II SA/Lu 582/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Asesor WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia września 2005 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881) Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia wójta gminy, przyznał A. K. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem – R. K. w wysokości 420,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. płatne do ostatniego dnia każdego miesiąca oraz składkę na ubezpieczenie społeczne z tego samego tytułu na okres od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. Odwołanie od tej decyzji wniosła A. K., domagając się jej uchylenia w części dotyczącej okresu wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego poprzez orzeczenie, że przysługuje ono od dnia 2 marca 2004 r. do dnia 31 marca 2006 r., ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Powołując się na treść art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, wskazała, iż skoro wystąpiła do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania Niepełnosprawności o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności córki R. w dniu marca 2004 r. i tego samego dnia złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad córką, to świadczenie pielęgnacyjne przysługuje jej od dnia marca 2004 r. Decyzją z dnia kwietnia 2006 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 17 ust. 1 – 4 w związku z art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Nie kwestionując prawa odwołującej się do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad córką R., w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazało, iż wystąpiła ona z wnioskiem o przyznanie prawa do tego świadczenia dopiero we wrześniu 2005 r., co zostało potwierdzone wyjaśnieniami samej odwołującej się oraz pełnomocnika organu pierwszej instancji złożonymi na rozprawie przed Kolegium. Organ drugiej instancji podniósł, iż A. K., która od chwili urodzenia córki R. korzystała z różnych form pomocy społecznej, pozostawała w kontakcie z organem pierwszej instancji i posiadała dostateczną wiedzę, jaki organ jest właściwy do przyznania świadczeń rodzinnych i opiekuńczych. Zdaniem Kolegium nie do przyjęcia jest stanowisko, zgodnie z którym wniosek złożony przez odwołującą się w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w dniu marca 2004 r. o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności córki należy traktować jako jednoczesny wniosek złożony w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej za pośrednictwem Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż pośrednictwo takie nie wynika z żadnego przepisu prawa. Kolegium stanęło na stanowisku, iż za datę wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy uznać dzień września 2005 r., kiedy to skarżąca złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek w tej sprawie wraz z wymaganymi dokumentami. Samo stwierdzenie niepełnosprawności nie powoduje bowiem uzyskania świadczenia z mocy prawa. Zatem, zdaniem Kolegium, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje odwołującej się od dnia 1 września 2005 r., tj. od początku miesiąca, w którym złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wraz z prawidłowo wypełnionymi dokumentami do dnia 31 marca 2006 r., czyli ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła A. K., domagając się jej uchylenia w części dotyczącej okresu wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego poprzez orzeczenie, że przysługuje on od dnia 2 marca 2004 r. do dnia 31 marca 2006 r., ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniosła błędne, jej zdaniem, zastosowanie przepisów rozdziału szóstego ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazała, iż w okresie, gdy składała wniosek z dnia marca 2004 r., obowiązywał druk, na którym widniała rubryka z miejscem na zaznaczenie, o jakie świadczenie się wnosi. Skarżąca podniosła, iż zaznaczyła, by przyznano jej zasiłek stały, który obecnie nazywa się świadczeniem pielęgnacyjnym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium podniosło, iż przedstawiona przez skarżącą kserokopia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności córki złożonego przez nią w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w dniu marca 2004 r., złożona jako załącznik nr 1 do odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, wprost potwierdza, że zwracała się ona o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności dla celów zasiłku stałego i pielęgnacyjnego, którego w żadnym razie nie należy traktować jako jednoczesnego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Organ drugiej instancji wskazał ponadto, iż nie może podnieść skutecznej polemiki na temat niewłaściwego zastosowania przepisów rozdziału szóstego ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ skarżąca nie wyjaśnia, na czym miałaby polegać niewłaściwość ich zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ocenie Sądu postępowanie organów administracji publicznej właściwych w sprawach pomocy społecznej rozstrzygające sprawę administracyjną A. K. zakończone zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia kwietnia 2006 r. Nr [...] było zgodne zarówno z prawem materialnym, jak i formalnym, a tym samym organy te nie naruszyły kryterium legalności swojego działania. Organy te prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy administracyjnej i zastosowały adekwatne do tego stanu faktycznego normy prawne, rozstrzygając o prawie A. K. do świadczenia pielęgnacyjnego za wskazany w decyzji okres. Przesłanki materialne przyznania tego świadczenia rodzinnego zawarte są w przepisie art. 17 ustawy z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Postępowanie organów administracji w sprawach z zakresu świadczeń rodzinnych reguluje rozdział 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdzie w przepisie art. 24 ust. 1-3 wskazano, iż prawo do tych świadczeń ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, 14-16 i 15b tej ustawy. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, przy czym w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Powyższe wskazuje, iż organ administracji może ustalić prawo do danego świadczenia rodzinnego (w tym również świadczenia pielęgnacyjnego) tylko w sytuacji, gdy zostanie złożony wniosek ze stosownymi załacznikami, w szczególności dotyczy to – przy świadczeniu pielęgnacyjnym – aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności z poszczególnymi wskazaniami. Wniosek taki inicjuje postępowanie w tej sprawie, a data jego złożenia wyznacza zarazem okres, od którego należy liczyć prawo do danego świadczenia. Z akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy wynika bezspornie, iż wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w dniu września 2005 r., tj. po otrzymaniu przez skarżącą zmienionej wyrokiem Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia czerwca 2005 r. (sygn. akt [...]) decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia maja 2004 r., gdzie uznano R. K. za osobę niepełnosprawną, której stan zdrowia powoduje konieczność sprawowania stałej opieki lub pomocy innej osoby. W wykonaniu tego wyroku Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności decyzją z dnia września 2005 r. zmienił pkt 7 swojej decyzji z dnia maja 2004 r. poprzez wskazanie, iż R. K. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Decyzja ta została dołączona do wniosku skarżącej z dnia września 2005 r. Słusznie zatem organy administracji publicznej przyjęły, iż wobec złożenia kompletnego wniosku (wraz z wymaganymi załącznikami) w dniu września 2005 r. oraz przy spełnieniu przesłanek materialnych przemawiających za przyznaniem prawa do tego świadczenia rodzinnego przysługiwało ono od 1 września 2005 r. (czyli od początku miesiąca, w którym złożono poprawny wniosek) do 31 marca 2006 r. (czyli do końca terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności córki skarżącej). Tym samym niezasadne jest stanowisko skarżącej, która twierdzi, iż wniosek o ustalenie niepełnosprawności R. K. złożony w dniu marca 2004 r. należy traktować równocześnie jako wniosek o ustalenie prawa do określonego świadczenia (w dniu złożenia wniosku był to zasiłek stały). Skarżąca swoje stanowisko argumentuje tym, iż na wniosku z dnia marca 2004 r. złożonym w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie zaznaczyła cel, w związku z którym zwraca się z wnioskiem o ustalenie niepełnosprawności swojej córki – czyli uzyskanie zasiłku stałego. Zdaniem skarżącej organy administracji powinny potraktować to oświadczenie jako dwa wnioski – jeden o ustalenie niepełnosprawności, drugi o zasiłek stały. W ocenie Sądu ta argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawa administracyjna, która dotyczy ustalenia niepełnosprawności z określonymi wskazaniami jest odrębną sprawą administracyjną od kwestii ustalenia prawa do określonego świadczenia rodzinnego. Sprawy te rozpatrywane są przez inne organy administracji publicznej, zaś żaden przepis prawa nie nakazuje obowiązku współdziałania tych organów przy realizowaniu swoich kompetencji. Skoro dana osoba zwraca się o ustalenie niepełnosprawności, to jednym z wymogów formalnych tego wniosku jest wskazanie, dla jakich celów orzeczenie to zostanie wykorzystane. Nie oznacza to natomiast, że orzeczenie musi być w tym celu wykorzystane – strona może w terminie późniejszym nie ubiegać się w ogóle o poszczególne świadczenia z pomocy społecznej. Oceny tej nie zmienia również okoliczność, iż orzeczenie o niepełnosprawności z określonymi wskazaniami jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Są to, co należy jeszcze raz podkreślić, dwie odrębne sprawy administracyjne. Uznając zatem, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skargę, wobec jej nieuwzględnienia należało oddalić na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji wyroku.