VI SA/Wa 1601/06

WyrokWSA w Warszawie2006-11-20

Skład orzekający: Stanisław Gronowski, Maria Jagielska, Zbigniew Rudnicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze w określonym zakresie powoduje utratę mocy obowiązującej tego przepisu w całości, uniemożliwiając tym samym wpis na listę adwokatów osób spełniających jego pierwotne przesłanki?
Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu tylko w określonym zakresie (tzw. wyrok zakresowy) nie powoduje utraty mocy obowiązującej przepisu w całości. Oznacza to, że przepis ten nadal może stanowić podstawę wpisu na listę adwokatów, o ile nie narusza konstytucyjnych zasad w zakresie wskazanym przez TK. Organ samorządu adwokackiego powinien badać, czy osoba ubiegająca się o wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu, uwzględniając staż pracy i doświadczenie zawodowe.
Stan faktyczny
Skarżący S. D. złożył wniosek o wpis na listę adwokatów, który został uwzględniony uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej. Minister Sprawiedliwości wniósł sprzeciw wobec tej uchwały, uznając, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r. (sygn. akt K 6/06) stwierdzający niezgodność art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze z Konstytucją spowodował utratę mocy obowiązującej tego przepisu. Skarżący zaskarżył decyzję Ministra, zarzucając błędną wykładnię orzeczenia TK i naruszenie zasad ochrony praw nabytych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od Ministra Sprawiedliwości na rzecz S. D. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2006 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz S. D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. Minister Sprawiedliwości wniósł sprzeciw przeciwko wpisowi S. D. na listę adwokatów Okręgowej Izby Adwokackiej w [...] dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 2006r. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dnia [...] kwietnia 2006r. S. D. złożył wniosek do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] /dalej zwanej ORA/ o wpisanie go na listę adwokatów. Ze złożonych, a dołączonych do wniosku dokumentów wynika m.in., że zainteresowany w dniach [...] - [...] stycznia 1997r. po odbyciu aplikacji w okręgu Prokuratury Wojewódzkiej w [...] zdał egzamin prokuratorski i [...] września 1998r. rozpoczął pracę w Prokuraturze Rejonowej [...] na stanowisku asesora, następnie od lipca 2000r. na stanowisku prokuratora. Pismem z dnia [...] lutego 2006r. S. D., w związku ze zrzeczeniem się stanowiska prokuratora, został odwołany z jednoczesną zgodą Prokuratora Generalnego na wygaśnięcie stosunku służbowego z dniem [...] kwietnia 2006r. Do wniosku dołączone zostały również opinie adwokatów: J. W. i M. K. stwierdzających m.in., iż S. D. posiada predyspozycje do zawodu adwokata, E. B. i D. B. stwierdzających m.in., że zainteresowany reprezentuje wysoki poziom wystąpień przed Sądem, M. W. zaświadczającą, że zainteresowany spełnia wszelkie wymogi etyczne i merytoryczne niezbędne do wykonywania zawodu adwokata oraz opinię K. S. podobnej treści do wyżej wymienionych. Uchwałą z dnia [...] maja 2006r. ORA w [...] postanowiła wpisać S. D. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...]. Jako podstawę prawną uchwały ORA wskazała art. 65 i art. 68 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 26 maja 1982r. - Prawo o adwokaturze /Dz.U. nr 123 z 2002r. poz.1058 z późn. zmianami -poa./. W uzasadnieniu tej uchwały ORA wskazała, że wnioskodawca posiada niezbędną wiedzę i doświadczenie zawodowe. Ponieważ przygotowanie merytoryczne oraz cechy osobiste S. D. uzasadniają przekonanie, iż daje on rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata, organ uznał że zainteresowany spełnia ustawowe wymagania do uzyskania wpisu na listę adwokatów. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...] Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi S. D. na listę adwokatów. Jako podstawę prawną sprzeciwu podał art. 69 ust. 2 ustawy - Prawo o adwokaturze i wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006r. sygn. akt K 6/06 /Dz.U. Nr 75, poz. 529/ w związku z art.190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wskazał, że Trybunał Konstytucyjny /dalej TK/ wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2006r., opublikowanym dnia 4 maja 2006r. uznał art. 66 ust.1 pkt 2 Prawa o adwokaturze za niezgodny z art.17 ust.1 Konstytucji RP w zakresie w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. W ocenie Ministra art. 66 ust.1 pkt 2 Prawa o adwokaturze utracił moc obowiązującą z dniem 4 maja 2006r. jako niekonstytucyjny. Przepis ten po dniu 4 maja 2006r. nie może już stanowić podstawy wpisu na listę adwokatów osób, które nie odbyły aplikacji adwokackiej i nie złożyły egzaminu adwokackiego, nawet jeśli po zdaniu egzaminu sędziowskiego, prokuratorskiego, radcowskiego, czy notarialnego legitymują się praktyką w zawodzie prawniczym. Minister stwierdził, iż skoro przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa o adwokaturze utracił w całości moc obowiązującą z dniem 4 maja 2006r. - nie było podstaw prawnych do podjęcia w dniu [...] maja 2006r. przez ORA w [...] uchwały o wpisie S. D. na listę adwokatów tej Izby. Na powyższą decyzję S. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. błędne stwierdzenie, iż brak jest obecnie podstawy prawnej w postaci art. 66 ust.1 pkt 2 ustawy - Prawo adwokaturze, do wpisu na listę adwokatów osób pełniących ponad trzy lata obowiązki prokuratora, podczas gdy Trybunał Konstytucyjny w pkt 5 swego orzeczenia orzekł o niezgodności art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze w brzemieniu nadanym przez art. 1 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 163, poz. 1361 ) z art. 17 Konstytucji RP przez co przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 poa. Powrócił do swej pierwotnej treści, 2. nieuwzględnienie treści art. 67 a`contrario poprzez pozbawienie strony wykonującej wcześniej zawód prokuratora, możliwości wykonywania zawodu adwokata w Okręgu Izby Adwokackiej w [...], 3. naruszenie art. 65 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez niejednolite traktowanie osób, które nabyły uprawnienia do wykonywania zawodu adwokata przed dniem 26 sierpnia 2005r. tj. przed datą ogłoszenia ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze (... ) wyrażające się w sprzeciwie od decyzji ORA w [...] o wpisie na listę adwokatów i tym samym pozbawienie skarżącego możliwości wykonywania zawodu wybranego, 4. naruszenie art. 2 Konstytucji RP poprzez złamanie zasady zaufania do Państwa i ochrony praw nabytych polegające na nieuwzględnieniu faktu rozpoczęcia przez jednostkę działań zmierzających do zmiany zawodu w dniu [...] stycznia 2006r. ( zrzeczenie się stanowiska prokuratora ) oraz daty złożenia wniosku o wpis na listę adwokatów w dniu [...] kwietnia 2006r. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w sprzeciwie. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, iż organ naruszył prawo stwierdzeniem, iż w wyniku wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność z Konstytucją art. 66 ust. 1 pkt 2 poa., brak jest podstawy prawnej do dokonywania wpisów na listę adwokatów osób, które zajmowały co najmniej trzy lata stanowisko prokuratora. Stwierdzenie niezgodności konkretnego przepisu w treści nadanej mu ustawą zmieniającą, nie oznacza, iż od dnia wejścia w życie wyroku TK, stwierdzającego niekonstytucyjność danego przepisu, obowiązuje jego poprzednia treść. Za niezgodny z Konstytucją uznany został bowiem przepis ustawy Prawo o adwokaturze w treści zmienionej ustawą, nie zaś przepis ustawy zmieniającej ten akt. Minister Sprawiedliwości powołał się na postanowienie TK z dnia 21 marca 2000r. w którym stwierdzono, że akt prawny lub jego część, uznane za niezgodne z Konstytucją, zostają usunięte z porządku prawnego i przestają być jego elementem. Orzeczenie o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego lub jego części powoduje bezwzględne, bezwarunkowe i bezpośrednie zniesienie ( kasację ) przepisów norm w nim wskazanych. Co zaś do twierdzeń skargi, że z chwilą zniesienia przepisu uznanego za niekonstytucyjny obowiązuje jego poprzednia treść, to jak zauważył organ, od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej m.in. ustawę Prawo o adwokaturze tzn. w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia, zaczął obowiązywać przepis w zmienionej treści i nie może stanowić podstawy wpisu przepis treści już nieobowiązującej. Organ powołał się ponadto na zawarte w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego uwagi co do przyczyn wadliwości przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 poa., który nie stwarza ustawowego wymogu jakiegokolwiek stażu zawodowego, a ponadto nie określa maksymalnego okresu, jaki upłynął od momentu złożenia przez ubiegającego się o wpis na listę adwokatów - innego niż adwokacki egzaminu. Kwestie te, z uwagi na konstytucyjną zasadę równego traktowania winien rozstrzygnąć jednoznacznie ustawodawca. Brak ustawowych regulacji sprawia, że art. 66 ust.1 pkt 2 utracił w całości moc obowiązującą z dniem 4 maja 2006r. Okręgowe Rady Adwokackie nie są uprawnione, aby bez wskazań ustawowych, dokonywać samodzielnej wykładni pojęcia "odpowiednia praktyka w zawodzie prawniczym", nie mogą również samodzielnie bez ustawowych wytycznych określać długości wymaganego stażu zawodowego, czy maksymalnego okresu, jaki może upłynąć od momentu złożenia przez ubiegającego się innego niż adwokacki egzaminu prawniczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując oceny zasadności skargi wniesionej przez S. D. Sąd uznał, że doszło do naruszenia prawa, a więc skarga zasługuje na uwzględnienie. Punktem wyjścia w rozpoznawanej sprawie jest cytowany wyżej wyrok TK z dnia 19 kwietnia 2006 r. sygn. akt K 6/06. S. D., zwany dalej skarżącym, pismem dnia [...] kwietnia 2006r. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej z wnioskiem o wpisanie go na listę adwokatów tej Izby, zaś uchwała o wpisie została podjęta przez organ samorządu adwokackiego dnia [...] maja 2006r. Podstawą prawną dokonanego wpisu był, mimo niewskazania go przez ORA w [...], przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 maja 1982r. - Prawo adwokaturze ( Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1058 ze zm. ) w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 163, poz. 1361 ). Zgodnie z tym przepisem, wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny. Dnia 19 kwietnia 2006r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż cytowany art. 66 ust. 1 pkt 2, w zakresie w jakim stwarza możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osób, które po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazują się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym, jest niezgodny z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Orzeczenie zostało opublikowane dnia 4 maja 2006r. ( Dz. U. Nr 75, poz. 529 ) i stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytucji, wobec nieokreślenia innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego, z tym dniem weszło w życie. Minister Sprawiedliwości, zgłaszając sprzeciw od wpisu skarżącego na listę adwokatów, uznał że stwierdzenie przez TK niekonstytucyjności przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 poa. powoduje utratę mocy obowiązującej wskazanego przepisu, co skutkuje brakiem podstawy prawnej do dokonywania wpisów osób objętych dyspozycją tego przepisu na listę adwokatów. Z uwagi na fakt, iż uchwała o wpisie skarżącego na listę adwokatów została podjęta w dniu [...] maja 2006r., a więc po opublikowaniu orzeczenia TK, organ wniósł sprzeciw w stosunku do tej uchwały jako podjętej bez podstawy prawnej. Sąd nie podzielił stanowiska organu. Trybunał Konstytucyjny, orzekając w sprawie z wniosku Naczelnej Rady Adwokackiej o zbadanie zgodności z Konstytucją m.in. przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo o adwokaturze w brzmieniu ustalonym ustawą o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, orzekł stosownie do dyspozycji art. 69 w związku z art. 66 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997r. o Trybunale Konstytucyjnym ( Dz. U. Nr 97, poz. 643 ze zm. ), o niezgodności kwestionowanego przez wnioskodawcę przepisu z art. 17 § 1 Konstytucji tj. niezgodności tego przepisu w zakresie, w jakim nie spełnia on wymogów sprawowania przez samorząd adwokacki pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu adwokata. Jak stanowi przepis art. 69 ustawy o TK orzeczenie Trybunału może odnosić się do całego aktu normatywnego albo do jego poszczególnych przepisów, jak to miało miejsce w podjętym przez TK rozstrzygnięciu. Dodatkowo, przedmiotem orzeczenia, może być nie tylko cały przepis, ale również jego fragment obejmujący jedno lub kilka słów. Dopuszczalność wydania orzeczenia dotyczącego tylko części przepisu uwarunkowana jest tym, że pozostała część danego przepisu wyraża normę nadającą się do zastosowania. Takie rozstrzygnięcie co do części przepisu objętego kontrolą Trybunału uzupełnione bywa formułą rozpoczynającą się zwrotem "w zakresie, w jakim ...", który to zwrot zostaje odniesiony do konkretnej sytuacji bądź stanu objaśniającego i wypełniającego stwierdzenie zakresowej niekonstytucyjności. Oznacza to, że poddany kontroli przepis jest niekonstytucyjny wyłącznie we wskazanym obszarze. Wyrok taki, zwany wyrokiem "zakresowym", odnosić się może albo do części istniejącej normy danego aktu, albo może także odnosić się do poddanego kontroli przepisu poprzez wskazanie braku koniecznego unormowania. W sytuacji, w której Trybunał wyrokiem zakresowym uzna poddany kontroli przepis za niezgodny z Konstytucją tylko w części istniejącej normy, nie dokonując zmiany tekstu przepisu, Trybunał zmieni wyrażoną w nim treść normatywną. Skutkiem takiego orzeczenia będzie częściowa utrata mocy obowiązującej przepisu polegająca na wyłączeniu możliwości jego stosowania w zakresie oznaczonym w wyroku. Dlatego po wydaniu takiego wyroku celowe jest dokonanie nowelizacji dostosowującej tekst przepisu do treści, jaka wynika z wyroku TK. Działanie ustawodawcy nie jest w tym wypadku konieczne, ale pożądane ze względu na wartość, jaką przedstawia jednoznaczność i określoność przepisów prawnych (vide: Andrzej Mączyński, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego /w:/ Księga XX-lecia orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Trybunał Konstytucyjny Wydawnictwa, Warszawa 2006, str. 79). Może być jednak i tak, że wyrok zakresowy, w którym wskazano że przepis jest niekonstytucyjny z powodu braku koniecznych treści, będzie stanowił zobowiązanie ustawodawcy do dokonania koniecznego uzupełnienia przepisu badanego, jak to miało miejsce w orzeczeniu TK odnośnie do art. 66 ust. 1 pkt 2 poa. Reasumując, stwierdzić należy że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niekonstytucyjność danego przepisu w zakresie wskazanym w tym orzeczeniu nie powoduje utraty mocy obowiązującej przepisu, a stanowi jedynie potwierdzenie obowiązku ustanowienia regulacji prawnych niezbędnych dla realizacji norm konstytucyjnych. Podobnie wypowiedział się już w wyroku z dnia 28 listopada 2003r. Naczelny Sąd Administracyjny ( III SA 131/03 ). Na gruncie badanej sprawy rozstrzygnięcie TK w sprawie K 6/06 z dnia 19 kwietnia 2006r., w punkcie 5 należy zaliczyć do tzw. wyroków zakresowych. A zatem, wbrew stanowisku wyrażonemu przez Ministra Sprawiedliwości, z dniem publikacji tegoż orzeczenia, przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o adwokaturze w jego zmienionym ustawą z dnia 30 czerwca 2005r. brzmieniu nie utracił mocy obowiązywania w całości, lecz wyłącznie w zakresie ściśle w wyroku określonym, poprzez niedochowanie krytykowanym przepisem warunków pieczy samorządu zawodowego wynikających z art. 17 § 1 Konstytucji. Jak stwierdził TK przepis jest niekonstytucyjny jedynie w zakresie w jakim stwarza możliwości dopuszczenia do wykonywania zawodu adwokata osoby, która po złożeniu wskazanych w nim egzaminów nie wykazuje się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym. Brak określenia w cyt. przepisie przesłanek oceny umiejętności niezbędnych dla należytego wykonywania zawodu adwokata stanowi zatem o istocie zakresowej niekonstytucyjności przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 poa., który to brak może zostać wypełniony jedynie przez ustawodawcę. Do czasu poprawienia ustawy w części wskazanej przez Trybunał, krytykowany przepis może stanowić podstawę wpisu na listę adwokatów tych osób, które nie odbyły aplikacji adwokackiej i nie złożyły egzaminu adwokackiego, lecz zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski czy notarialny. Stosownie do wywodów uzasadnienia orzeczenia TK, w toku postępowania o wpis na listę adwokatów zainicjowanego wnioskiem osoby wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 2 poa. samorząd adwokacki może, a nawet powinien badać, czy konkretna osoba ubiegająca się o taki wpis daje rękojmię należytego wykonywania zawodu adwokata, który to warunek stawia art. 65 pkt 1 poa. Przesłankami oceny winny być dla osób ubiegających się o wpis, a zwolnionych z wymogu odbycia aplikacji adwokackiej i złożenia egzaminu adwokackiego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 poa., m.in. czas trwania aplikacji, zakres przedmiotowy szkolenia oraz praktyczny kontakt z wykonywaniem danego zawodu prawniczego. Kierując się zatem powyższymi "wytycznymi" Trybunału, przed dokonaniem wpisu na listę adwokatów organ samorządu adwokackiego winien zbadać, czy osoba ubiegająca się o wpis legitymuje się stosownym stażem pracy i doświadczeniem zawodowym, profilującym umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem. W ocenie Sądu, omawiany wyrok TK należy odczytywać jako przesądzenie, że niedopuszczalne, bo naruszające konstytucyjną zasadę sprawowania przez samorząd zawodowy pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu adwokata, jest wprowadzenie do tego zawodu osób, które wprawdzie zdały kiedyś egzamin radcowski, sędziowski, prokuratorski lub notarialny ale albo nie wykonywały realnie żadnego zawodu prawniczego, albo wykonywały go przez jakiś okres, po którym nastąpiła znacząca przerwa w pracy zawodowej. Sens orzeczenia Trybunału zasadza się we wskazaniu konieczności wprowadzenia zmiany przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 poa. w taki sposób, aby zapewniając realizację konstytucyjnej zasady wolności wyboru i wykonywania zawodu ( art. 65 Konstytucji RP ), stworzyć warunki przepływu osób pomiędzy poszczególnymi dyscyplinami zawodu prawniczego, które nie uniemożliwią samorządowi zawodowemu adwokatów gwarantowanego Konstytucją prawa pieczy. Za takim rozumieniem obecnego stanu prawnego przemawiają również następujące argumenty: 1/ istota kontroli konstytucyjności ustaw opiera się m.in. na domniemaniu konstytucyjności ustaw, a ingerencję TK w tekst ustawy zawsze traktuje się jako wyjątek od monopolu ustawodawczego parlamentu, która nie może być interpretowana rozszerzająco. Jeżeli TK stwierdza niekonstytucyjność określonej części ustawy /w tym wypadku normy pozwalającej na przyjmowanie osób bez jakiegokolwiek stażu/, brak jest podstaw by stwierdzenie to rozciągać na inne fragmenty ustawy, ponieważ nie zostały one zakwestionowane przez TK, 2/ celem ustawy było ułatwienie dostępu do zawodu adwokata, nie zaś zaostrzenie warunków dopuszczenia do tego zawodu. W kształcie ustalonym przez zmianę ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy - Prawo adwokaturze (... ) ułatwienie to zostało uznane za niekonstytucyjne, w zakresie w jakim nie wypełnia normy o niezbędną regulację. Nie może i nie powinno to jednak prowadzić do utrudnienia dostępu do zawodu adwokata ponad sytuacje, które modyfikował ustawodawca, bo nie taka była intencja twórców ustawy. Wskazać też należy, że poprzedniego stanu prawnego /istniejącego przed nowelizacją/ nie kwestionowali autorzy wniosku do TK, a potrzeby takich nowych utrudnień nie stwierdził TK w uzasadnieniu swego wyroku. Zauważyć ponadto należy, że TK w uzasadnieniu swego orzeczenia stwierdził wręcz, iż nie znajduje we wniosku NRA przekonujących argumentów na rzecz tezy o nieprzydatności do wykonywania zawodu adwokata ( bądź ograniczonej użyteczności ) przygotowania zawodowego potwierdzonego zdanym egzaminem sędziowskim, radcowskim oraz prokuratorskim, także notarialnym. Tym samym Trybunał nie zaprzeczył idei, którą kierował się ustawodawca stworzenia warunków dla przepływu osób pomiędzy zawodami prawniczymi, 3/ wreszcie sądy administracyjne sprawują, zgodnie z art. 175 Konstytucji, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej i kontrolując działania organów administracji publicznej, zobowiązane są do dokonywania ocen tej działalności przy uwzględnieniu wszelkich obowiązujących norm leżących u podstaw podejmowanego przez organ rozstrzygnięcia. W pierwszym rzędzie chodzi o normy konstytucyjne wyznaczające porządek demokratycznego państwa prawnego, do których bez wątpienia należy kanon pewności prawa. Na tym tle wskazać należy, że osoby, które miały zagwarantowany dostęp do zawodu adwokackiego na gruncie poprzedniego stanu prawnego, mogły układać swoje sprawy w przekonaniu, że nowelizacja nie pozbawi ich posiadanych uprawnień. Taka też była intencja ustawodawcy, który zmierzał do stworzenia możliwości szerszego dostępu do zawodu adwokata, nie zaś ograniczenia możliwości już istniejących. Również Trybunał Konstytucyjny nie dopatrzył się wadliwości samego zamysłu swobodniejszego dostępu do tego zawodu, a wskazał jedynie na konieczność określenia ram, w których ten dostęp będzie się realizował. Dlatego stanowisko Ministra Sprawiedliwości wyrażone zaskarżoną decyzją jest wadliwe i narusza prawo materialne przez błędną jego wykładnię. Zakres utraty mocy wiążącej omawianego przepisu po wyroku TK Minister określił bowiem zbyt szeroko i błędnie uznał, że po opublikowaniu orzeczenia żadne wpisy na listę adwokatów na podstawie powołanego przepisu nie są możliwe. Zważywszy powyższe działając na podstawie art.145 § 1 p.1 lit.a i lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. Sąd orzekł o niewykonywaniu uchylonej decyzji na podstawie art.152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art.205 § 1 p.p.s.a. i zasądził kwotę 200,00 zł z tytułu zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło