IV SA/Wa 1847/06
WyrokWSA w Warszawie2006-11-28
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Marta Laskowska, Anna Szymańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zespół pałacowo-parkowy, stanowiący część majątku ziemskiego, który został przejęty na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o reformie rolnej, podlegał przepisom tego dekretu, jeśli nie był funkcjonalnie powiązany z działalnością rolniczą?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej uchybiły przepisom postępowania, w szczególności w zakresie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. Organy nie zbadały związku funkcjonalnego części majątku (zespołu pałacowo-parkowego) z resztą majątku ziemskiego, ani nie ustaliły charakteru nierozdysponowanych działek. W związku z tym, zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Spadkobiercy byłego właściciela majątku R. wystąpili o stwierdzenie, że zespół pałacowo-parkowy nie podlegał przepisom dekretu o reformie rolnej. Wojewoda odmówił stwierdzenia, uznając, że nieruchomość była częścią majątku ziemskiego i była funkcjonalnie powiązana z działalnością rolniczą. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili organom błędną wykładnię przepisów materialnych i naruszenie przepisów postępowania, w tym nierozpoznanie całości odwołania.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie od Ministra na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska, sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. P., K. K., E. K., K. R., J. G., J. R., J. R., W. R., A. P., M. Z., J. S., J. G., M. G. i J.G.. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących J. P., K. K., E. K., K. R., J. G., J. R., J. R., W. R., A. P., M. Z., J. S., J. G., M. G. i J. G. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r. znak [...] odmawiająca stwierdzenia, iż zespół pałacowo -parkowy położony w majątku R. gmina O. stanowiący działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13).
Powołana wyżej decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy:
Spadkobiercy po byłym właścicielu majątku R., gmina O., powiat N. - T. R. - wystąpili do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej, że zespół pałacowo -parkowy wraz z nierozdysponowaną na rzecz osób trzecich częścią gruntu położony w R. przejęty przez Skarb Państwa, nie podpadał pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2006 r. odmówił stwierdzenia, iż przedmiotowa nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda dokonując wykładni przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość wchodziła w skład majątku ziemskiego o powierzchni około [...] ha. Sporna nieruchomość przekraczała zatem normy obszarowe określone w powołanym wyżej przepisie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Ustalony w sprawie stan faktyczny uzasadnia, zdaniem organu, wniosek, że sporne grunty były funkcjonalnie powiązane z pozostałą częścią majątku ziemskiego R.. Zespół pałacowo - parkowy wchodził w skład folwarku R.. Folwark obejmował m. in.: pałac, park, wozownię, stajnię, kuźnię, stelmachamię, oborę, stodoły, spichlerz, szopy, budynek
IV SA/Wa 1847/06
inwentarski, dom ogrodnika, dom mieszkalny rządcy, sześćorak, ośmiorak, dwojak, czworak, szkołę, chlewiki. Wzajemne usytuowanie obiektów wchodzących w skład folwarku nie pozwala na racjonalne wyodrębnienie części nie związanej z gospodarstwem rolnym. Zespół pałacowo - parkowy w R. stanowił typowe siedlisko, które jest zaliczane do składników nieruchomości ziemskiej (rolnej). Siedlisko pełni funkcję mieszkalno - gospodarczą, co wynika z samej jego istoty.
Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnieśli K. K., J. P., E. K., K. R., A. G., A. P., M. Z. oraz J. S..
Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość zapisana pierwotnie w księdze wieczystej "R." wchodziła w skład majątku ziemskiego R. o ogólnej powierzchni około [...] ha stanowiącego byłą własność T. R.. Nieruchomość ta przejęta została na własność Skarbu Państwa z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Z dokumentów zebranych w sprawie, jak również z Karty Ewidencyjnej Zabytków Architektury i Budownictwa opisującej rozmieszczenie zabudowań w Folwarku R. bezspornie wynika, iż przedmiotowy zespół pałacowo - parkowy położony w majątku R. powiązany był funkcjonalnie z pozostałą częścią tego majątku. Stanowił więc typowe siedlisko, które pełniło funkcję mieszkalno -gospodarczą. W opinii organu, z zebranego materiału dowodowego, ponad wszelką wątpliwość wynika, że w dacie przejęcia na własność Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości, istniał związek funkcjonalny pomiędzy zespołem pałacowo -parkowym a majątkiem ziemskim R.. Wchodził w jego skład, objęty był tą samą księgą wieczystą oraz stanowił wraz z pozostałą częścią majątku doskonale zorganizowaną gospodarczo i niepodzielną całość.
Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli K. K. J. P. E. K., K. R., J. G., J. R., J. R., W. R., A. P., M. Z, J. S., J. G., M. G. oraz J. G.
IV SA/Wa 1847/06
wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzucili:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, przez
ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie art. 1 w zw. z art. 2
ust 1 lit e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U.
z 1945 r. nr 3 poz. 13 ze zm.), w zw. z § 5, § 6, §44 rozporządzenia Ministra
Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu
Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
(Dz. Ust. z 1945 r. Nr 10 poz. 51 ze zm.), poprzez przyjęcie, iż przejęcie w trybie
dekretu nieruchomości ziemskich nie oznaczało przejęcia tylko i wyłącznie
nieruchomości o charakterze rolniczym, a w konsekwencji, iż dekret umożliwiał
przejmowanie także zespołów dworsko - parkowych, nie związanych funkcjonalnie z
prowadzeniem działalności rolniczej,
naruszenie przepisów prawa materialnego, przez ich błędną wykładnię i
niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie art. 1 w zw. z art. 2 ust 1 lit e dekretu z dnia
6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez przyjęcie, iż zespół dworsko - parkowy majątku R., gmina O., powiat N., był funkcjonalnie powiązany z pozostałą częścią nieruchomości wykorzystywaną do prowadzenia działalności rolniczej, a co za tym idzie podpadał pod art. 2 ust 1 lit e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej podczas gdy w istocie brak było takiego funkcjonalnego związku,
naruszenie przepisów prawa materialnego, przez ich błędną wykładnię i
niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie art. 1 w zw. z art. 2 ust 1 lit e dekretu z dnia
6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
poprzez przyjęcie, iż nierozdysponowana na rzecz osób trzecich część
gruntu położonego w R., gmina O., powiat N., podpadała
pod art. 2 ust 1 lit e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy
rolnej podczas gdy w istocie pod przepis ten nie podpadała;
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik
sprawy, a mianowicie art. 77§1 kpa w zw. z art. 7 kpa, polegające na nierozpoznaniu
przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w całości odwołania wnioskodawców
od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2006 r.
IV SA/Wa 1847/06
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, iż z przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej wynika, że na cele reformy rolnej przejmowane mogły być wyłącznie nieruchomości - tak gruntowe, jak i budynkowe - o rolniczym charakterze. Celem bowiem samej reformy było zreformowanie ustroju rolnego kraju poprzez rozparcelowanie na rzecz poszczególnych, drobnych rolników, większych nieruchomości rolnych. Celu takiego nie można było osiągnąć przejmując na własność Państwa dwory, pałace i parki. Obowiązujące w chwili wejścia w życie normy Konstytucyjne traktowały każdą ingerencję w prawo własności jako absolutny wyjątek, uzasadniony wyjątkowymi okolicznościami. Nie powinno więc, zdaniem skarżących, budzić żadnych wątpliwości, że przepisy dekretu oraz rozporządzenia, jako takie przepisy wyjątkowe w żaden sposób nie mogły być i nie mogą być obecnie interpretowane w sposób rozszerzający. W sposób bardzo rygorystyczny należy więc badać przesłanki przejęcia nieruchomości, takie jak m. in. ziemski charakter nieruchomości. Powołując się na uchwałę siedmiu sędziów NSA z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06 skarżący podnieśli, iż:
* w chwili obecnej nie budzi wątpliwości, że organ administracji uprawniony jest do
orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej
część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e
dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej,
* na cele reformy rolnej przejęte mogły zostać wyłącznie nieruchomości ziemskie, a
więc o charakterze rolniczym.
Ponadto skarżący wskazali, że Wojewoda [...] błędnie dokonał wykładni pojęcia "związek funkcjonalny" poprzez uznanie, iż zespół dworsko -parkowy poprzednika prawnego wnioskodawców był funkcjonalnie związany z prowadzeniem działalności rolniczej, gdy tymczasem folwark, jak i w jego granicach zespół dworsko - parkowy były wyraźnie wyodrębnione od pozostałej części majątku poprzednika prawnego skarżących, przy czym folwark wyodrębniony był z ogółu majątku R. zaś zespół dworsko - parkowy dodatkowo wyodrębniony był z folwarku. Fakt ten wynika z dokumentacji oraz mapki nadesłanej przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w P., jak również z załączonych zdjęć i pisemnych wyjaśnień wnioskodawców. Nadto skarżący podnieśli, iż nawet w przypadku ustalenia, że zespół dworsko - parkowy pełnił swego rodzaju funkcje gospodarcze i tak nie oznaczałoby to, iż był funkcjonalnie powiązany z pozostałą częścią majątku.
IV SA/Wa 1847/06
Przyjąć należy, zdaniem skarżących, iż ustawodawca poprzez określenie nieruchomości przymiotnikiem "ziemskie", miał na względzie te obiekty mienia nieruchomego, które mają charakter rolniczy, a więc takie które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie, w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej, z tym, że przez inne podmioty. Tymczasem zespół dworsko - parkowy nie miał takiego charakteru.
Skarżący również wskazali, że Wojewoda, jak i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie poczynił żadnych ustaleń, ani nie zawarł w uzasadnieniu decyzji żadnych rozważań prawnych dotyczących tej części wniosku wszczynającego postępowanie, która dotyczyła nierozdysponowanej na rzecz osób trzecich części majątku R.. Minister nie rozpoznał nadto całości odwołania skarżących od decyzji organu I instancji, nie dokonał żadnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a wydanie decyzji nie zostało poprzedzone rzetelną analizą stanu faktycznego.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.).
Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem prawa.
IV SA/Wa 1847/06
Na wstępie należy podnieść, że Naczelny Sąd Administracyjny podjął w dniu 5 czerwca 2006 r. uchwałę w sprawie o sygn. akt I OPS 2/06 w składzie powiększonym siedmiu sędziów, wskazując że: "Przepis §5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51, ze zm.), może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.)."
Zważywszy, że powołana uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego wydana została w powiększonym składzie siedmiu sędziów dla ujednolicenia praktyki orzeczniczej w zakresie stosowania §5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego o przeprowadzeniu reformy rolnej, Sąd orzekający w niniejszej sprawie, mając na uwadze art. 269 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), uwzględnił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w powołanej uchwale z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06. Oznacza to, że Sąd w obecnym składzie podziela stanowisko zawarte w powołanej wyżej uchwale, że właściwym do rozpatrzenia wniosku o podpadanie pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej części nieruchomości ziemskiej jest organ administracji, nie zaś sąd powszechny. Tak została sformułowana teza uchwały i w
takim zakresie sąd jest związany poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W uzasadnieniu uchwały NSA wywiódł, że przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu ma
charakter materialnoprawny w przeciwieństwie do § 5 rozporządzenia, który ma charakter procesowy. Kryteria i warunki, jakie musi spełniać dana nieruchomość, o której mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia zostały zawarte w art. 2 ust. 1 lit. e. Dla pełnej rekonstrukcji normy prawnej zawartej w tym przepisie należy brać pod uwagę cele reformy rolnej i zapis dekretu, że dla ich realizacji mają być przeznaczone tylko nieruchomości ziemskie. A więc nie chodzi o wszystkie nieruchomości lecz o pewną ich grupę wyczerpująco wymienione w punktach a, b, c, d i e. Punkty a, b i c nie budzą raczej wątpliwości, że może tu chodzić o nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym tzw. grunty rolne skoro mają być przeznaczone na upełnorolnienie istniejących gospodarstw karłowatych, małorolnych i średniorolnych oraz utworzenie gospodarstw dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej. Natomiast dwa
IV SA/Wa 1847/06
następne punkty są wskazywane jako dające podstawę do przejmowania w ramach reformy rolnej innych nieruchomości niż ziemskie np. pałaców, dworów itp. Nie zwraca się natomiast uwagi na to, że mowa jest o zarezerwowaniu odpowiednich "terenów" na realizację określonych celów a nie zarezerwowaniu odpowiednich obiektów. Natomiast próbę zdefiniowania pojęcia nieruchomości ziemskiej dla potrzeb dekretu podjął Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 19.09.1990 r. ( W.3\89 OTK 1990 r. poz. 26 s.174). A zatem - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego -prawidłowe odczytanie normy prawnej zawartej w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu powinno brzmieć, iż na własność Skarbu Państwa, bez żadnego wynagrodzenia, w całości, przechodzą bezzwłocznie tylko te nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym ( mogące być wykorzystane na cele wskazane w art. 1 część druga), które stanowią własność lub współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich łączy obszar przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich łączny rozmiar przekracza 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Takie rozumienie przepisu jednocześnie określa zakres przedmiotowy, w jakim powinny orzekać na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia wojewódzkie urzędy ziemskie o tym czy dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów dekretu.
Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z zestawienia przepisów § 5 i 6 rozporządzenia nie można wyprowadzić jednoznacznego wniosku, że § 5 dotyczyć może wyłącznie orzekania w odniesieniu do powierzchni gruntów, jakie obejmuje dana nieruchomość.
Postępowanie administracyjne na podstawie § 5 rozporządzenia wszczyna się jedynie na żądanie uprawnionego podmiotu - strony postępowania administracyjnego. Zatem nie jest możliwe procedowanie w oparciu o przywołaną normę bez stosownego wniosku bądź też w zakresie nie objętym takim wnioskiem. Innymi słowy organ nie jest uprawniony do wszczynania postępowania z urzędu. Na wnioskodawcy ciąży sprecyzowanie żądania w taki sposób, aby przedmiot postępowania był skonkretyzowany. Jeśli istnieją w tym zakresie wątpliwości, zakreślenie przedmiotu postępowania należy do strony. Z akt administracyjnych wynika, że organ prawidłowo zresztą zwracał się do pełnomocnika wnioskodawców o dokładne określenie tych nieruchomości, które będą oceniane z punktu widzenia kryteriów podpadania bądź nie pod reformę rolną. Dotyczyło to tych nieruchomości,
IV SA/Wa 1847/06
które zostały określone we wniosku jako "nierozdysponowane na rzecz osób trzecich". W odpowiedzi pełnomocnik formułował polemiczne pisma wywodząc, że art. 77 kpa nakłada na organ, nie na stronę obowiązek wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego. Stanowisko powyższe jest trafne, jednakże nie można odnieść tej zasady do pisma wszczynającego postępowanie. W tym wypadku bowiem organ nie prowadzi postępowania wyjaśniającego lecz ustala przedmiot całego postępowania. Ponieważ procedowanie na zasadzie § 5 rozporządzenia opiera się na zasadzie skargowości, o zakresie zaskarżenia decyduje strona nie organ.
W niniejszej sprawie wnioskodawcy powinni byli określić we wniosku, a potem w pismach na żądanie organu, jakie konkretnie działki stanowią przedmiot ich żądania. Ustalenie tego ma zasadnicze znaczenie przy rozstrzyganiu sprawy, bowiem organ bada charakter poszczególnych nieruchomości, ich "ziemskość". Następnie ustala związek funkcjonalny z pozostałą częścią majątku.
W niniejszej sprawie ten zakres wniosku został pominięty w rozważaniach organu. Organ nie zbadał związku funkcjonalnego tej części majątku z resztą. Nie ustalił jaki mają charakter te nierozdysponowane działki, czym były zabudowane, w jaki sposób użytkowane. Bardzo lakoniczne stwierdzenia, o czym będzie mowa poniżej, dotyczą tylko pałacu, parku i folwarku.
Zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów kpa, a w szczególności jego art. 7, na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek stania na straży praworządności i podejmowania wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do jej załatwienia mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dodatkowo art. 77 kpa wskazuje, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nadto art. 107 kpa wskazuje na elementy, jakie powinny znaleźć się w decyzji aby można było uznać ją za prawidłową. Uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności. Zgodnie natomiast z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
W ocenie Sądu organ I instancji oraz Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchybiły wyżej wskazanym przepisom.
IV SA/Wa 1847/06
Organy orzekające w sprawie ograniczyły się jedynie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, do stwierdzenia, że zespół pałacowo - parkowy położony w majątku R. powiązany był funkcjonalnie z pozostałą częścią tego majątku. Uzasadnienia obu instancji nie zawierają wskazania co do dowodów na jakich oparły się organy wydając decyzje ani też dowodów jakim odmówiły wiarygodności. Organy nie dokonały żadnej oceny dowodów, które zgromadziły.
W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Wydając ponownie decyzję w niniejszej sprawie organy administracji publicznej zwrócą się do wnioskodawców o sprecyzowanie jakich konkretnie nieruchomości dotyczy wniosek i następnie przy zastosowaniu przepisów art. 7 kpa, art. 77 kpa i art. 107§13 kpa ustalą czy istniał związek funkcjonalny pomiędzy pałacem, parkiem i tymi nieruchomościami, które zostaną zawnioskowane jako nierozdysponowane, a resztą majątku ziemskiego.
Nie można wykluczyć, iż ponownie wydając rozstrzygnięcie i kierując się wskazówkami zawartymi w niniejszym wyroku organ dojdzie do tych samych wniosków. Nie mniej jednak rozstrzygnięcie takie nie będzie obarczone wadami polegającymi na naruszeniu obowiązujących przepisów.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło