IV SA/Po 662/05

WyrokWSA w Poznaniu2006-11-22

Skład orzekający: Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Maciej Dybowski, Izabela Kucznerowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do niego, uzależnionych od niepełnosprawności dziecka, powinno być przyznane od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności (ex tunc), nawet jeśli wniosek o świadczenia został złożony później?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie ograniczyły przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku od daty złożenia wniosku, zamiast od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka (ex tunc). W sytuacji, gdy istnieje ciągłość uprawnień do świadczeń z tytułu niepełnosprawności, organ powinien przyznać świadczenia od daty powstania niepełnosprawności, jeśli wynika to z orzeczenia sądu lub innego właściwego organu.
Stan faktyczny
Strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do niego od dnia 1 sierpnia 2004 r., powołując się na wyrok Sądu Okręgowego przyznający rentę socjalną od tej daty oraz decyzję ZUS o całkowitej niezdolności do pracy syna. Organy administracji przyznały świadczenia od 1 marca 2005 r., uznając datę złożenia wniosku za początkową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Strona wniosła skargę do WSA, domagając się przyznania świadczeń od daty wskazanej w orzeczeniu o niepełnosprawności.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Ś. w części dotyczącej daty przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Danuta Rzyminiak- Owczarczak Sędziowie WSA Maciej Dybowski as. sąd. Izabela Kucznerowicz ( spr. ) Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w wydziale IV na rozprawie w dniu 22 listopada 2006r. sprawy ze skargi D.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Ś. z dnia [...] nr [...] w części, w której nie orzeczono o przyznaniu zasiłku rodzinnego na Ł.K. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na syna Ł. K. oraz podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania w okresie od 01 sierpnia 2004r. /-/I.Kucznerowicz /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/M.Dybowski KB/ IV SA/Po 662/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy Ś., na podstawie art. 2 pkt 1, art. 4, art. 5, art. 6, art. 8, art. 13, art. 15 art. 23, art. 25, art. 26 art. 30, art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.), § 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27.09.2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. 213, poz. 2162), art. 104, art. 107 kpa przyznał D.K.: 1. zasiłek rodzinny od dnia 1.03.2005 r. – 31.08.2005 r. na syna Ł.K. w wysokości 66 zł miesięcznie dodatki do zasiłku rodzinnego z tytułu: 1. kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na syna Ł. w wysokości 70 zł miesięcznie od dnia 1.03.2005 r. – 31.08.2005 r. 2. podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na syna Ł. w wysokości 40 zł miesięcznie na okres od 1.03.2005 r. – 30.06.2005 r. W uzasadnieniu wskazano, że D. K. złożyła wniosek o zasiłek rodzinny i dodatek do zasiłku rodzinnego w dniu [...] marca 2005 r. wraz z wyrokami Sądu Okręgowego w K. oraz decyzją ZUS w K. z dnia [...]. Zgodnie z brzmieniem §2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 27.09.2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku rodzinnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. D.K. odwołała się od powyższej decyzji wnosząc o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków z tytułu kształcenia i rehabilitacji syna niepełnosprawnego i podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania od dnia [...] sierpnia 2004 r., zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w K. Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych i § 1 pkt 15 lit. b rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17.11.2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 2 pkt 1, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 3, art. 8 pkt 5 i 7, art. 13, art. 15 art. 23, art. 24 ust. 2 i 47 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych, § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27.09.2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu SKO stwierdziło, że w myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na otrzymane świadczenia. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzinom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka 2) opiekunowi faktycznemu dziecka 3) osobie uczącej się (art. 4 ust. 1 i 2 ustawy) Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy do ukończenia przez dziecko: 1) 18 roku życia lub 2) nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia albo 3) 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ uznał, że prawidłowo przyjęto datę 1.03.2005 r. jako datę początkową przy ustaleniu prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego albowiem w tym miesiącu wpłynął wniosek wraz z dokumentami. D.K. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku od dnia 1.08.2004 r. Nadto stwierdziła, że SKO nie uwzględniło jej trudnej sytuacji rodzinnej, albowiem boryka się ona z różnymi problemami finansowymi i bardzo poważną chorobą syna, który leczy się od 5 lat. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna w części, w której Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny dokonał tej kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszenia mają charakter proceduralnoprawny i materialnoprawny. Świadczeniami rodzinnymi w myśl art. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 228 poz. 2255 ze zm. zwanej dalej ustawą) są: 1) zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego; 2) świadczenia opiekuńcze tj. zasiłek pielęgnacyjny i świadczenia pielęgnacyjne (art. 2 pkt 1 i 2 ustawy). Zasiłek rodzinny na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzinom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się (art. 4 ust. 1 i 2 ustawy); Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy do ukończenia przez dziecko: 1) 18 roku życia lub 2) nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia albo 3) 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Zasiłek rodzinny przysługuje osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia (art. 6 ust. 1 i 1 a ustawy). W okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. wysokość miesięcznemu zasiłku rodzinnego wynosi: 1) 43,00 zł na pierwsze dziecko, 2) 53,00 zł na trzecie dziecko, 3) 66,00 zł na czwarte dziecko W okresie od 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2002 (art. 47 ust. 1 i 2 ustawy). Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu, a także osobie uczącej się na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z rehabilitacją lub kształceniem dziecka w wieku: 1) do ukończenia 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności; 2) powyżej 16 roku życia do ukończenia 24 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodatek przysługuje miesięcznie w wysokości: 1) 50,00 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia; 2) 70,00 zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 24 roku życia (art. 13 ustawy). Dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, w przypadku dojazdu do szkoły ponad gimnazjalnej, a także szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki w zakresie obowiązującym w szkole ponadgimnazjalnej - w wysokości 40 zł miesięcznie na każde dziecko. Dodatek ten przysługuje przez 10 miesięcy w roku w okresie pobierania nauki od września do czerwca następnego roku kalendarzowego (art. 15 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy). Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 i 14-16 (art. 24 ust. 1 ustawy). Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 ustawy). W przypadku ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa ta w nim ważność orzeczenia (art. 24 ust. 3 ustawy). W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponowne orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiący kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca, w którym upłynął termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 3a ustawy). Istota sporu dotyczy początkowej daty okresu, na który w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych powinien być przyznany D.K. zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji syna D. i podjęcia przez niego nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Strona wskazywała okres od 1 sierpnia 2004 r. w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] [...]na mocy którego przyznano Ł.K. prawo do renty socjalnej od 1.08.2004 r. na okres 2 lat oraz decyzją ZUS w K. z dnia [...], w której zamieszczone jest stwierdzenie o całkowitej niezdolności do pracy syna Ł. Organy I i II instancji orzekły o przyznaniu przedmiotowych świadczeń od dnia 1 marca 2005 r. albowiem w tym miesiącu wpłynął wniosek. Zasiłek rodzinny jest związany z przysługującymi dodatkami, a ustalone prawo do niego nie jest uzależnione od niepełnosprawności. Dlatego też zdaniem organu nie jest możliwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisu art. 24 ust. 3a ustawy o kontynuacji świadczenia w przypadku uzyskania ponownego orzeczenia o odpowiednim stopniu niepełnosprawności i przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami od 1.08.2004 r. Sąd nie podziela tej argumentacji. Wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego Skarżąca złożyła wyrok Sądu Okręgowego w K., Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. Z treści tego orzeczenia wynika, że na skutek odwołania Ł.K. od decyzji ZUS Oddział w K. z dnia [...], zmieniono zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznano odwołującemu prawo do renty socjalnej nadal tj. od 1.08.2004 r. na okres lat dwóch. Niepełnosprawność syna Skarżącej dotyczyła okresu od 1.08.2004 r. a zatem od tej daty Ł.K. spełniał materialnoprawną przesłankę ustalenia prawa do przedmiotowych świadczeń. W takiej sytuacji organ rozstrzygający kwestię przyznania Skarżącej świadczeń nie powinien był – oceniając Jej sytuację – poprzestać na stwierdzeniu, iż wniosek został złożony w marcu 2005 r. i ten miesiąc potraktować jako początek ustalonego prawa do zasiłku. Wręcz przeciwnie, dysponując orzeczeniem właściwego organu, który wskazał ze skutkiem ex tunc, że umiarkowany stopień niepełnosprawności powstał już przed ukończeniem 16-tego roku życia organ winien był przyjąć, że w sytuacji syna skarżącej zachodzi ciągłość uprawnień do przedmiotowych świadczeń. W chwili wydawania decyzji organ I instancji wiedział o niepełnosprawności syna Skarżącej od dnia 1.08.2004 r. Zdaniem Sądu zachodziły przesłanki do przyjęcia, że w niniejszej sprawie wystąpiła "kontynuacja orzeczenia o niepełnosprawności" Ł.K. W związku z tym organ winien orzec o przedmiotowych świadczeniach także za okres od 1 sierpnia 2004 r. Dlatego też na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi m(Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) skargę należało uwzględnić w części, w której nie orzeczono o prawie do przedmiotowych świadczeń za okres od 1 sierpnia 2004 r. /-/I.Kucznerowicz /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/M.Dybowski KB/

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło