I SA/Wa 1538/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie Sędzia WSA Maria Tarnowska /spr./ Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Anna Oleksiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta R. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r.[...], po rozpatrzeniu odwołań Prezydenta Miasta R. oraz Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w R. Sp. z o.o. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Gminę B. prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w Z., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] - utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podała, że organ pierwszej instancji motywując swoje rozstrzygnięcie stwierdził, iż sporna nieruchomość gruntowa stanowiąca w dniu 27 maja 1990 r. własność ogólnonarodową (państwową), zabudowaną urządzeniami ujęcia wody pitnej w Z. i położona na obszarze Gminy B., stała się z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, własnością tej Gminy. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że organy orzekające w postępowaniu komunalizacyjnym mają obowiązek badania z urzędu i w pierwszej kolejności, czy mienie wnioskowane do skomunalizowania w jakimkolwiek trybie, podlega komunalizacji następującej z mocy prawa, ponieważ skutki decyzji deklaratoryjnych podejmowanych na podstawie art. 5 ust. 1 następują z dniem 27 maja 1990 r., a skutki decyzji konstytutywnych podejmowanych w trybie art. 5 ust. 3 lub 4, dopiero z dniem, w którym stają się one ostateczne. Ponadto, zdaniem organu, nie jest możliwe komunalizowanie z mocy prawa urządzeń energetycznych, w tym wodnych, stanowiących odrębne od gruntu składniki własnościowe (art. 49 kc), ponieważ w dniu 27 maja 1990 r. nie należały do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, lecz wchodziły w skład przedsiębiorstwa (zakładu) w rozumieniu art. 49 kc i dlatego Wojewoda [...] prawidłowo rozpatrzył najpierw wniosek komunalizacyjny Gminy B. oparty o art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., i prawidłowo orzekł tylko o składniku gruntowym działki nr [...]. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że dla skomunalizowania mienia z mocy prawa w trybie tego przepisu wymagane jest łączne spełnienie przesłanek w nim wymienionych: mienie, które zamierzało się skomunalizować, winno było stanowić wówczas własność Skarbu Państwa, należeć do jednej z jednostek w tym przepisie wskazanych i nie podlegać wyłączeniu z komunalizacji na podstawie dalszych przepisów tej ustawy. Stan faktyczny i własnościowy spornej nieruchomości z dnia 27 maja 1990 r. określony w KW nr [...] i wypisie z ewidencji gruntów jako mienie Skarbu Państwa, nie jest kwestionowany, i wynika z tych dokumentów. Sporna jest natomiast między stronami kwestia, czy gminą właściwą w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. dla skomunalizowania na jej rzecz z mocy prawa działki nr [...] była Gmina R., czy Gmina B. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. W 13/91 (teza druga) ustalił zasadę terytorialności, orzekając, że określenie "gmina właściwa" użyte w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. oznacza gminę, na obszarze której są położone komunalizowane nieruchomości. Trybunał potwierdził to stanowisko i przyjętą zasadę również późniejszym wyrokiem z dnia 14 listopada 2000 r., K 7/2000. Organ stwierdził również, że ewentualne spory dotyczące roszczeń o nakłady poczynione na komunalizowanym mieniu ustawodawca odsyła do postępowania przed sądem powszechnym - art. 19 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Ponieważ skutki komunalizacyjne w tym trybie nastąpiły z dniem 27 maja 1990 r., fakt aktualnego położenia działki nr [...] na obszarze Gminy R. nie miał w tej sprawie znaczenia. Sporne mienie chociaż w dniu 27 maja 1990 r. służyło zaopatrywaniu w wodę także mieszkańców miasta R. a, było zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy B. przeznaczone na ten cel, oraz położone na terenie gminy. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że skoro składnik gruntowy przedmiotowej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. stanowił własność państwową, nie był wyłączony z komunalizacji na podstawie dalszych przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i należał wtedy do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, stał się z tym dniem mieniem Gminy B. ma mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Organ odwoławczy zaznaczył również, że w jego ocenie nie tylko miasto R., ale i Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Komunalizacji Sp. z o.o. ma w świetle art. 28 kpa interes prawny do występowania w niniejszej sprawie w charakterze strony, ponieważ prowadzi na przedmiotowej nieruchomości działalność gospodarczą użyteczności publicznej jako przedsiębiorstwo (zakład) w rozumieniu art. 49 kc. Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina Miasta R., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej, zarzucając naruszenie art. 7, art. 35, art. 77 § 1 oraz art. 81 kpa, polegające na wadliwym i niepełnym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, tj. nie podjęciu czynności mających na celu ustalenie ponad wszelką wątpliwość podmiotu faktycznie władającego nieruchomością - działką nr [...] w dniu 27 maja 1990 r., oraz naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, ponieważ wyłącznie władającym tą działką była wyspecjalizowana jednostka organizacyjna podporządkowana organom administracji w R., z uwagi na jej działalność (wyłączne dostarczanie z ujęcia i instalacji posadowionych na tej działce) wody pitnej dla aglomeracji miasta R. (realizacji zadań użyteczności publicznej, w zakresie ustawowych zadań Gminy Miasto R. a poprzednio właściwej rady narodowej i organów administracji stopnia podstawowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest bezzasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem skargi było utrzymanie w mocy decyzji o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Gminę B. prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w Z., położonej na obszarze Gminy B.. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa, w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przez Gminę B. prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w Z., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], uregulowanej w KW nr [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy z mocy prawa, mieniem właściwej gminy. Określenie "gmina właściwa" użyte w art. 5 ust. 1 tej ustawy, w odniesieniu do nieruchomości będących w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, oznacza gminę, na obszarze której położone są nieruchomości komunalizowanego przedsiębiorstwa - zgodnie z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 1992 r. W 13/91, OTK 1992/2/37. Sąd podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organy orzekające w postępowaniu komunalizacyjnym mają obowiązek badania z urzędu w pierwszej kolejności, czy mienie podlega komunalizacji następującej z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1, a zatem ze skutkami, które następują z dniem 27 maja 1990 r., czy też komunalizacji za decyzjami konstytutywnymi w trybie art. 5 ust. 3 lub 4, ze skutkami następującymi dopiero z dniem, w którym decyzje te stają się ostateczne. Dlatego też prawidłowo, jako pierwszy, został rozpatrzony wniosek komunalizacyjny Gminy B. i organ orzekł o nieruchomości gruntowej, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Stan faktyczny i własnościowy spornej nieruchomości określony w odpisie księgi wieczystej oraz wypisie z ewidencji gruntów jako mienie Skarbu Państwa w postępowaniu administracyjnym nie był kwestionowany, sporną była jedynie kwestia, czy "gminą właściwą" w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 dla skomunalizowania na jej rzecz z mocy prawa działki nr [...] była Gmina B., na obszarze której nieruchomość była położona, czy też Gmina R. w, z uwagi na to, że na działce tej znajdowały się urządzenia będące w zarządzie Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Komunalizacji w R. Sp. z o.o. w R., które to urządzenia i obiekty finansowała Gmina R. Prawidłowo organ uznał, za Trybunałem Konstytucyjnym, i niniejszy skład orzekający podziela ten pogląd, że pojęcie "gmina właściwa" użyte w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych - oznacza gminę, na obszarze której położone są komunalizowane nieruchomości. Stosownie do art. 19 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., roszczenia cywilnoprawne związane z nabyciem mienia komunalnego mogą być dochodzone przed sądem powszechnym, a zatem, zdaniem Sądu, jakiekolwiek nakłady poniesione przez gminę sąsiednią, na gminę właściwą, nie mogą mieć wpływu na treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.