II SA/Sz 917/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Asesor WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2006 sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia akt I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. Nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art.105§ 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z póź. zm./, umorzył postępowanie w sprawie wniosku J.K. o udostępnienie do wglądu akt archiwalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z okresu od stycznia do grudnia 2003 r. z postępowań, w których był stroną. Z uzasadnienia decyzji wynika, że żądanie strony do udostępnienia akt archiwalnych za okres od stycznia do grudnia 2003 r. zostało już prawomocnie rozstrzygnięte: 1/ w dniu [...] r. wydano postanowienie nr [...], w którym odmówiono J.K. przeglądania akt i wydawania kserokopii z akt sprawy; [...] w dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało postanowienie nr [...], w którym utrzymało w mocy postanowienie opisane w pkt 1. J.K. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzucił organowi dyskryminowanie go jako strony w postępowaniu administracyjnym. Wskazał, że domaga się zwykłego wglądu do akt archiwalnych, co umożliwia mu art. 73 § 1 Kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1Kpa po rozpatrzeniu odwołania J.K., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje. Z uzasadnienia decyzji wynika, że zgodnie z art. 110 Kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Oznacza to, że jeżeli w nowej sprawie wszczętej przed tym organem, nie zmieniły się istotne elementy poprzednio wydanej decyzji, wynikające z art. 107 § 1 Kpa tj.: a/ nadal występują te same strony lub ich następcy prawni, b/ nie zmieniła się podstawa prawna decyzji, ci podmiot inicjujący nowe postępowanie domaga się rozstrzygnięcia odmiennego od tego, jakie zapadło w poprzedniej decyzji to droga administracyjna zmiany zajętego stanowiska jest zamknięta. powyższe dotyczy również ostatecznych postanowień. Kolegium uznało, że organ i instancji postąpił prawidłowo. J.K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję i zarzucił organom łamanie prawa do niezwłocznej i szczegółowej informacji prawnej. Podał, że chodziło mu o zwykły wgląd w akta archiwalne w swoich sprawach. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Kolegium wskazało dodatkowo, że strona chce poprawiać dokumenty źródłowe co spowodowałoby ich niezgodność ze stanem faktycznym na dzień ich powstania, dlatego też zostały jej wydane dokumenty kserowane i podpisane za zgodność. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga okazała się zasadna, choć nie z powodów w niej podnoszonych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm. / Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podaną podstawą prawną. Zasadnicze znaczenie w sprawie ma art. 73 § 1 Kpa, który zapewnia stronie w każdym stadium postępowania przed organem administracji prowadzonego w trybie zwykłym lub trybach nadzwyczajnych, od chwili wszczęcia do jego zakończenia, możliwość przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Prawo to dotyczy całych akt, a więc nie tylko dotyczących postępowania w danej instancji, lecz wszystkich stadiów postępowania, a także po zakończeniu postępowania, gdy akta są już w archiwum. Powyższy przepis nie zawiera żadnych ograniczeń w uprawnieniach strony do przeglądania akt w celu zapoznania się z ich treścią. W sprawie nie mają żadnego znaczenia zapadłe wcześniej w kwestii udostępnienia akt stronie prawomocne postanowienia. Realizacja tegoż uprawnienia przez stronę wynika z art. 51 ust 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który podaje, iż każdy ma prawo dostępu do dotyczących urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może Kreślić jedynie ustawa. Zdaniem Sądu, skarżący miał prawo do przeglądania akt postępowań administracyjnych, w tym archiwalnych, w których był stroną na podstawie art. 73 § 1 Kpa. W niniejszej sprawie organy administracyjne naruszyły art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, wydając w sprawie wniosku skarżącego o udostępnienie akt archiwalnych, decyzje administracyjne, mimo braku podstawy prawnej do ich wydania. Udostępnienie tychże akt stronie postępowania jest zwykłą czynnością, która nie wymaga wydania przez organ decyzji administracyjnej, gdyż nie rozstrzyga się w niej o meritum sprawy. Nieprawidłowe było umorzenie postępowania przez organ administracji z powodu skorzystania przez stronę wcześniej z prawa do przejrzenia akt czy też wydania jej uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy. Organ winien udostępnić stronie akta znajdujące się w jego posiadaniu bezpośrednio gdy konkretna osoba znajduje się w organie lub też skierować do niej pismo i określić termin, w którym jest to możliwe, zaś w przypadku ich braku np. w skutek zniszczenia po okresie ich przechowywania w archiwum - poinformować stronę pismem o zaistniałym fakcie. Wskazanie powyższego naruszenia stanowi jednocześnie wskazówkę dla organu orzekającego co do sposobu rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o udostępnienie mu akt archiwalnych postępowań administracyjnych, w których był stroną. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm./, orzekł jak w sentencji.