II FSK 678/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-06-27
Skład orzekający: Jan Rudowski, Edyta Anyżewska, Andrzej Grzelak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zeznania świadków złożone w postępowaniu karnym po wydaniu ostatecznej decyzji podatkowej mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, jeśli okoliczności, na które się powołują, istniały już w dniu wydania decyzji, ale nie były znane organowi podatkowemu, ponieważ organ odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań tych świadków w postępowaniu zwyczajnym?Ratio decidendi
Zeznania świadków złożone po wydaniu ostatecznej decyzji podatkowej, nawet jeśli dotyczą okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji, nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, jeśli organ podatkowy w postępowaniu zwyczajnym odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań tych świadków. W takiej sytuacji okoliczności te były znane organowi i podlegały ocenie w toku postępowania zwyczajnego, a kwestia prawidłowości odmowy przeprowadzenia dowodu nie jest przedmiotem postępowania wznowieniowego.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania podatkowego, powołując się na zeznania świadków złożone w postępowaniu karnym, które miały potwierdzać okoliczności dotyczące przeceny towarów niepełnowartościowych i likwidacji towarów przeterminowanych w 1999 r. Organ podatkowy odmówił uchylenia decyzji ostatecznej, uznając, że dowody te nie spełniają przesłanek wznowienia postępowania, ponieważ powstały po wydaniu decyzji i nie były znane organowi w dniu jej wydania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędziowie: NSA Edyta Anyżewska (sprawozdawca), NSA Andrzej Grzelak, Protokolant Paweł Koluch, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Wr 925/06 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 18 kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. J. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 3) zarządza zwrot z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz M. J. kwoty 100 złotych tytułem zwrotu nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 21 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Wr 925/06 oddalił skargę M. J. na decyzję dyrektora Izby Skarbowej we W., który po rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia 18 kwietnia 2006 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 7 lutego 2006 r. odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Izby Skarbowej we W. z dnia 17 września 2001 r. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. Legalność tej decyzji była kontrolowana przez Naczelny Sąd Administracyjny OZ we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2004 r. oddalił skargę M. J.
M. J. w dniu 26 września 2005 r. złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r., zakończonego ww. decyzją ostateczną Izby Skarbowej we W. z dnia 17 września 2001 r. Jako podstawę wznowienia postępowania wskazała na istnienie dowodów i okoliczności faktycznych, które istniały w dniu wydania ww. decyzji w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, lecz według skarżącej nie były znane organowi wydającemu decyzje. Zdaniem strony dowody w postaci zeznań świadków w osobach: M. B., A. D., J. J., A. B. i W. S., złożone w 2004 r. przed Sądem Rejonowym w O. II Wydział Karny, w związku z prowadzonym postępowaniem karnym skarbowym oraz okoliczności dotyczące przeceny towaru niepełnowartościowego, jak też likwidacja towarów przeterminowanych, stanowią przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) - dalej O.p. i ponownego przeprowadzenia postępowania podatkowego w sprawie.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. rozpatrzył wniosek strony i postanowieniem z dnia 27 października 2005 r. wznowił postępowanie w sprawie. W toku tego postępowania Dyrektor Izby Skarbowej we W. stwierdził, że przesłanki wynikające z art. 240 ustawy - Ordynacja podatkowa należy rozpatrywać wyłącznie w zgodzie z zasadą ustanowioną przepisami art. 128 Ordynacji podatkowej, tj. zasadą trwałości decyzji ostatecznej. Organy podatkowe mogą bowiem uchylić lub zmienić decyzje ostateczne, stwierdzić ich nieważność oraz wznowić postępowanie tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie - Ordynacja podatkowa. Wznowienie postępowania polega więc na przeprowadzeniu postępowania w stosunku do sprawy zakończonej decyzją ostateczną i ustaleniu, czy postępowanie poprzedzające tę decyzję było w sposób kwalifikowany wadliwe. Przepisy art. 240 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa zawierają zatem kompletny i zamknięty katalog przesłanek wznowienia postępowania podatkowego, którego w żaden sposób nie można interpretować rozszerzająco. Podstawą wznowienia postępowania - na którą powoływała się strona, jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi podatkowemu, który wydal decyzję (art. 240 § 1 pkt 5 O.p.).
Dyrektor Izby Skarbowej we W. wskazał, że powołanie się przez stronę we wniosku o wznowienie postępowania na zeznania świadków, złożone w 2004 r. przed Sądem Rejonowym w O., nie spełniało przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy - Ordynacja podatkowa, gdyż w sprawie nie zaistniały nowe okoliczności faktyczne ani nowe dowody. Dokumenty sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym w O. II Wydział Karny, tj. zeznania ww. osób nie mogły stanowić przesłanki do rozpoznania wniosku zgodnie z żądaniem strony, bowiem dowody te nie istniały w trakcie postępowania odwoławczego i w momencie podejmowania w dniu 17 września 2001 r. decyzji. Dowody z przesłuchania osób wskazanych przez wnioskodawcę zostały przeprowadzone przez Sąd w sprawie karnej dopiero po wydaniu decyzji ostatecznej, zatem - wbrew stanowisku strony - faktycznie nie wystąpiły przesłanki dotyczące pojawienia się "nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi (...)", czego wymaga przepis z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy - Ordynacji podatkowej. Zeznania złożone przez ww. osoby w sposób bardzo ogólnikowy potwierdziły jedynie fakt sporządzenia w grudniu 1999 r. inwentaryzacji towarów, nie udowodniły natomiast choćby w minimalnym stopniu okoliczności przecen towarów oraz tego, że odsprzedaż towarów ze spółki cywilnej "V." dotyczyła towarów niepełnowartościowych.
Od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 7 lutego 2006 r. M. J. złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie decyzji ostatecznej z dnia 17 września 2001 r., zarzucając naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. W uzasadnieniu powtórzyła okoliczności podane we wniosku o wznowienie postępowania i zarzuciła organowi błędną ocenę, że zeznania świadków: J. J., A. B., W. S., M. B. i A. D. złożone przez Sądem Rejonowym w O. II Wydział Karny na okoliczność potwierdzenia dokonania przecen towarów niepełnowartościowych oraz likwidacji przeterminowanych towarów nie są nowymi dowodami w sprawie, ani nowymi okolicznościami oraz iż nie istniały one w dniu wydawania ostatecznej decyzji. Dowody te i okoliczności według strony miały znaczenie dla sprawy oraz istniały w dniu wydania decyzji, ale były nieznane organowi, który tę decyzję wydał.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. decyzją z dnia 18 kwietnia 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że strona składając wniosek o wznowienie postępowania uruchomiła nadzwyczajne postępowanie administracyjne, które umożliwia weryfikację rozstrzygnięcia poza kontrolą instancyjną. W przeciwieństwie do postępowania odwoławczego postępowanie w trybach nadzwyczajnych może zostać uruchomione tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie - Ordynacja podatkowa i są to przypadki tak poważnej wadliwości decyzji, iż trwałość decyzji ostatecznej i związana z tym pewność porządku prawnego muszą ustąpić pierwszeństwa zasadzie praworządności. Instytucja wznowienia postępowania ma bowiem na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi, podanymi w art. 240 Ordynacji podatkowej, w tym w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy - Ordynacja podatkowa, w myśl którego istnieje możliwość wznowienia postępowania, gdy ujawnia się nowe dowody lub okoliczności, istotne dla sprawy, istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który tę decyzje wydał.
Odnosząc się do podnoszonego przez stronę dowodu (zeznań świadków złożonych w 2004 r.), jako nowej okoliczności faktycznej wskazał, iż dowód ten nie istniał w dniu wydawania decyzji ostatecznej w zakresie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r., gdyż powstał prawie trzy lata później (tj. w 2004 r.) niż data wydania decyzji (tj. 17 września 2001 r.). Ponadto nie można uznać za nową okoliczność nieznaną organowi, który wydał decyzję, faktu przecen towarów handlowych w miesiącu grudniu 1999 r., ponieważ okoliczność ta była badana i została oceniona w trakcie postępowania podatkowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca M. J. wniosła o:
uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej Izby Skarbowej we W. z dnia 17 września 2001 r. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r.,
zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, że zeznania ww. świadków złożone przed Sądem Rejonowym w O. II Wydział Karny na okoliczność potwierdzenia dokonania przecen towarów niepełnowartościowych oraz likwidacji przeterminowanych towarów nie są nowymi dowodami w sprawie ani nowymi okolicznościami w sprawie oraz iż nie istniały one w dniu wydawania ostatecznej decyzji. Dowody te i okoliczności według strony miały znaczenie dla sprawy oraz istniały w dniu wydania decyzji, ale były nieznane organowi, który tę decyzję wydał.
W pozostałej części skargi skarżąca powtórzyła okoliczności podniesione we wniosku i odwołaniu od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zasadniczą dla rozstrzygnięcia sprawy jest ocena występowania podstawy wznowienia postępowania w postaci ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję (art. 240 § 1 pkt 5 ustawy - Ordynacji podatkowej). Wznawia się postępowanie na tej podstawie wtedy, gdy są spełnione łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe - przez co należy rozumieć, zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Drugą przesłanką jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest to, że nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody nie były znane organowi, który wydał zaskarżoną decyzję. Jeżeli dowody te były znane organowi i dokonał on ich oceny w tym zakresie jest on związany dokonaną oceną i powoływanie się na te okoliczności i dowody nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania.
Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że podnoszenie przez stronę we wniosku o wznowienie postępowania okoliczności zeznań ww. świadków złożonych w 2004 r. przed Sądem Rejonowym w O. nie spełniało przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy - Ordynacji podatkowej. W sprawie nie zaistniały nowe okoliczności faktyczne ani nowe dowody, gdyż dokumenty sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym w O. II Wydział Karny, tj. zeznania świadków powołanych przez skarżącą nie istniały w dniu wydania decyzji z 17 września 2001 r. Dowody z przesłuchania tych osób zostały przeprowadzone po wydaniu ww. decyzji ostatecznej, wobec tego nie wystąpiły przesłanki wznowienia postępowania w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 ustawy - Ordynacji podatkowej. Podkreślić należy, że skarżąca M. J. przed wydaniem decyzji Izby Skarbowej z dnia 17 września 2001 r. wystąpiła o przeprowadzenie dowodu z zeznań tych świadków a organ odwoławczy odmówił jego przeprowadzenia (postanowienie z 29 czerwca 2001 r., nr [...]). Zatem powyższy wniosek był przedmiotem badania przez Izbę Skarbową, a skarga na tę decyzje została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sygn. akt I SA/Wr 859/02.
W tym stanie rzeczy WSA, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku M. J. wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu,
2) zasądzenie od strony wnoszącej skargę kasacyjną kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na zasadzie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1) naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. art. 141 § 4 ustawy w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy - Ordynacja podatkowa poprzez niedostateczne wyjaśnienie rozstrzygnięcia wydanego przez WSA oraz niedostateczne wyjaśnienie dlaczego zeznania świadków: M. B., A. D., J. J., A. B. i W. S. złożone przed Sądem Rejonowym w O. II Wydział Karny sygn. akt [...] na okoliczność dokonania przecen towarów niepełnowartościowych przez skarżącą oraz likwidacji przeterminowanych towarów, nie spełniają trzech przesłanek wznowieniowych w sprawie, tj. nie są nowymi dowodami w sprawie ani nie są nowymi okolicznościami w sprawie i nie były znane organowi w dniu wydawania ostatecznej decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania, pomimo tego, że ww. dowody i okoliczności miały zasadnicze znaczenie dla merytorycznego rozpoznania sprawy, były dowodami nowymi i nowymi okolicznościami faktycznymi oraz istniały one w dniu wydania ostatecznej decyzji z dnia 17 września 2001 r. w sprawie wymiaru podatku dochodowego za 1999 r., ale były nieznane organowi, który tę decyzję wydawał, gdyż dowód z zeznań tych świadków nie był przeprowadzony.
Powyższe stanowisko WSA ma wpływ na wynik sprawy, albowiem taka interpretacja ww. przepisów Ordynacji podatkowej uniemożliwia uchylenie ostatecznej decyzji podatkowej w sprawie z dnia 17 września 2001 r. i naraża skarżącą na odpowiedzialność podatkową.
Skarżąca wywodzi w uzasadnieniu środka zaskarżenia, że w sprawie zachodzą przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Skarżąca podniosła, że zeznania świadków przesłuchanych podczas procesu przez SR w O. potwierdziły, iż rzeczywiście pod koniec 1999 r. w spółce cywilnej "V." prowadzonej przez skarżącą i jej męża Z. J. doszło do przeceny towarów, a potem w konsekwencji ich wycofania z obrotu gospodarczego - fizycznej likwidacji, wbrew twierdzeniom Dyrektora Izby Skarbowej zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż zeznania ww. świadków nie udowadniają okoliczności przeceny oraz odsprzedaży towarów niepełnowartościowych ze spółki "V." dla skarżącej i jej męża Z. J.
Według skarżącej, zeznania ww. świadków, jako dowód dopuszczony przez organ podatkowy w niniejszym postępowaniu, potwierdzają okoliczności podawane przez nią samą podczas postępowania podatkowego, że zaniżenie cen sprzedaży było spowodowane faktem, iż towar użyty do transakcji był towarem, gdzie w niedługim czasie kończyła się data ważności - a przez to niepełnowartościowym.
Powyższe okoliczności i fakty zostały jednoznacznie potwierdzone w zeznaniach świadków: M. B., A. D., J. J., W. S. i A. B. podczas postępowania przed sądem karnoskarbowym w O.
M. B. zeznała, że pamięta, iż pod koniec roku przeprowadzono w spółce cywilnej inwentaryzację towarów z krótkimi terminami przydatności. Trwało to około dwóch tygodni i wyglądało w ten sposób, że mąż skarżącej razem z magazynierami D. i J. podawali ilości towarów z krótkimi terminami przydatności, a ona zajmowała się sporządzaniem dokumentacji inwentaryzacyjnej.
Świadek A. D. zeznał, że pamięta, iż w grudniu 1999 r. była przeprowadzona inwentaryzacja towarów z krótkim terminem przydatności do spożycia. Zaczęła się ona w połowie grudnia i trwała do końca roku. Świadek brał w niej też udział. W ramach czynności inwentaryzacyjnych były wybierane towary, których termin przydatności upływał w ciągu jednego - dwóch miesięcy. Towary do przeceny zostały złożone w jednym miejscu w magazynie. Świadek ten pamiętał, że później towary te były sprzedawane do klientów, a część z nich wróciło z powrotem jako przeterminowane. Świadek dodatkowo ocenił, że towary przecenione stanowiły ok. 40% ogółu towarów.
Świadek J. J. zeznał, że pamiętał, iż w połowie miesiąca była w magazynie duża inwentaryzacja, która trwała do Świąt Bożego Narodzenia. Świadek ten wiedział, że był sprawdzany termin przydatności do spożycia. Te z krótkimi terminami były przeceniane a potem sprzedawane.
Świadek A. B. zeznała, że także i ona pamiętała o przecenie towarów przeterminowanych, pomimo że nie brała bezpośredniego w niej udziału.
Świadek W. S. zeznał, że mąż skarżącej proponował mu zakup towarów z upływającym terminem przydatności do spożycia po obniżonej cenie. On sam nie zdecydował się wówczas na tę transakcję, gdyż uznał ją za zbyt ryzykowną.
Z akt sprawy sygn. akt [...] dołączonej do niniejszego postępowania, jednoznacznie wynika, że zeznania ww. świadków dowodzą dokonania przeceny towarów niepełnowartościowych przez skarżącą oraz likwidacji przeterminowanych towarów, a więc są jak najbardziej przydatne w sprawie i potwierdzają podawane przez nią samą fakty.
Przedmiotowy dowód w sprawie jest dowodem nowym w sprawie, jest nową okolicznością faktyczną i nie był znany organowi wydającemu decyzję w 2001 r., albowiem nie został przez organ przeprowadzony.
Zachodzą więc w sprawie przesłanki wskazane w art. 240 § 1 ust. 5 Ordynacji podatkowej.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. w piśmie procesowym z dnia 4 maja 2007 r. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Według organu pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Ponadto zarówno nowe fakty, jak i dowody stanowiące podstawę wznowienia postępowania muszą istnieć w chwili wydania decyzji ostatecznej, a ich nowość polega na tym, że nikt dotychczas (ani organ, ani strona) nie zgłosił ich ani nie ujawnił. Nie uzasadnia zatem wznowienia postępowania powołanie faktów, które powstały już po wydaniu decyzji, nawet gdyby fakty te miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Nie ma przy tym znaczenia to, że ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku jego zaniedbań (np. niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego) lub też z innych powodów.
W tym miejscu należy podać za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2004 r. sygn. akt III SA 424/03, Lex nr 160103 "Przez pojęcie dowodów lub okoliczności nieznanych organowi, który wydał decyzję rozumieć trzeba tylko takie dowody, które nie były przedmiotem badania w postępowaniu zwyczajnym oraz tylko takie okoliczności, które z badanego materiału nie wynikały".
W materii tej wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1752/04, Lex nr 171488, który stanął na stanowisku, iż "Jeśli organ orzekający w postępowaniu zwykłym posiada wiedzę na temat potencjalnego dowodu, lecz zrezygnuje z jego przeprowadzenia (np. odmawiając przesłuchania świadka, co do sygnalizowanych przez stronę okoliczności) to nie można ujawnionych po wydaniu decyzji informacji, które mogły być potwierdzone takim dowodem kwalifikować z punktu widzenia przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, jako nowych okoliczności faktycznych.
Ocena właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu zwykłym, w tym prawidłowości uwzględniania wniosków dowodowych strony, nie stanowi przedmiotu postępowania wznowieniowego. Taka ocena może być przeprowadzona jedynie przez organ drugiej instancji w postępowaniu odwoławczym".
W wyroku z dnia 26 października 2004 r. sygn. akt III SA 2928/03, POP 2005, nr 5, poz. 116 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wypowiedział się, iż "błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest tym samym, co brak wiedzy o tej okoliczności. Są to dwie różne sytuacje, tylko jedna z nich - ta druga - stanowi przesłankę wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.)".
Również w wyroku z dnia 21 czerwca 2004 r. sygn. akt FSK 170/04, PiP 2004, z. 11, s. 60 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stanął na stanowisku, że "Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, o jakich mowa w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., nie oznacza sytuacji, w której takie okoliczności są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną".
Mając na uwadze powyższe, uzasadnionym jest stanowisko, iż w sprawie będącej przedmiotem skargi kasacyjnej, zeznań świadków złożonych w 2004 r., nie można kwalifikować jako przesłanki wznowienionej w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Strona skarżąca bowiem, w toku postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r., wystąpiła z żądaniem przeprowadzenia dowodu z zeznań ww. świadków. Powyższe żądanie nie zostało uwzględnione i postanowieniem z dnia 29 czerwca 2001 r. organ odwoławczy odmówił jego przeprowadzenia.
Okoliczności faktyczne, na które powołuje się strona skarżąca, były zatem badane w postępowaniu zwyczajnym i były znane organowi, nie mogą więc stanowić podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Fakt nieprzeprowadzenia przez organy podatkowe dowodu zgłaszanego przez stronę skarżącą w toku postępowania wymiarowego - stosownie do stanowiska reprezentowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i w doktrynie - nie uzasadnia wznowienia postępowania.
Przedmiotem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy. Nie jest ono bowiem kontynuacją postępowania zwykłego.
Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2001 r. sygn. akt III SA 3316/99, RPP 200/3/44 "Instytucja wznowienia postępowania pozwala na weryfikację decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym jedynie z powodów wskazanych wyraźnie w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. W żadnym wypadku tryb ten nie może zastępować kontroli instancyjnej".
Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, intencją strony skarżącej jest w istocie ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1999 r. Faktycznie argumentacja podstaw skargi kasacyjnej dotyczy decyzji wymiarowej co w toku przedmiotowego postępowania jest niedopuszczalne.
W piśmie procesowym z dnia 10 czerwca 2008 r. skarżąca podtrzymała stanowisko przedstawione w skardze kasacyjnej. Na rozprawie w Naczelnym Sadzie Administracyjnym pełnomocnik organu wnosił jak w piśmie procesowym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę kasacyjną w niniejszej sprawie oparto na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. na naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wskutek niedostatecznego wyjaśnienia podjętego przez sąd rozstrzygnięcia o oddaleniu skargi, mimo iż zdaniem skarżącej zachodziła określona w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. przesłanka do uchylenia w trybie wznowienia postępowania ostatecznej decyzji wymiarowej. Zarzut strony nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach sprawy.
Sąd wyczerpująco, spełniając określony w art. 141 § 4 p.p.s.a. wymóg wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, uzasadnił z jakich przyczyn powołana we wniosku o wznowienie postępowania i podtrzymywana w toku postępowania instancyjnego oraz sądowoadministracyjnego przesłanka wznowienia w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. nie zachodziła w niniejszej sprawie, nie mogła zatem doprowadzić do uchylenia decyzji ostatecznej w tym nadzwyczajnym trybie.
Z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wynika, że w sprawie zakończoną decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Trafnie Sąd I instancji uznał za zgodną z prawem decyzję, w której wywiedziono, że za nowy dowód w dniu wydania decyzji ostatecznej - podjętej 17 września 2001 r. - nie mogą być uznane zeznania świadków złożone przed Sądem Rejonowym w O. w sprawie karnej skarbowej w 2004 r., ponieważ dowód ten nie istniał w dniu wydania decyzji.
Skarżąca pomija w skardze kasacyjnej ten istotny warunek wznowienia postępowania, kładąc nacisk na to, że dowód z powoływanych zeznań świadków jest nowym dowodem w sprawie, nie był znany organowi wydającemu decyzję w 2001 r., bowiem nie został przez ten organ przeprowadzony.
Zasadność nieuwzględnienia wniosku strony złożonego w toku postępowania wymiarowego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków dla potwierdzenia przecen towarów na koniec 1999 r. podlegała ocenie w toku postępowania zwykłego i była przedmiotem kontroli Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 859/02.
WSA podkreślił również, że nie występowały w sprawie nowe okoliczności faktyczne, ponieważ na przeceny towarów powoływała się podatniczka w toku postępowania zwykłego, żądając przeprowadzenia na tę okoliczność dowodów z przesłuchania świadków. Okoliczności te były zatem poddane ocenie w toku postępowania podatkowego i nie były nowymi okolicznościami faktycznymi istniejącymi w dniu wydania decyzji nieznanymi organowi, który wydał decyzję
Z powyższego wynika, że w zaskarżonym orzeczeniu Sąd dokonał prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i wyczerpująco wyjaśnił dlaczego wniesiona do niego skarga podlegała oddaleniu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako niezawierającą usprawiedliwionych podstaw.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło