I SA/Wr 387/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Szczerbiński Sędziowie: Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca) Asesor WSA Dagmara Dominik Protokolant: Agnieszka Mazurek Po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uwzględnienia skargi R. B. na czynność egzekucyjną p o s t a n a w i a: odrzucić skargę Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. Pismem z dnia [...] (wpływ w dniu [...]) R. B. wniósł skargę oraz zarzuty na czynności i postępowanie egzekucyjne polegające na doręczeniu w dniu [...] zawiadomienia o zajęciu prawa i tytułu wykonawczego, zarzucając brak prawidłowego zawiadomienia o zajęciu prawa i tytułu wykonawczego przed dokonaniem egzekucji z rachunku bankowego, brak ustalenia i wyjaśnienia istnienia należności, błędne skierowanie egzekucji do skarżącego zamiast osoby wskazanej w tytule wykonawczym - A S.C., wnosząc o uchylenie zaskarżonego zawiadomienia i tytułu wykonawczego i pozbawienie go wykonalności w stosunku do skarżącego. Z ostrożności strona wniosła o przywrócenie terminu do złożenia skargi i zarzutów z uwagi na rozbieżności pouczeń zawartych w zawiadomieniu i tytule wykonawczym, brak określenia organu egzekucyjnego i organu nadzoru oraz dokonanie doręczenie zawiadomienia i dokonanie egzekucji w dniu [...] bez wiedzy skarżącego i formalnego zawiadomienia go o czynnościach egzekucyjnych. Wskazała strona, że zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego dokonano w drodze doręczenia zastępczego, co było nieprawidłowością, ponieważ strona była na urlopie, nadto doręczenie zawiadomienia nastąpiło na adres prywatny. Także czynności egzekucyjne dokonane zostały bez wiedzy strony. Wskazała nadto, że tytuł wykonawczy wystawiony jest na A S.C., natomiast wskazano adres prywatny strony. Należność wyegzekwowana została z indywidualnego rachunku strony, który nie jest rachunkiem A S.C. Zakwestionowała strona prawidłowość wyliczenia różnic i należności składkowych. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) oraz art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. w Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej powoływana jako k.p.a.) odmówił stronie przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego stwierdzając, że doręczenie zastępcze zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego nastąpiło w dniu [...]. W dniu [...] strona potwierdziła odbiór przesłanego na jej wniosek tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu prawa majątkowego. Pismo zawierające zarzuty i skargę na czynności egzekucyjne wpłynęło do wierzyciela w dniu [...] czym uchybiła strona terminowi z art. 27 § 1 pkt 9) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nadto strona nie uzasadniła braku winy w uchybieniu terminowi. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 59 § 1 k.p.a w zw. z art. 18 oraz art. 23 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przywrócił R. B. termin do złożenia skargi na czynność egzekucyjną Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych polegającą na zajęciu rachunku bankowego, podnosząc, że na podstawie art. 54 § 5 oraz art. 23 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skargę na czynności Dyrektora ZUS rozpoznaje właściwy miejscowo Dyrektor Izby Skarbowej, który jest także właściwym do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Przyznał organ, że doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego nastąpiło w dniu [...], stąd termin do wniesienia skargi upłyną w dniu [...]. Skarga złożona w dniu [...] jest spóźniona. Wskazując na treść przepisu art. 58 k.p.a. oraz argumentację wniosku o przywrócenie terminu uznał organ, że wystąpiły okoliczności uniemożliwiające terminowe dokonanie czynności, stanowiące przeszkodę nie do przezwyciężenia, bowiem po powrocie z urlopu strona mogą zorientować się, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. usiłował mu doręczyć przesyłkę, jednak nie mógł być świadomym jej zawartości, co uzasadnia spóźnione działanie strony mające na celu złożenie środka zaskarżenia. Działania takie podjęła strona dopiero po uzyskaniu informacji z banku o skierowanej do jego rachunku egzekucji. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 17 § 1 oraz art. 54 § 5 w zw. z art. 23 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku ze skargą R. B. na czynność egzekucyjną Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń uznał skargę R. B. za uzasadnioną. Wskazał organ na przepis art. 54 § 1 ustawy stwierdzając, że bezsporne jest, że zawiadomienie o dokonaniu kwestionowanej czynności egzekucyjnej zostało doręczone zobowiązanemu zgodnie z przepisami k.p.a., a kwestionowane zajęcie dokonane zostało zgodnie z art. 80 § 1 i 3 ustawy. Mimo to zajęcie to jest wadliwe, gdyż na jego podstawie zajęto rachunek bankowy strony, podczas gdy tytuł wykonawczy będący jego podstawą jako osobę zobowiązaną wskazuje A s.c., zachodzi więc rozbieżność pomiędzy osobą zobowiązanego a osoba, do której skierowane zostało działanie egzekucyjne. To powoduje, że kwestionowana czynność egzekucyjna musi być uchylona. W skardze na powyższe postanowienie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o stwierdzenie jego nieważności względnie uchylenia jako naruszającego prawo. Zarzuciła strona skarżąca, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w wyniku błędnej wykładni art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem skarga z tego przepisu przysługuje wtedy, gdy zobowiązanemu nie przysługują inne środki zaskarżenia przewidziane w ustawie, skarga może dotyczyć samych czynności wykonawczych postępowania egzekucyjnego, a nie okoliczności, które mogą być podstawą zarzutów. Przedmiotem skargi były zarzuty: brak uprzedniego doręczenia upomnienia oraz błąd co do osoby zobowiązanego. Dyrektor Izby Skarbowej błędnie przyjął, że wniesione pismo stanowi skargę w trybie art. 54 § 1 ustawy. Wskazał także, że dopuszczalność wniesienia skargi z art. 54 ustawy ograniczona jest w czasie stanem czynności egzekucyjnych, a wyegzekwowanie obowiązku czyni skargę spóźnioną. Wyegzekwowanie obowiązku nastąpiło w dniu [...], co spowodowało, że dokonane czynności nie mogły być wzruszone skargą, a postanowienie o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych należy uznać za bezpodstawne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o odrzucenie skargi, wskazując na przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) i stwierdzając, że na zaskarżone postanowienie nie przysługuje zażalenie, jest to postanowienie I-szo instancyjne i ostateczne, na które nie przysługuje również skarga do sądu administracyjnego. Z ostrożności procesowej podtrzymał organ swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i jego argumentację. Podniósł organ, że mimo prawidłowości w zakresie doręczenia zobowiązanej stronie zawiadomienia o dokonaniu czynności egzekucyjnej i prawidłowości sporządzenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, to zajęcie rachunku bankowego zobowiązanego, podczas, gdy tytuł wykonawczy wystawiony został na inny podmiot, spowodowało, że zachodzi oczywista rozbieżność między osobą zobowiązanego a osobą, do której skierowane zostało działanie egzekucyjne, co uzasadniało uchylenie kwestionowanej czynności. W piśmie z dnia [...] strona skarżąca podniosła, że wnosząc skargę do sądu administracyjnego postąpiła zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu. Podniosła, że możliwość zaskarżenia postanowienia wywieść można choćby z brzmienia art. 3 § 2 pkt 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazała, że zaskarżone zostało także postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej przywracające R. B. termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej samej ustawy). Dla przeprowadzenia wyżej wskazanej kontroli w zakresie skargi Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych konieczne jest ustalenie, na podstawie art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), czy na postanowienie uwzględniające skargę R. B. na czynność egzekucyjną przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Nadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3). Mając na uwadze, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy tego aktu prawnego stanowią uzupełnienie wyrażonego w art. 3 § 2 pkt 3) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uregulowania kognicji sądu administracyjnego w zakresie postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Zgodnie z powołanym przepisem ustawy procesowej kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Natomiast stosownie do art. 54 § 5 zd. 2 w zw. z art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tylko na postanowienie o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego przysługuje zażalenie. Nie została zatem przewidziana prawna możliwość zażalenia się na postanowienie uwzględniające skargę na czynność egzekucyjną, która jest przedmiotem skargi. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sad odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi z powodu braku właściwości sądu administracyjnego nastąpi w szczególności w wypadku, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sadów administracyjnych lub gdy dotyczy sprawy wyłączonej z właściwości tych sądów na podstawie art. 5 tej samej ustawy. W odniesieniu do argumentacji strony skarżącej, że możliwość zaskarżenia postanowienia o uwzględnieniu skargi na czynność egzekucyjną wywieść można choćby z brzmienia art. 3 § 2 pkt 4) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który przewiduje możliwość poddania kontroli sądu administracyjnego innych niż określone pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, zauważyć należy, że wśród wymogów stawianych aktom i czynnościom, o których mowa w powołanym przepisie prawa, stawia się m. in. wyłączenie charakteru decyzji lub postanowienia wydawanych w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, a zaskarżalnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 1, 2) i 3) ustawy procesowej (por. T. Woś, H. Knysiak, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, str. 59, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2005). Należy zatem przyjąć, że intencją ustawodawcy było zaliczenie do kognicji sądów administracyjnych tylko tych postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W rezultacie jako niedopuszczalne ocenić należy rozszerzenie zakresu kontroli administracji publicznej, sprawowanej przez sądownictwo administracyjne, poprzez zakwalifikowanie postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które nie służy zażalenie, do aktów i czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przyjęcie tak szerokiej interpretacji tego przepisu oznaczałoby - zdaniem Sądu - obejście woli ustawodawcy, zasługujące na negatywną ocenę. Mając na uwadze powołane wyżej przepisy prawa Sąd zobligowany jest stwierdzić, iż postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uwzględnienia skargi R. B. na czynność egzekucyjną nie spełnia warunków określonych w art. 3 § 2 pkt 3) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 54 § 1 i 5 zd. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konsekwencji akt ten nie może być objęty kontrolą sprawowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a wniesiona skarga, której jest przedmiotem, podlega odrzuceniu. W świetle powyższych rozważań oraz na podstawie art. 58 § 3 zd. 1 powołanej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.