381/06 Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki normatywne określa § 2 art. 183 ppsa. W rozpoznawanej sprawie przesłanki te nie występują. Z uwagi na to, że skarga kasacyjna została ograniczona wyłącznie do zarzutu związanego z pierwszą podstawą kasacyjną art. 174 pkt 1 Ppsa, to dla oceny trafności tego zarzutu miarodajne są niepodważone ustalenia faktyczne zawarte w zaskarżonym wyroku. Zarzuty skargi kasacyjnej nie są usprawiedliwione. Przedmiotem postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności jest ustalenie, czy decyzja administracyjna poddana kontroli w trybie nadzorczym jest dotknięta jedną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 kpa oraz czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art. 156 § 2 kpa. Oznacza to, że w postępowaniu administracyjnym organ nie jest zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Dokonując oceny czy zachodziły przesłanki art. 156 §1 kpa, organ orzekający w tym zakresie bada stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności decyzji. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja (por. np. wyrok SN z 8 kwietnia 1994 r. III ARN 13/94, OSN 1994, z. 3, poz. 36, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r. VSA 535/94, ONSA 1995, z. 2, poz. 91. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może być naruszony tylko przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, a więc taki który nie wymaga wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organu Sygn. akt I OSK 381/06 praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04, Lex 165717. Zauważyć należy, iż w petitum skargi kasacyjnej jej autor powołał jedynie przepis art. 156 §1 kpa lecz uwzględniając jej uzasadnienie stwierdzić należy, iż dotyczył on art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zarzut ten nie jest zasadny. Zdaniem skarżącego, decyzja Dyrektora Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 9 grudnia 2002 r. o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, rażąco naruszała prawo gdyż jedna z przesłanek które stanowiły podstawę prawną jej wydania, określoną w art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie została spełniona. W ocenie skarżącego skoro dowódca nowoformowanej Jednostki Wojskowej [...] złożył do Szefa Sztabu Generalnego WP wniosek o wyznaczenie skarżącego posiadającego stopień etatowy majora na stanowisko kapitana w tej jednostce, to oznaczało to, że istniała możliwość wyznaczenia go na inne stanowisko. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 35 § 1 powołanej ustawy, żołnierza zawodowego wyznacza się na stanowisko służbowe stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych w zależności od kwalifikacji i opinii służbowej. Stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 2 przez potrzeby Sił Zbrojnych rozumie się zapotrzebowanie na żołnierzy zawodowych w poszczególnych korpusach kadry zawodowej i korpusach osobowych (grupach i specjalnościach wojskowych), o określonych dla poszczególnych stanowisk służbowych stopniach wojskowych, wymaganiach kwalifikacyjnych i grupach uposażenia, wynikające z etatów jednostek organizacyjnych resortu obrony narodowej i posiadanych środków budżetowych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, przez stanowisko służbowe należy rozumieć przewidziane w etacie jednostki organizacyjnej miejsce żołnierza zawodowego w hierarchii służbowej jednostki z określoną dla tego stanowiska nazwą, stopniem wojskowym, wymaganiami kwalifikacyjnymi, korpusem osobowym, grupą i specjalnością wojskową oraz grupą uposażenia. W myśl § 40 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), żołnierza zawodowego wyznacza się w miarę wolnych Sygn. akt I OSK 381/06 stanowisk na stanowisko służbowe przewidziane w etacie jednostki wojskowej, przy uwzględnieniu kwalifikacji wymaganych do objęcia tego stanowiska i kwalifikacji, jakie żołnierz posiada, stanu zdrowia oraz w zależności od jego opinii służbowej. W świetle § 49 ust. 1 powołanego rozporządzenia organem właściwym do wyznaczenia żołnierzy zawodowych służby stałej na stanowiska służbowe do stopnia etatowego podpułkownika jest Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Przechodząc od rozważań ogólnych na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że organem uprawnionym lecz nie zobowiązanym do podjęcia decyzji w sprawie wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe, w tym na stanowisko kapitana wskazane we wniosku Dowódcy nowoformowanej jednostki J[...] był Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Wniosek ten był jedynie propozycją i nie przesądzał ani o możliwości, ani o obowiązku wyznaczenia skarżącego na wskazane w nim stanowisko. Oznacza to, że fakt złożenia przez Dowódcę ww. jednostki wojskowej wniosku, a nawet jego akceptacja nie przesądzało o możliwości wyznaczenia skarżącego na proponowane stanowisko, gdyż o możliwości takiej rozstrzygał Szef Sztabu Generalnego. Ponadto zauważyć należy, iż z akt sprawy wynika, że wniosek Dowódcy [...] nosi datę 1 lipca 2002 r., zaś z przeprowadzonego przez Naczelny Sąd Administracyjny dowodu z dokumentu znajdującego się w aktach osobowych skarżącego – pisma z dnia 17 stycznia 2005 r. (k. 35 akt) wynika, że rozkazami Szefa Sztabu Generalnego [...] z dnia 3 października 2002 r. oraz [...] z dnia 6 grudnia 2002 r. na stanowiska starszych dyżurnych operacyjnych zostali wyznaczeni inni oficerowie. Potwierdza to ustalenie organu, który w odpowiedzi na skargę stwierdził, że w dacie wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, nie było możliwości wyznaczenia go na odpowiednie stanowisko służbowe. Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że przy ocenie możliwości wyznaczenia skarżącego na inne stanowisko służbowe nie mogło być brane każde stanowisko służbowe lecz tylko takie, które odpowiadało określonym parametrom, a organy wojskowe wykazały, że stwierdzenie przez nie braku tej możliwości będące przesłanką wypowiedzenia mu stosunku służbowego poprzedziła dogłębna analiza warunków usytuowania go w strukturach Sił Zbrojnych RP (k. 90 akt osobowych). Sygn. akt I OSK 381/06 Z tych względów zarzut skargi kasacyjnej niezastosowania przepisu art. 156 §1 pkt 2 kpa uznać należy za nietrafny, gdyż dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - za organem - ocena braku wady rażącego naruszenia prawa w decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 7 grudnia 2002 r. nr [...], była prawidłowa. W tych warunkach jako niezasadny uznać należy zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przepis ten stanowi, że właściwy organ wojskowy może dokonać wypowiedzenia stosunku służbowego jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz pełni zawodową służbę wojskową podlega rozformowaniu, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Fakt rozformowania jednostki wojskowej, w której pełnił służbę nie był kwestionowany, a zarzut skarżącego, że istniała możliwość wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe uznano za niezasadny. Z tych względów stwierdzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w tej sprawie obie przesłanki uzasadniające wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej zostały spełnione, było uzasadnione. Dodatkowo zauważyć należy, że sformułowanie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia przez organy wojskowe zasad procedury administracyjnej określonych w art. 6, 7, 8 oraz art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 kpa nie mogło być przez Naczelny Sąd Administracyjny ocenione, gdyż przepisy te nie były przez Sąd pierwszej instancji stosowane, a ponadto naruszenie to określono jako mające istotny wpływ na wynik sprawy, a więc naruszenie, które nie mieści się w rażącym naruszeniu prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalił.