II SA/Wa 909/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Sędzia WSA Adam Lipiński, Asesor Jacek Fronczyk, Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2006 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie renty specjalnej oddala skargę Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), którą odmówił przyznania pani L. M. świadczenia specjalnego. W uzasadnieniu podał, że świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, niezdolnej do pracy z uwagi na wiek lub stan zdrowia, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być m.in. wybitne zasługi wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie albo szczególne zdarzenie losowe. W ocenie organu, okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku pani L. M. i nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania jej świadczenia specjalnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. M. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lutego 2006 r., zarzucając naruszenie art. 82 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS przez odmowę przyznania jej świadczenia specjalnego, bowiem znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej, a to jej zdaniem, przemawia za przyznaniem jej renty specjalnej. Wyjaśniła, że obecna, trudna sytuacja materialna w jakiej się znajduje jest wynikiem waloryzacji świadczeń emerytalnych, jaką przeprowadzono od 1 stycznia 1992 r. Została zaliczona do tzw. "starego portfela" (emeryturę pobiera od 1988 r.) i w wyniku tej waloryzacji straciła łącznie prawie [...]zł. Dlatego, wnosząc o przyznanie świadczenia specjalnego, domaga się wyrównania krzywdy jaką jej uczyniono od 1 stycznia 1992 r., waloryzując jej emeryturę. Domaga się przywrócenia tego, co jej zabrano w styczniu 1992 r. Ponadto, jej zdaniem – jest ona osobą zasłużoną, gdyż ma udział w przyjęciu Polski do NATO, na dowód czego szczegółowo opisała spotkanie na Placu Zamkowym w Warszawie ówczesnego Prezydenta USA z mieszkańcami Warszawy, podczas którego rozmawiała z Clintonem i wręczyła mu biało-czerwoną chorągiewkę, a prezydent obiecał, że po powrocie będzie miał "na względzie globalne dobro Polski". Prezes Rady Ministrów w odpowiedzi na skargę, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wnosi o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę p. L. M. pod tym kątem, Sąd uznał, że skarga jej nie zasługuje na uwzględnienie. Odmawiając p. L. M. przyznania świadczenia specjalnego, Prezes Rady Ministrów powołał przepis art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z użytego w tym przepisie sformułowania "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny Prezesa Rady Ministrów należało zatem podjęcie decyzji o przyznaniu skarżącej tego świadczenia lub jego odmowa. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Zgodnie z art. 82 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS, Prezes Rady Ministrów w szczególnie uzasadnionych wypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i wysokości innej niż określone w ustawie. Przepis ten nie określił przesłanek, jakie decydują o tym, iż konkretna sytuacja jest "uzasadnionym przypadkiem". Nie wyznaczono żadnych kryteriów, których spełnienie uzasadniałoby przyznanie tego świadczenia w szczególnym trybie. Tym samym ocenę, czy dane okoliczności są "uzasadnionym przypadkiem", czy też nie, ustawodawca pozostawił Prezesowi Rady Ministrów, jednak podejmując decyzję administracyjną w sprawie świadczeń w trybie art. 82 ust. 1 tej ustawy, organ ten jest związany rygorami procedury administracyjnej. Wynika to wyraźnie z przepisu art. 124 tej ustawy, który mówi, iż w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej. Prezes Rady Ministrów winien więc przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. W niniejszej sprawie Prezes Rady Ministrów przestrzegał wszystkich tych reguł procesowych, czego dowodem są przede wszystkim uzasadnienia obu jego decyzji. W uzasadnieniach decyzji powołano wszystkie okoliczności faktyczne w sprawie i na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Prezes Rady Ministrów odmówił skarżącej prawa do świadczenia specjalnego. W ocenie Sądu, decyzjom tym nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie Prezes Rady Ministrów prawidłowo ustalił, że sytuacja bytowa skarżącej jest trudna. Skarżąca, urodzona w [...] r., przeszła na emeryturę w 1988 r., jest osobą samotną, mieszka we własnościowym mieszkaniu spółdzielczym w W., a jedynym jej dochodem jest emerytura wynosząca [...] zł netto, a stałe opłaty wynoszą [...] zł miesięcznie. Jest osobą chorującą przewlekle, co potwierdza dokumentacja lekarska. Obydwaj jej pełnoletni synowi przebywają w S. i utrzymuje z nimi jedynie sporadyczne kontakty telefoniczne. Organ również prawidłowo ustalił, że skarżąca nie legitymowała się żadnymi wybitnymi zasługami w jakiejkolwiek dziedzinie. Prezes Rady Ministrów nie podzielił słuszności twierdzeń skarżącej, że opisane przez nią spotkanie z ówczesnym Prezydentem USA na Placu Zamkowym stawia ją w szeregu osób szczególnie zasłużonych, w rozumieniu powołanego art. 82 ust. 1 ustawy. Zdaniem Prezesa Rady Ministrów, nie dotknęły skarżącej również jakieś szczególne zdarzenia losowe, uzasadniające przyznanie świadczenia specjalnego. Fakt obniżenia wysokości jej emerytury w wyniku zmiany przepisów emerytalno-rentowych, w ocenie Prezesa Rady Ministrów, nie może być uznany za okoliczność uzasadniającą przyznanie świadczenia specjalnego. Sąd uznał więc, że Prezes Rady Ministrów należycie wykazał, że w niniejszej sprawie nie zostały przez skarżącą spełnione przesłanki, o których mowa w powołanym art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co uzasadniało odmowę przyznania skarżącej świadczenia specjalnego. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.