II SA/Wa 1573/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Asesor WSA Jacek Fronczyk, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w R. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza Policji: 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w S. 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. Komendant Powiatowy Policji w S., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8, art. 45 ust. 3 i art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) zwolnił Z. T. ze służby w Policji. W uzasadnieniu rozkazu wskazano, iż zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy pozwala przyjąć, że funkcjonariusz dopuścił się czynów określonych w art. 291 § 1 kk w zw. z art. 270 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 270 § 1 w zw. z art. 12 kk. W ocenie organu popełnienie powyższych czynów jest oczywiste i uniemożliwia dalsze pozostawanie wymienionego w służbie w Policji. Powyższemu rozkazowi personalnemu nadany został rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 kpa. W wyniku złożonego przez policjanta odwołania, Komendant Wojewódzki Policji zs. w R. rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 32 ust. 2 ustawy o Policji, utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu organu I instancji. Komendant Wojewódzki Policji podkreślił, iż w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt ustawy o Policji, organ I instancji zgromadził materiał dowodowy [...]. Powyższy materiał dowodowy bezpośrednio stwierdza dokonanie przez wymienionego zarzucanych mu czynów, a więc popełnienie przez funkcjonariusza zarzucanych mu przestępstw jest oczywiste. W ocenie organu charakter popełnionego czynu oraz jego społeczny oddźwięk uniemożliwiają dalsze pozostawanie [...] Z. T. w służbie w Policji. Od powyższego rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji funkcjonariusz złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie tego rozkazu. W uzasadnieniu skargi wskazywał, że zaskarżony rozkaz został wydany z rażącym naruszeniem jego prawa do obrony oraz na podstawie błędnie zebranego materiału dowodowego. Podnosił, iż do zarzucanych mu w postępowaniu karnym czynów nie przyznawał się, nieudowodniono mu popełnienia zarzucanych mu czynów, a zatem w jego ocenie brak tu przesłanki oczywistości, warunkującej taki tryb zwolnienia ze służby. Nadto w piśmie z dnia [...] listopada 2006 r. wskazywał, iż Prokurator postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r. dokonał zmiany stawianych mu dotychczas zarzutów, co także świadczy o braku przesłanki oczywistości popełnienia przez niego zarzucanych mu czynów. Dodatkowo podnosił, że uchwała Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów w KPP w S. w sprawie zaopiniowania jest wadliwa i nadto oponuje ona przeciwko takiemu trybowi zwolnienia policjanta ze służby. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż jest zasadna w tej części, w której zarzuca brak spełnienia przesłanki oczywistości popełnienia przez funkcjonariusza zarzucanych mu czynów. Pozostałe zarzuty skargi są chybione. W niniejszej sprawie w dniu [...] listopada 2005 r. aresztowano Z. T. pod zarzutem popełnienia ośmiu przestępstw to jest: [...]. W uzasadnieniu postanowienia o aresztowaniu wskazano na duże prawdopodobieństwo popełnienia przez podejrzanego zarzucanych mu czynów. Powyższy środek zapobiegawczy był nadal stosowany do funkcjonariusza także w chwili orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z przepisem art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji – policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Organ zasadnie i przekonywująco uzasadnił przesłankę niemożności dalszego pozostawienia w służbie aresztowanego policjanta. Zarzucane mu czyny mają znamiona przestępstwa. Jednakże dla prawidłowości zastosowania wyżej wskazanego przepisu – art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji – niezbędne jest jeszcze wykazanie, że popełnienie przez policjanta zarzucanych mu przez organy ścigania czynów jest oczywiste, albowiem jedynie łączne wystąpienie tych trzech elementów ustawowych (czyn ma znamiona przestępstwa, jego popełnienie jest oczywiste, popełnienie czynu uniemożliwia pozostanie w służbie) może stanowić podstawę do zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Przesłanki oczywistości organ nie wykazał. W literaturze prawniczej, odwołującej się do judykatury sądowej, uznano, że oczywistość przestępstwa zachodzi wtedy, gdy sprawcę złapano na gorącym uczynku, gdy w okolicznościach nienasuwających wątpliwości przyznaje się on do popełnienia przestępstwa lub gdy zebrano takie dowody, które bezpośrednio stwierdzają dokonanie czynu przestępczego. We wszystkich trzech wymienionych sytuacjach niezbędne jest przeprowadzenie minimum postępowania, które pozwoliłoby przyjąć, że przestępstwo jest oczywiste (np. odebranie oświadczenia od osób, które schwytały sprawcę na gorącym uczynku lub wobec których sprawca przyznał się do popełnienia przestępstwa, przyjęcie oświadczenia od osób będących bezpośrednimi świadkami przestępstwa) – patrz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 1994 r. sygn. akt I PZP 9/94. W niniejszej sprawie organ zgromadził jedynie dowody uprawdopodabniające popełnienie przez Z. T. szeregu przestępstw, brak jednakże przekonywujących dowodów, aby stwierdzić, iż popełnienie przez niego zarzucanych mu przez organy ścigania czynów jest w niniejszej sprawie oczywiste. Policjant nie przyznał się do żadnego z przedstawionych mu zarzutów, co jasno wynika z obszernej notatki z dnia [...] marca 2006 r., w której spisano złożone w niniejszej sprawie jego wyjaśnienia, a także wynika z protokołów jego przesłuchań, składanych przed aresztowaniem w dniu [...] listopada 2005 r. W szczególności nie można uznać za przyznanie się do przedstawionych zarzutów stwierdzenia podejrzanego, iż podpisał się na dokumencie za zgodą określonej osoby (notatka k. [...] v. akt administracyjnych), albowiem stwierdzenie to stanowi jedynie przyznanie pewnej okoliczności, lecz nie dotyczy konkretnego zarzutu. Z. T. nie ujęto na gorącym uczynku, a także zgromadzone w niniejszej sprawie ekspertyzy grafologiczne oraz ekspertyzy dotyczące [...] nie wskazują wprost na oczywistość popełnienia zarzucanych przestępstw. Wszystkie te dowody wskazują na bardzo duży związek policjanta z zarzucanymi mu czynami kryminalnymi i duże prawdopodobieństwo ich popełnienia, jednakże są to całkiem inne przesłanki, mogące uzasadniać zastosowanie wobec podejrzanego tymczasowego aresztowania, lecz nie są one tożsame z pojęciem oczywistości popełnienia przez funkcjonariusza zarzucanych mu przestępstw. Nie można opierać przesłanki oczywistości popełnienia zarzucanego czynu na fakcie aresztowania Z. T. oraz czasu trwania tego aresztowania, albowiem przyczyny aresztowania przesłanki takiej nie zawierają (w postanowieniu o aresztowaniu mowa jest o wysokim prawdopodobieństwie popełnienia zarzucanych czynów, a nie o ich oczywistości), zaś długotrwałość stosowania tego środka zapobiegawczego uzasadniona jest zawiłością sprawy i, co także często podkreśla organ w uzasadnieniu decyzji, rozwojowością całej sprawy karnej. Nadto organ nie traktuje zarzucanych Z. T. czynów odrębnie ale wszystkie zarzucane mu przez organy ścigania czyny traktuje łącznie. Przy takim łącznym określeniu zarzutów przez organ administracji, przesłanka oczywistości powinna dotyczyć wszystkich bez wyjątku zarzutów przedstawionych policjantowi w postępowaniu przygotowawczym. W niniejszej sprawie brak cech oczywistości popełnienia każdego z tych zarzutów. Zawarte w skardze pozostałe zarzuty, twierdzące miedzy innymi, iż naruszono jego prawo do obrony, a także nie uzyskano opinii związku zawodowego w sprawie zwolnienia należy uznać za chybione. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa do obrony należy wskazać, że organ I instancji prowadząc postępowanie administracyjne na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji poinformował stronę o wszczęciu przedmiotowego postępowania, rzetelnie zebrał materiał dowodowy, zagwarantował stronie udział w toczącym się postępowaniu (m. in. poprzez umożliwienie jej wglądu w akta sprawy oraz zgłaszania wniosków), zapoznał stronę ze zgromadzonym w sprawie materiałem. Skarżący miał także możliwość składania wyjaśnień w niniejszej sprawie, co uczynił w dniu [...] marca 2006 r. (notatka w aktach postępowania administracyjnego). Skarżący podnosi, iż nie uwzględniono żadnego podniesionego przez niego wniosku dowodowego lub zaniechano jego rozpatrzenia. W tym miejscu należy podkreślić, że skuteczność prawna żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu uzależniona jest od spełnienia następującej przesłanki – przedmiotem dowodu musi być okoliczność mająca znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy. Pismem z dnia [...] marca 2006 r. Komendant Powiatowy Policji w S. ustosunkował się do złożonych przez skarżącego wniosków dowodowych, w ten sposób, że stwierdził, iż powyższe wnioski nie mają bezpośredniego związku z toczącym się postępowaniem administracyjnym, zaś okoliczności będące przedmiotem dowodów nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Skarżący wskazuje na rozkaz nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. twierdząc, iż nie został mu on doręczony. Komendant Powiatowy Policji w S. rzeczywiście wydał rozkaz nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. w sprawie zwolnienia Z. T. ze służby w Policji z dniem [...] kwietnia 2006 r. Funkcjonariusz nie otrzymał powyższego rozkazu personalnego, zatem nie wszedł on do obrotu prawnego. Wobec powyższego Komendant Powiatowy Policji w S. w dniu [...] kwietnia 2006 r. wydał rozkaz personalny nr [...], którym zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem [...] kwietnia 2006 r. Ww. decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. I tylko ten rozkaz doręczono skarżącemu w postępowaniu administracyjnym w I instancji. Zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy o Policji zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów. Organ I instancji dopełnił również tego wymogu formalnego. W aktach sprawy znajdują się dwie uchwały [...], jako właściwego statutowo organu związku zawodowego do wydawania opinii w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji: pierwsza z dnia [...] marca 2006 r., ustosunkowująca się negatywnie do kwestii zwolnienia policjanta w powyższym trybie z uwagi na brak przesłanki oczywistości; druga z dnia [...] marca 2006 r., przychylająca się do zwolnienia. Tak więc organy związkowe były poinformowane o postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie i wydały stosowne opinie w tym przedmiocie. Treść tych opinii nie musi akceptować rozstrzygnięcia organu. Tak więc zarzut skarżącego jest w tym zakresie niezasadny. Dlatego też, mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy.