III SA/Wa 2252/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Ssędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Mazur, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Protokolant Barbara Iwańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2006 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 170 zł (słownie: sto siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Syg.akt III S.A./Wa 2252/06 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] lutego 2006 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia B. S. należności z tytułu z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres - kwiecień 2001 , czerwiec i lipiec 2002 , wrzesień i październik 2002 , od kwietnia 2003 do stycznia 2005 roku , maj i czerwiec 2005 roku ; składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres czerwiec do października 2001 roku , grudzień 2001 ,od lutego 2002 roku do lipca 2002 roku , od września 2002 roku do listopada 2002 roku , od czerwca 2003 roku do sierpnia 2003 roku , od października 2003 roku do lutego 2004 roku , od kwietnia 2004 roku do września 2004 roku , od listopada 2004 roku do grudnia 2004 roku ; składek na Fundusz Pracowniczy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca 2001 roku do grudnia 2001 roku , od lutego 2002 roku do lipca 2002 roku , od czerwca 2003 roku do stycznia 2004 roku , za marzec 2004 roku i grudzień 2004 roku . W uzasadnieniu decyzji organ podnosił , ze w myśl art. 28 ust.2 ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych [ Dz.U nr 137 , poz.887 z póź. zmianami ] zwaną dalej jako ustawa o s.u.s umorzenie należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika może nastąpić w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności Stwierdzono , iż w przedmiotowej sprawie nie jest spełniona żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności wymienionych w art.28 ust.3 ustawy o s.u.s .Zebrane dowody w sprawie zdaniem ZUS nie przemawiają jednoznacznie za umorzeniem należności z tytułu składek opłacanych płatnika za siebie w trybie art. 28 ust.3a i 3b ze względu na szczególnie uzasadnione okoliczności .Ustalono , że sytuacja finansowa B.S. jest trudna , jednak płatnik nadal prowadzi działalność gospodarczą .Nasuwa to przypuszczenie , iż w przyszłości sytuacja finansowa może na tyle się poprawić , iż płatnik będzie w stanie spłacić zaległości . Nadto organ podnosił iż konstrukcja art.28 ustawy o s.u.s umożliwia umorzenie należności pod warunkiem spełnienia wymienionych kryteriów , ale nie obliguje do jego przyznania .Wynika z tego , że podjęcie decyzji w przedmiotowej sprawie ma charakter uznaniowy , a odmowa umorzenia należności nie narusza prawa , nawet gdy występują przesłanki do umorzenia .Stanowisko takie znalazło potwierdzenie w wyroku Sądu Najwyższego opublikowanym -OSNP 2004/16/285 . W dniu [...] marca 2006 roku B. S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy .W uzasadnieniu swojego wniosku podnosiła iż faktycznie nadal prowadzi działalność gospodarczą .W jej ocenie wniosek został poparty dowodami wskazującymi na jej trudną sytuację materialną .Ulga w postaci umorzenia pozwoliłaby jej odzyskać płynność finansową , prowadzić nadal działalność gospodarczą .Z otrzymywanych z prowadzenia sklepu dochodów , które stanowią jedyne źródło utrzymania nie jest ona w stanie spłacić zaległości . Decyzją z dnia [...] maja 2006 roku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 roku . W uzasadnieniu swojej decyzji Prezes ZUS podnosił , że powtórna analiza dowodów pozwala stwierdzić iż nie zaistniały nowe okoliczności w sprawie i dlatego utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych , określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sadów administracyjnych [ DZ.U nr 153 , poz.1269 ] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - zwanej dalej P.p.s.a [ Dz.U nr 153 , poz.1270 , ze zmianami ] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . W związku z tym , aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej , konieczne jest stwierdzenie , że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy , bądź przepisu postępowania w stopniu w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania , a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności Jak stanowi przepis art.134 § 1 P.p.s.a sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną . W ocenie sądu zaskarżona decyzja narusza przepisy procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy . Podstawą prawną uchylenia zaskarżonej decyzji stanowiło naruszenie art. 107 § 3 i art. 15 kodeksu postępowania administracyjnego - dalej przywoływanego jako kpa . Zgodnie z art.107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów , które organ uznał za udowodnione , dowodów , na których się oparł oraz przyczyn , powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej , zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji , z przytoczeniem przepisów prawa .Art.107 kpa określa podstawowe części składowe decyzji .Do tych cześci ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne .Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia , stanowiącego dyspozytywną część rozstrzygnięcia .[ por. wyrok NSA z 12 maja 2000 roku syg. akt I S.A./Kr 856/98 , LEX nr 43041 ] .Tak więc uzasadnienie jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego , dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa .Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia . Zgodnie z treścią art. 15 kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne . Zasada dwuinstancyjności jest zasadą konstytucyjną ustanowioną w art.78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej .Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania , przez legitymowany , ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ drugiej instancji .Sprawa administracyjna jest zatem dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta .Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego , konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze , którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji , a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej .W wyroku z dnia 20 grudnia 1999 roku , syg.akt IV SA274/97 , LEX nr 48234 , NSA skonstatował , że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie .Oznacza to , że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania , wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji Stąd obowiązkiem organu odwoławczego podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji . Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć iż zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia spełniającego wymogi art. 107 § 3 kpa .W uzasadnieniu organ odwoławczy w sposób ogólny mówi o ponownej analizie dowodów i uznaje iż nie zaistniały nowe okoliczności w sprawie co skutkuje utrzymaniem decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w mocy . Organ odwoławczy nie przeprowadza ponownego postępowania wyjaśniającego , nie ustosunkowuje się zarzutów , wniosków skarżącej . Zasadniczo organ nie wyjaśnił czy B. S. wykazała , że względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić powstałych zaległości mimo iż w toku postępowania został zebrany obszerny materiał dowodowy w tym zakresie .Organ drugiej instancji odwołuje się do ustaleń organu pierwszej instancji , który podkreślał jej trudną sytuację finansową ale uznawał , że prowadzenie działalności gospodarczej przez daje podstawę do uznania , że jej sytuacja może ulec zmianie . Zachowanie organu skutkuje wnioskiem , że nie rozważono w sposób wyczerpujący przesłanek , których zaistnienie może prowadzić do umorzenia należności objętych treścią art.28 ustawy o s.u.s .Wadliwość ta powoduje dowolność indywidualnego aktu administracyjnego , która nie ma nic wspólnego z uznaniowością .Organ rozstrzygający sprawę ma obowiązek rozpatrzenia sprawy pod kątem przesłanek z art. 28 ustawy o s.u.s oraz Rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne [ DZ.U DZ 2003 roku nr 141.poz.1365 ] Dopiero wszechstronne wyjaśnienie sprawy , przy zachowaniu przepisów postępowania administracyjnego daje prawo do podjęcia decyzji , z uwagi na jej fakultatywny charakter - nawet odmownej - w sytuacji zaistnienia przesłanek dających prawo do umorzenia należności .Nie oznacza to jednak wcale zezwolenia na dowolne , arbitralne rozstrzygnięcie przez organ administracji publicznej i nie zwalnia go z przestrzegania ogólnych reguł procedury administracyjnej oraz wnikliwego i logicznego uzasadnienia zajętego w sprawie stanowiska . Pogwałcenie prawa do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej jest naruszeniem art. 15 kpa .Organ odwoławczy nie może w swojej decyzji powołać się tylko na ustalenia organu pierwszej instancji , nie może nie odnieść się do zarzutów podnoszonych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy . Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w pełnym zakresie , wypowiedzieć się co do wszystkich dowodów w sprawie , odnieść się co do zarzutów skarżącej z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy .Po przeprowadzonym postępowaniu organ uzasadni swoje stanowisko zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa . Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić , że zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a . W przypadku braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art.152 P.p.s.a O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art.200 i 205 §1 P.p.s.a