II SA/Wa 1544/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.), Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, Joanna Kube, Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2006 r. sprawy ze skargi E. K. działającej w imieniu i na rzecz małoletniego P. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 r., którą to decyzją, wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o rentach i emeryturach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późń. zm), odmówił E. K., działającej w imieniu małoletniego P. W., przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniach decyzji podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie te przesłanki winny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Uzasadniając odmowę przyznania renty rodzinnej na rzecz małoletniego syna P. W. organ podał, że zmarły w wieku 53 lat ojciec dziecka posiadał łącznie udowodniony okres składkowy w wymiarze 25 lat i 3 miesięcy. Jednocześnie w 10-leciu przypadającym przed datą zgonu, tj. [...] czerwca 2005 r., zamiast wymaganych przepisami 5 lat, nie udokumentowano żadnego okresu ubezpieczenia społecznego. Zauważył ponadto, że od daty ostatniego okresu składkowego, tj. [...] grudnia 1994 r. do czasu zgonu, tj. [...] czerwca 2005 r., czyli przez 10 lat, 3 miesiące i [...] dni, nie został udowodniony żaden okres zatrudnienia poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. We wskazanym okresie nie była wobec ubezpieczonego orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia [...] kwietnia 2006 r. ww. nie został uznany za osobę całkowicie niezdolną do pracy przed datą zgonu. Nie stwierdzono, aby powodem przerw w zatrudnieniu były okoliczności szczególne. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podała, że zmarły mąż był zarejestrowany w Przychodni [...] z rozpoznanym [...]. Jednak nie poddawał się leczeniu z konsekwencją, zatem nie można uznać, że był on niemożliwy do przezwyciężenia, a ostatecznie potraktować jako okoliczności szczególnej. W uzasadnieniu decyzji wskazał również, że wykazany dochód przypadający na jednego członka rodziny nie pozwala na uznanie, że małoletnie dziecko jest pozbawione niezbędnych środków utrzymania. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Pani E. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 65 ust. 1 i 2, 83, 57 ust. 2, 58 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu skargi podniosła w szczególności, że organ błędnie przyjął, iż jej zmarły mąż nie był niezdolny do pracy. Podkreśliła, że sytuacja w jakiej się znalazł: [...], nieopłacanie składek, wreszcie zawieszenie w czynnościach zawodowych, miała swoje źródło w działalności opozycyjnej rodziny. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Podkreślić należy że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z powyższym organ prawidłowo badał jakie uprawnienia przysługiwałyby osobie zmarłej. Zmarły ojciec dziecka w wieku 53 lat wprawdzie przepracował łącznie ponad 25 lat, lecz jego ubezpieczenie ustało [...] grudnia 1994 r., tj. na ponad 10 lat i 3 miesiące przed zgonem, co oznacza, że na 10-lecie oceniane do uprawnień ojciec dziecka nie wykazał żadnego okresu ubezpieczenia. W późniejszym okresie podejmował pracę w okresach 1995-1998, 1999-2002, 2004-2005, ale nie był zgłoszony do ubezpieczenia społecznego, zaś w okresach 2002-2004 i od kwietnia do czerwca 2005 r., tj. do zgonu, zawieszono mu prawo do wykonywania zawodu [...]. [...]. Materiały sprawy niniejszej nie pozwalają przyjąć że zachodziły szczególne okoliczności uniemożliwiające skarżącemu wypracowanie dłuższego okresu ubezpieczenia. Za szczególną okoliczność uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabyciem świadczeń w trybie przepisów ustawy o emeryturach i rentach – na potrzeby stosowania przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach – należy uznać wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Niewątpliwie przyczyną braku aktywności zawodowej ojca dzieci nie był jego stan zdrowia, bowiem nie została stwierdzona u niego przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy, [...], zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA, nie jest uznawana za szczególną okoliczność usprawiedliwiającą przerwy w ubezpieczeniu. W sprawie niniejszej bezsporne jest, że Pani E. K., matka małoletniego P., pracuje i otrzymuje miesięczne wynagrodzenie z tytułu świadczonej pracy w wysokości [...] zł, oraz zasiłki rodzinne wraz z dodatkami w wysokości [...] zł. Trudna sytuacja materialna rodziny była brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, jednak nie stanowi ona wystarczającej przesłanki dla przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Ponadto, w świetle powyższych ustaleń wskazać należy, że posiadane środki, choć nie są wystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb, to nie oznacza to, że synowie pozbawieni są środków utrzymania. Również wyjaśnić skarżącej należy, że uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2006 r. w przedmiocie przysługiwania ubezpieczonemu renty z tytułu niezdolności do pracy dotyczy przyznania świadczenia w trybie zwykłym, a nie na podstawie art. 83 cyt. ustawy. Analizując przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną sprawę i jej rozstrzygnięcie uzasadnił. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.