IV SA/Po 999/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant sekr.sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 r. sprawy ze skargi B.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] sierpnia 2005 roku nr [...] /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działając z upoważnienia Wójta Gminy O., na podstawie art. 2 ust. 1, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego odmówił przyznania B.T. zasiłku celowego na zakup żywności. W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą i nie posiadającą źródła dochodu oraz na podstawie zaświadczenia uzyskanego z Powiatowego Urzędu Pracy w O. ustalono, że do dnia 21 maja 2005 r. wnioskodawca był zarejestrowany jako osoba poszukująca pracy, po czym został skreślony z listy osób poszukujących pracy z powodu niestawienia się w określonym terminie w PUP. Stwierdzono w związku z tym, że wnioskodawca nie jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy jak też poszukującą pracy, oraz uznano, że niemożliwym jest stwierdzenie, czy skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Zaznaczono, że wymienione zaświadczenie Ośrodek Pomocy zmuszony był uzyskać drogą służbową samodzielnie. Ponadto wymieniono zawarty w art. 7 ustawy o pomocy społecznej przykładowy katalog przyczyn udzielania pomocy społecznej i stwierdzono, że w sprawie nie występuje żaden z powyższych czynników. Podkreślono brak współdziałania ze strony wnioskodawcy w rozwiązywaniu jego trudnej sytuacji życiowej oraz oceniono, że podaje informacje w sposób wybiórczy i mający na celu uzyskanie świadczeń z pomocy społecznej. W odwołaniu strona stwierdziła, że organ I instancji już trzeci raz odmówił udzielenia pomocy (z akt administracyjnych wynika, że dwie wcześniejsze decyzje organu I instancji zostały, po kolei, uchylone; k. 18 i 30 akt administracyjnych). Ponadto odwołujący się zarzucił organowi wydawanie decyzji w sierpniu 2005 r. według informacji z lutego 2005 r. i to nie przyznając żadnej pomocy a narzucając kolejne obowiązki. Decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 17 pkt 1, art. 127 §2 i art. 138 §1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podkreślono, że jedną z naczelnych zasad pomocy społecznej zawartą w art. 4 ustawy o pomocy społecznej jest obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Napisano, że wnioskodawca nie wpuścił do mieszkania pracowników socjalnych, którzy zamierzali przeprowadzić wywiad środowiskowy i oceniono, że takie zachowanie jest przejawem odmowy współdziałania, która w myśl dyspozycji art. 11 ust. 2 cyt. ustawy jest podstawą do odmowy przyznania świadczenia. Podniesiono, że konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wynika z art. 106 ust. 4 ustawy, a brak tego rodzaju ustaleń uniemożliwia wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia. Stwierdzono, że w świetle przytoczonych okoliczności faktycznych i prawnych Kolegium nie znalazło podstaw do uwzględnienia wniesionego odwołania. W skardze B.T. przypomniał, że organ II instancji dwukrotnie uchylał decyzje, którymi organ I instancji odmawiał mu przyznania pomocy. Wskazał, że takie działania organów i zobowiązywanie do dostarczania kolejnych dokumentów wpędziły go w rosnące koszty, których nie był w stanie ponosić. Zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji określił jako mobbing urzędniczy. Podkreślił, że decyzje w miesiącu sierpniu organ podejmował dysponując wiedzą zebraną w miesiącu lutym. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej odwołanie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona a zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie mogą się ostać. W swojej decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. organ I instancji wymienił zawarte przez ustawodawcę w art. 7 ustawy o pomocy społecznej przykładowe przyczyny udzielenia pomocy społecznej, oraz stwierdził, że w sprawie skarżącego nie występuje żaden z tych czynników. Jednocześnie w tej samej decyzji zawarto ustalenia organu I instancji, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą i nie posiada źródła dochodu. W ocenie Sądu wymienione argumenty są wzajemnie sprzeczne, a organ II instancji do tej sprzeczności się nie odniósł. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji napisał wprost, że odmówiono skarżącemu przyznania zasiłku celowego na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i w oparciu o przedłożoną dokumentację. Jedyny znajdujący się w aktach wywiad środowiskowy (aktualizacja) został przeprowadzony [...] lutego 2005 r., a więc niemal pół roku przed wydaniem decyzji. Nie jest bowiem wywiadem środowiskowym wypełniona w dniu [...] maja 2005 r. jedna strona (strona nr 4 kwestionariusza), na której, po ponownym rozpoznaniu wniosku, wpisano propozycję odmowy przyznania pomocy finansowej z powodu braku przesłanek prawnych. Arkusz ten został podpisany wyłącznie przez pracowników socjalnych. Na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych Sąd nie może stwierdzić, czy wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej zostało poprzedzone przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego, co oznacza, że naruszony został przepis art. 106 §4 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto wynika sprzeczność pomiędzy uzasadnieniami obu decyzji, ponieważ organ I instancji napisał w uzasadnieniu wprost, że odmówiono przyznania zasiłku na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, podczas gdy organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję argumentując, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego odmawiając wpuszczenia do mieszkania pracowników socjalnych. W aktach administracyjnych znajduje się notatka służbowa pracownika socjalnego z dnia [...] lipca 2005 r. [k. 35 akt administracyjnych], zgodnie z którą skarżący odmówił wpuszczenia na teren posesji i odbycia rozmowy, ale rozmowy na temat brakujących dokumentów. W analizowanej notatce nie ma żadnej informacji o braku zgody skarżącego i odmowie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Natomiast dzień wcześniej wpłynęło do organu I instancji pismo skarżącego, w którym wyjaśnia, że wszystkie zaświadczenia i dokumenty złożył już wcześniej i prosi o wydanie decyzji. Organ II instancji w swojej decyzji nie odniósł się do twierdzeń organu I instancji, jak również nie odniósł się do podnoszonego w odwołaniu zarzutu wydawania decyzji pierwszoinstancyjnych na podstawie informacji sprzed kilku i więcej miesięcy. W ocenie Sądu organ II instancji uchybił w ten sposób przepisom art. 7, art. 8, art. 77 §1 oraz art. 107 §3 kodeksu postępowania administracyjnego. Uzasadniając decyzję organ I instancji napisał, że niemożliwe jest stwierdzenie, czy skarżący prowadzi działalność gospodarczą. W aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie skarżącego, w którym podaje, że ma zarejestrowaną działalność gospodarczą w Urzędzie Gminy w T. [k. 7 akt administracyjnych], a niemożność wykreślenia w ewidencji tłumaczy toczącym się postępowaniem. Co prawda organ poczynił ustalenia odnośnie prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego, ale tylko w miejscu jego zamieszkania. Natomiast organ I instancji zupełnie pominął treść wyżej przytoczonego oświadczenia z dnia [...] lutego 2005 r. Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z przyczyn wymienionych w artykule 7 ustawy o pomocy społecznej. Zastosowany zwrot: "w szczególności" oznacza, że wskazane w artykule okoliczności zostały wymienione przykładowo, a podany katalog w żadnym razie nie jest katalogiem zamkniętym. W art. 8 cytowanej ustawy prawodawca wskazał komu przysługuje prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej stanowiąc, że poza powodami wymienionymi w art.7, pkt 2-15 prawo do tych świadczeń przysługuje także z powodu innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W swoich decyzjach oba organy administracji powołały się na art. 11 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 11 ust. 2 wymienionej ustawy podstawę do odmowy przyznania świadczenia może stanowić brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Natomiast w niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, skarżący udzielał informacji na swój temat, udostępniał dokumenty które posiadał, informował listownie, że więcej dokumentów nie posiada. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji niezwłocznie podejmie czynności celem przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. nr 77, poz. 672). Ponadto koniecznym jest poczynienie ustaleń odnośnie rzekomo prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej na terenie Urzędu Gminy w T. Z tych powodów uwzględniając okoliczności sprawy, na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 litera a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień, które podlegałyby wykonaniu. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski