III SA/Wa 2082/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2006 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zwany dalej Zakładem, odmówił Skarżącemu H. K. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za wskazane w decyzji miesiące, argumentując, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność, a zebrany materiał dowodowy nie wykazał, iż opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący wraz z żoną posiada dom oraz działkę o pow. 33 ary. Dodatkowo jest on właścicielem gospodarstwa rolnego (2ha) i dzierżawcą gruntu, a ponadto właścicielem samochodu osobowego. Rodzina Skarżącego utrzymuje się z gospodarstwa rolnego. Zakład zauważył iż Skarżący nie przedłożył dokumentów potwierdzających trudną sytuację życiową, w szczególności dokumentów świadczących o chorobie zobowiązanego lub członków jego rodziny. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący podniósł, iż niezrozumiałe dla niego jest to, jakie konkretnie dokumenty ma przedłożyć na dowód trudnej sytuacji życiowej. Przyznał że ustalony przez organ stan majątkowy jest zgodny z rzeczywistością. Powtórzył że jedynym źródłem utrzymania jego rodziny jest gospodarstwo rolne. Poziom osiąganych z tego tytułu dochodów określił na kwotę ok. 300 zł miesięcznie na członka rodziny. Skarżący podkreślił że należący do niego dom wymaga remontu. Zwrócił uwagę iż organ nie uwzględnił tego że egzekucja z nieruchomości pozbawi Skarżącego warunków bytowych. Skarżący zarzucił że organ nie wyjaśnił w sposób należyty wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Nie przeprowadził np. oględzin posiadanych przez niego składników majątku. Wyjaśnił również że przyczyną powstania zadłużenia była nieznajomość przepisów prawa. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych "odmówił umorzenia należności", wskazując że Skarżący nie przedłożył nowych dowodów oraz nie przedstawił innych, niż znane już organowi, okoliczności, które umożliwiałyby pozytywne załatwienie sprawy. W skardze na tę decyzję Skarżący zarzucił naruszenie art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm., dalej powoływanej jako u.s.u.s.) oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 144, poz. 1365; dalej: rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r.). Zarzucił ponadto naruszenie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. poprzez rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Dyrektora Oddziału Zakładu w B. działającego z upoważnienia Prezesa Zakładu. Uzasadniając zarzuty Skarżący wyjaśnił, że jako właściciel gospodarstwa rolnego objęty był ubezpieczeniem społecznym rolników. Sporadycznie również prowadził działalność gospodarczą. W 2004 r. wydano w stosunku do niego, bez uprzedniego wszczęcia postępowania wznowieniowego, decyzję o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników. Wobec braku wiedzy co do obowiązujących przepisów decyzja ta nie została zaskarżona do sądu. Skarżący podkreślił jednocześnie że decyzja o ustaniu ubezpieczenia zbieżna jest datą z decyzją o objęciu ubezpieczeniem społecznym rolników, co oznacza, że w chwili obecnej pozostają w obrocie prawnym dwie decyzje o odmiennych rozstrzygnięciach. Skarżący zwrócił uwagę na fakt wydania decyzji w II instancji przez Dyrektora Oddziału Zakładu, co w jego przekonaniu, mimo działania z upoważnienia Prezesa Zakładu, narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W dniu 20 listopada 2006 r. wpłynęło do Sądu pismo Skarżącego z dnia 17 listopada 2006 r., w którym podniósł kwestię objęcia go podwójnym ubezpieczeniem społecznym. Do pisma tego dołączył m. in. decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] lipca 2005 r. o zmianie warunków opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników za osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Oceniając zgodność z prawem zaskarżonych decyzji Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Zaskarżone decyzje naruszają bowiem przepisy procedury administracyjnej w stopniu dającym podstawę do ich uchylenia. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż w sentencji podjętego przez siebie rozstrzygnięcia Prezes Zakładu, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) dalej powoływanej jako K.p.a., odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu zaległych składek. Tymczasem zgodnie z art. 138 § 1 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Z § 2 tego artykułu wynika natomiast, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Powołany przepis zawiera zamknięty katalog sposobów rozstrzygnięć podejmowanych przez organ odwoławczy, o czym świadczy kategoryczne, enumeratywne wyliczenie zachowań tego organu. Każde inne rozstrzygnięcie jako nieprzewidziane w omawianym przepisie jest zatem niedopuszczalne. W świetle powyższego rozstrzygnięcie zawarte w sentencji zaskarżonej decyzji "odmawiam umorzenia należności z tytułu zaległych składek" nie mieści się w granicach wyznaczonych przez art. 138 K.p.a. Jeżeli bowiem Prezes Zakładu uznał, że podziela stanowisko wyrażone w decyzji podjętej w pierwszej instancji obowiązany był dać temu wyraz we właściwy sposób, tj. zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. wydać decyzję utrzymującą w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] marca 2006 r. Skarga zasługuje na uwzględnienie także z innych względów. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 tego artykułu. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano z kolei możliwość umarzania należności, o których mowa wyżej, w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Szczegółowe zasady umarzania tych należności określa § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z art. 32 u.s.u.s. przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne, w tym również w zakresie ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne. Rozstrzygnięcie w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przybiera formę decyzji Zakładu (art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s.), stąd też postępowanie poprzedzające jej wydanie jest postępowaniem administracyjnym, prowadzonym w oparciu o przepisy K.p.a. Dotyczy to również postępowania prowadzonego w drugiej instancji przez Prezesa Zakładu na podstawie art. 127 § 3 K.p.a. (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Wymóg taki wynika wprost z przepisu art. 6 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Decyzje wydawane w postępowaniu administracyjnym podlegają rygorom określonym w art. 107 § 1 K.p.a. Przepis ten wymienia elementy decyzji administracyjnej - do których należy między innymi jej uzasadnienie faktyczne i prawne. § 3 cytowanego artykułu stanowi z kolei, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, a do takich należą decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub też czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowanej w art. 11 K.p.a. Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy ma bowiem ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu. Oceniając pod tym względem wydane w rozpoznawanej sprawie decyzje stwierdzić należy, że ich uzasadnienia powyższych wymogów nie spełniają. Zakład, a w drugiej instancji Prezes Zakładu stwierdzili, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność, a zebrany materiał dowodowy nie wykazał jednoznacznie, iż opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Tymczasem organy nie ustaliły faktycznej sytuacji finansowej Skarżącego i jego rodziny. Nie rozważyły mianowicie jaką rzeczywiście kwotą Skarżący dysponuje, tj. jaka jest wysokość osiąganych przez niego dochodów oraz wielkość stałych obciążeń (np. opłaty za telefon, energię elektryczną), jaka kwota przypada miesięcznie na osobę, a także czy z kwoty tej jest on w stanie zaspokajać potrzeby niezbędne do egzystencji swojej i swojej rodziny. Zwłaszcza, że jedynym źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny jest gospodarstwo rolne, z którego dochód Skarżący określił na kwotę ok. 300 zł miesięcznie na członka rodziny. Poczynione w tym zakresie ustalenia powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji. Odnosząc się zaś do ustalonego i bezspornego między stronami stanu majątkowego, zauważyć należy, iż organy nie przeprowadziły analizy w zakresie wpływu tego stanu na możliwość spłaty zadłużenia. Tym bardziej że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący szczegółowo przedstawił stan techniczny posiadanego przez siebie majątku, podnosząc jednocześnie iż kwoty uzyskane w postępowaniu egzekucyjnym nie wystarczą na zaspokojenie w całości należności wobec Zakładu. Poza tym egzekucja z nieruchomości pozbawi Skarżącego możliwości zaspokojenia potrzeb bytowych. We wniosku, o którym mowa wyżej Skarżący zarzucił ponadto nienależyte wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy poprzez to, iż organ nie przeprowadził oględzin posiadanych przez niego składników majątku. Do zarzutu tego Prezes Zakładu w żaden sposób się nie odniósł, w szczególności w kontekście art. 78 § 1 K.p.a., stanowiącym o prawie strony żądania przeprowadzenia dowodu. Za niewystarczające dla wykazania, że w sprawie nie występuje żadna z przesłanek, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., uznać należy jednozdaniowe stwierdzenie organu, iż Skarżący nie przedłożył dokumentów świadczących o chorobie zobowiązanego lub członków jego rodziny, czy też ubóstwie. Po pierwsze, w aktach sprawy znajdują się - dostarczone, jak należy domniemywać, przez Skarżącego - dokumenty obrazujące wysokość stałych obciążeń (np. faktura za energię elektryczną, telefon, informacja o wysokości składki na ubezpieczenie społeczne rolników) oraz dochodów uzyskanych w latach ubiegłych (zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w C.). Po drugie, ustalenie stanu faktycznego należy do obowiązków organów prowadzących postępowanie i w ramach tych obowiązków organy mogą żądać od strony przedstawienia posiadanych przez nią dokumentów, szczególnie, gdy strona nie znając przesłanek umorzenia należności może nie mieć wiedzy, jakie dowody są istotne w sprawie. Skoro więc przedłożone przez Skarżącego dokumenty organ uznał za niewystarczające powinien był skierować do niego wezwanie, wskazując w nim konkretnie dowody, które w jego przekonaniu mają znaczenie w sprawie. Strona nie musi bowiem domyślać się, o jakie dokumenty chodzi organowi. Odnosząc się natomiast do stwierdzenia organu odwoławczego, iż Skarżący nie przedłożył nowych dowodów oraz nie wskazał innych, niż znane już organowi, okoliczności, które umożliwiałyby pozytywne załatwienie sprawy, należy wyjaśnić, iż postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, która była już przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, nie zaś jedynie na kontroli podjętej przez niego decyzji. Wyrażona w art. 15 K.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania wymusza zatem na organie odwoławczym odniesienie się w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji nawet do tych twierdzeń strony, które omówiono już raz w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji. Organy nie podjęły ponadto żadnych czynności w celu wyjaśnienia kwestii podlegania przez Skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników, mimo że były w posiadaniu zaświadczenia KRUS Oddział Regionalny w C. z dnia 17 stycznia 2006 r. (k. 17). Wynika z niego że w okresach (nota bene wymienionych w zaskarżonych decyzjach jako okresy składkowe) od 1.07.1999 r. do 30.09.2004 r. oraz od 11.01.2005 r. takiemu ubezpieczeniu Skarżący podlegał, o czym świadczyć ma również przedłożona w toku postępowania sądowoadministracyjnego decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] lipca 2005 r. o zmianie warunków opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników za osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Decyzją tą Prezes KRUS stwierdził obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie społeczne rolników w podwójnej wysokości za II i III kwartał 2004 r. Powołane wyżej zaświadczenie oraz zawarty w uzasadnieniu decyzji Prezesa KRUS passus o treści "podlegając z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników..." pozostaje jednocześnie w sprzeczności z adnotacją we wniosku o umorzenie (k. 31) oraz w decyzji Zakładu z dnia [...] marca 2006 r. (k. 32) iż w dniu 10 października 2005 r. KRUS poinformował że Skarżący prowadząc działalność gospodarczą nie spełniał warunków podlegania ubezpieczeniu rolników od 1 lipca 1999 r. W aktach sprawy brak jest jednak jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałby sposób, w jaki organ pozyskał tę informację. Wyjaśnienie kwestii podlegania przez Skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników ma istotny wpływ na istnienie obowiązku wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie Sądu niedopuszczalne jest bowiem wydanie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia zaległości z tytułu składek, bez wyczerpującego ustalenia czy Skarżący temu ubezpieczeniu w ogóle podlegał. Sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawa, która nakłada na organy administracji publicznej obowiązek działania na podstawie przepisów prawa, byłoby obarczenie Skarżącego obowiązkiem zapłaty należności, do których uiszczenia - w istocie - nie był zobowiązany. Sąd zważył również, iż organy obu instancji przed wydaniem decyzji nie umożliwiły Skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, przez co nie wywiązały się z obowiązku nałożonego nań przepisem art. 10 § 1 K.p.a. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przesłanki odstąpienia od tego obowiązku określone zostały w art. 10 § 2 K.p.a. Żadna z nich nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, jest dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. To, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa pozostawiono wyłącznie jej uznaniu. Rzeczą organów jest jej to umożliwić, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Ubocznie jedynie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy, tj. materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w toku prowadzonego przez nie postępowania. Akta te organ administracji, stosując się obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. przekazuje Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę. W tym stanie rzeczy Sąd przyjął, że dokumenty nadesłane w niniejszej sprawie przez Prezesa Zakładu są tymi, które składają się na akta w rozumieniu art. 54 § 2 P.p.s.a., aczkolwiek nie są one kompletne. Brak w nich mianowicie wniosku Skarżącego o umorzenie zaległości złożonego w dniu 26 stycznia 2006 r., jak również wcześniejszego jego wniosku z dnia 15 listopada 2005 r. o umorzenie odsetek oraz wydanej w wyniku jego rozpoznania decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. Za nietrafny natomiast Sąd uznał zawarty w skardze zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra (art. 127 § 3 K.p.a.). Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w K.p.a. Wskutek zastosowania art. 127 § 3 K.p.a. sprawa jest zatem rozpatrywana dwa razy przez ten sam organ administracji. Specyfika spraw o umorzenie należności z tytułu składek polega zaś na tym, że rozpoznają je odrębne organy, a mianowicie w pierwszej instancji decyzję wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, co wynika z art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s., w drugiej natomiast Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.). Oznacza to, że, wbrew twierdzeniom Skarżącego, jego sprawa rozstrzygnięta została w obu instancjach przez dwa różne organy administracji. Co więcej pod wydanymi w obu instancjach decyzjami podpisały się dwie różne osoby, co jest zgodne z art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., stanowiącym iż osoba, która brała udział w wydaniu decyzji w pierwszej instancji, podlega wyłączeniu od udziału w całości postępowania odwoławczego, począwszy od wpływu odwołania do organu odwoławczego aż do wydania przez niego decyzji. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. znajduje bowiem odpowiednie zastosowanie w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (por. wyrok NSA z 11 września 2002 r., V SA 2535/01, niepubl.; wyrok NSA z 24 marca 1983 r. I SA 1714/82, ONSA 1983/1/35). Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, a rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku, o czym stanowi art. 152 P.p.s.a. Skarżący korzystał z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e) P.p.s.a.