III SA/Wa 2840/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Hanna Kamińska, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2006 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 2000-2002 oddala skargę K. Z. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Z. w C. zwrócił się wnioskiem z 13 listopada 2002r. o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości za 2000r., 2001r. i 2002r. w wysokości 14.689 zł wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wskazał, na swoją ciężką sytuację materialną, uniemożliwiającą spłatę zadłużenia. Podniósł, iż w 1999r. nieznani sprawcy włamali się do jego domu i zakładu pracy. Powołał się na trudną sytuację ekonomiczną i brak zapotrzebowania na wyroby i usługi, które świadczy. Wskazał ponadto, iż jest jedynym żywicielem rodziny, jego córki pozostają na jego utrzymaniu, bo się uczą. Młodsza z nich uległa ponadto poważnemu wypadkowi komunikacyjnemu i podlega leczeniu oraz rehabilitacji. Umorzenie ww. zaległości pozwoli stronie odbudować zdolność kredytową i wiarygodność finansową w stosunku do kontrahentów. Podkreślił, iż swoją pracę wykonuje solidnie i terminowo. Prezydent Miasta C. decyzją z [...] listopada 2005r. odmówił stronie umorzenia ww. zaległości w wysokości 10.297, 20 zł oraz odsetek od tej zaległości w wysokości 4.386 zł. W podstawie prawnej wskazano art. 207, art. 210 oraz art. 67 § 1 i 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej zwana O.p.), art. 25 § 2 ustawy z 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199) i art. 18 ust. 1 ustawy z 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 203, poz. 1966 ze zm.), art. 37 ust. 1 ustawy z 30 kwietnia 2004r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. Nr 123, poz. 1291) oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 69/2001 z 12 stycznia 2001r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis (Dz. U. WEL 10 z 13 stycznia 2001r.). W uzasadnieniu przedstawiono sytuację majątkowa strony, jej dochody na podstawie deklaracji podatkowych za lata 2000-2004 i wyjaśniono, iż w 2000r. dochód wynosił - 41.943,23 zł, w 2001r. - 133,81 zł, w 2002r. - 21.006, 97zł, w 2003r. - 0 zł, za 11 miesięcy 2004r. - 7574,42 zł, oraz za 10 miesięcy 2005r. - 0 zł. Stałe obciążenia za energię w okresie od 20 września do 19 listopada 2004r. - 128,16 zł, za gaz od 20 sierpnia do 9 listopada 2004r. - 278,93 zł W 2005r. strona załączyła rachunek za gaz w wysokości 141,80 zł, a za energię elektryczną w wysokości 419,96 zł. Tym samym organ ustalił łączną kwotę obciążeń strony w okresie średnio dwóch miesięcy na 1.261,04 zł, co stanowiło 630, 52 zł miesięcznie. Organ wskazał ponadto, iż strona posiada majątek ruchomy jak i nieruchomy (dom parterowy o szacunkowej wartości 170.000 zł, działkę o powierzchni 2326 m- o wartości 70.000 zł oraz samochód dostawczy [...] z 1990r., o wartości 4.800 zł.). Ustalił ponadto, iż mimo, że podatnik w 2000r. posiadał dochód miesięczny w wysokości 3.495,27 zł, nie opłacał podatku od nieruchomości, na której zamieszkuje, dopuszczając do powstania dużych zaległości. Wskazał, iż Urząd Skarbowy w C., postanowieniem Sądu z [...] maja 2005r., sygn. akt[...], został wyznaczony do prowadzenia łącznej egzekucji: administracyjnej na 86.000 zł., oraz sądowej, którą prowadził komornik przy Sądzie Rejonowym w C. na rzecz osób fizycznym i przedsiębiorców w łącznej wysokości 16.000 zł. Organ stwierdził również, że ewentualne umorzenie zaległości podatkowych, nie gwarantuje odzyskania płynności finansowej strony i nie umożliwi wywiązania się w przyszłości ze zobowiązań podatkowych, trudności strony maja bowiem charakter stały. Podkreślił, iż podatnik ma także zaległość z tytułu umowy dzierżawy za 3 miesiące 2004r. i 4 miesiące 2005r. w wysokości 6.422,04 zł. Podał, iż w sytuacji gdy zachodzą pewnego rodzaju zdarzenia i okoliczności nadzwyczajne organ może, ale nie musi umorzyć zaległości. Zdaniem Prezydenta Miasta, choć w rozpatrywanej sprawie zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, ewentualne umorzenie zaległości podatkowych nie wpłynie znacząco na poprawę sytuacji finansowej strony. Wyjaśnił, iż prowadzenie działalności wymaga ponoszenia nakładów, a rosnące koszty utrzymania nie uzasadniają umorzenia zaległości. Pokreślił, iż zastosowanie ulgi, oznaczałoby przerzucenie na lokalną społeczność skutków podejmowanych decyzji gospodarczych lub ryzyka ekonomicznego, związanego z każdym rodzajem działalności gospodarczej. W odwołaniu z [...] grudnia 2005r., strona wniosła o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości za dzierżawiony na działalność gospodarczą grunt i budynek za 2000-2002, podkreślając, iż decyzja Prezydenta Miasta jest już czwartą decyzję odmowną dotycząca tego samego wniosku o umorzenie ww. podatku, która jest powtórzeniem wcześniejszych rozstrzygnięć. Wyraziła przekonanie, że wcześniejsze udzielenie ulgi poprawiłoby w znacznym stopniu sytuację finansową jego firmy. Stwierdziła też, iż odnosi wrażenie, iż organ po prostu nie chce udzielić pomocy i w sposób dla siebie odpowiedni interpretuje przepisy, dlatego po raz kolejny nie zgodziła się z decyzją organu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej zwane SKO) decyzją z [...] czerwca 2006r. utrzymało w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji, w podstawie prawnej wskazując m.in. art. 2 ustawy z 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856) oraz art. 233 § 1 pkt 1 i art. 67 § 1 O.p., art.. 25 § 2 ustawy z 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199). W uzasadnieniu organ odwoławczy na wstępie stwierdził, iż decyzje wydawane w trybie art. 67 § 2 O.p. mają charakter uznaniowy, co oznacza, iż do organu należy wybór jednego z możliwych rozstrzygnięć sprawy. Organ pierwszej instancji, mimo że stwierdził, że zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 67 § 1 O.p. nie zastosował ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Wyjaśnił też, że podatnicy prowadzący działalność gospodarczą zobowiązani są do ponoszenia świadczeń na rzecz gminy, a strona w okresie objętym wnioskiem, prowadząc do 31 sierpnia 2005r. działalność w zakresie produkcji i usług [...] oraz sprzedaży wyrobów własnych (...) nie zapłaciła od 2000r. od dzierżawionej nieruchomości nawet części podatku od nieruchomości. SKO, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lipca 1997r., sygn. akt I SA/Kr 1161/96 (POP 2002/6/166), stwierdziło natomiast, iż przesłanką podjęcia decyzji w sprawie umorzenia zaległości podatkowej jest sytuacja podatnika istniejąca chwili podejmowania decyzji, a nie zdarzenia wcześniejsze, z okresu prowadzenia działalności gospodarczej. W związku z tym organ uznał, iż powołane przez stronę we wniosku o umorzenie zaległości zdarzenia w postaci choroby córki, kradzieży, złej sytuacji finansowej firmy, nie powinny być brane pod uwagę, a analizowany materiał należało ograniczyć do najbardziej aktualnego. Organ uwzględnił zatem zaświadczenie z Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów strony z [...] listopada 2005r. w okresie od 1 stycznia 2004r. do 31 października 2005r., z którego wynikało, iż dochody podatnika wynoszą 0 zł oraz ustalenia zawarte w protokole z [...] listopada 2005r. o stanie majątkowym zobowiązanego, z których wynika, iż strona ma działkę z domem mieszkalnym, samochód dostawczy, urządzenia służące do wykonywania działalności. SKO stwierdziło ponadto, iż z akt sprawy wynika, iż sytuacja podatnika jest trudna i trwa od 2000r. Oprócz zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości strona ma także inne zaległości, co do których prowadzone są postępowania egzekucyjne przed Urzędem Skarbowym w C. i komornikiem sądowym. Z powodu nie regulowania należności z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2000-2003 ustanowiono hipotekę przymusową za nieruchomości podatnika. Zdaniem SKO umorzenie stronie zaległości, w związku z ujawnionymi zobowiązaniami, nie gwarantuje odzyskania płynności finansowej i wywiązywania się w przyszłości z zobowiązań podatkowych. W tym zakresie podtrzymano stanowisko organu pierwszej instancji. Wskazano ponadto, iż w toku postępowania odwoławczego strona składała wnioski o uzupełnienie materiału dowodowego o dokumenty w sprawie rozliczenia remontu dzierżawionego budynku, protokoły zdawczo-odbiorcze, wykazy poniesionych kosztów remontu udokumentowane fakturami. Zdaniem SKO dokumenty te potwierdzają fakt poniesienia nakładów na remont budynku w 1997r., 1998r. i 1999r., ale nie miały wpływu na prowadzone postępowanie podatkowe. Organ drugiej instancji nie był też uprawniony do dokonywania rozliczeń między właścicielem dzierżawionego budynku a stroną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję SKO w C. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji strona podniósł, iż decyzja organu drugiej instancji jest krzywdząca i stronnicza, gdyż dba tylko o interes "miasta". SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stwierdziło również, iż zarzut stronniczości wynika z subiektywnego przekonania strony. Organy przedstawiły bowiem obiektywnie sytuację, w której znalazła się strona i pomimo, iż stwierdziły wystąpienie ważnego interesu podatnika, nie były zobowiązane do wydania decyzji uwzględniającej wniosek strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) oraz aktów je poprzedzających, na mocy art. 135 P.p.s.a. w zakresie, w jakim jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy, sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, nie dopatrzył się naruszeń prawa, o których mowa wyżej, które skutkowałyby wyeliminowaniem zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że bezzasadny jest zarzutu stronniczości zaskarżonej decyzji. Decyzje wydawane przez organy podatkowe w trybie art. 67 § 1 O.p. w związku z art. 25 § 2 ustawy z 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, prawidłowo wskazanym przez SKO w C., mają charakter uznaniowy. Ustawodawca, używając bowiem w przepisie art. 67 § 1 O.p. pojęcia "może" pozostawił organom administracyjnym możliwość wyboru konsekwencji prawnej przy zaistnieniu przesłanek do udzielania ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej - ważnego interesu podatnika bądź interesu publicznego. W związku z tym nawet, gdy zostanie stwierdzona przesłanka ważnego interesu podatnika, organ ma możliwość wydania decyzji, w której po przeanalizowaniu okoliczności sprawy i ustosunkowaniu się do nich w uzasadnieniu, odmówi zastosowania najdalej idącej ulgi - umorzenia zaległości podatkowej w całości. Jeżeli zatem postępowanie dowodowo-wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, a w szczególności stosownie do dyspozycji art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 w związku z art. 67 § 1 O.p., to samo wyprowadzenie - na podstawie należycie zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego sprawy, przy uwzględnieniu interesu strony oraz interesu publicznego - wniosku przeciwnego do oczekiwań strony, nie stanowi o stronniczości organu. Oznacza natomiast, iż organ skorzystał jedynie z uprawnienia przysługującego mu na mocy art. 67 § 1 O.p., na co uwagę zwracały organy obu instancji. Pogląd podobny do wyżej wskazanego można odnaleźć w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 2000r., sygn. akt I SA/Kr 983/98, LEX nr 40722, w którym stwierdzono, że nawet w wypadku zaistnienia przypadków uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może, lecz nie musi umorzyć należne kwoty. Nie stanowi to naruszenia dyspozycji art. 67 § 1 O.p. Sąd zauważa jednocześnie, iż zarówno zaskarżonej decyzji, jak też poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta C., nie można postawić zarzutu, że uznanie organu podatkowego ze swobodnego przekształciło się w uznanie dowolne. Organy podatkowe, a zwłaszcza Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., w ramach wyczerpującego uzasadnienia decyzji, w sposób prawidłowy przedstawiło argumenty przemawiające za odmową umorzenia należności podatkowych, o które wnosiła strona. Podało również stosowną podstawę faktyczną i prawną decyzji, odnosząc się do zarzutów odwołania oraz analizując zgromadzony w aktach materiał dowodowy sprawy. Dokładnie zostały wyjaśnione okoliczności faktyczne sprawy, czym należycie wypełniono treść art. 122 O.p., a po wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.) dokonano prawidłowej oceny, mieszczącej się w ramach swobodnej oceny dowodów (191 O.p.). Organ odwoławczy, podobnie jak organ pierwszej instancji, zauważył że z akt sprawy wynika, iż sytuacja strony jest trudna, niemniej jednak uznał, iż korzysta z dyspozycji art. 67 § 1 O.p. i odmawia umorzenia należności podatkowych. Ocenił również, w sposób mieszczący się w dyspozycji art. 191 O.p., iż umorzenie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości w wysokości 10.297,20 zł wraz z odsetkami, w sytuacji, gdy strona posiada również należności wobec innych podmiotów w wysokości 86.000 zł i 16.000 zł, nie gwarantuje odzyskania płynności finansowej i wywiązywania się w przyszłości z zobowiązań podatkowych. Prawidłowa była również ocena organu odwoławczego w zakresie zgłoszonych przez stronę skarżącą żądań uzupełnienie materiału dowodowego o dokumenty w sprawie rozliczenia remontu dzierżawionego budynku, protokoły zdawczo-odbiorcze, wykazy poniesionych kosztów remontu udokumentowane fakturami. Dokumenty te potwierdzały jedynie poniesienie przez stronę skarżącą nakładów na remont budynku w latach 1997-1999, ale nie miały wpływu na podjęcie decyzji w przedmiocie umorzenia, bądź nie zaległości podatkowych strony z tytułu podatku od nieruchomości. Sąd stwierdza również, że choć strona ma poczucie krzywdy w związku z tym, iż organy podatkowe, a szczególnie Prezydent Miasta C., wydał wobec niej cztery razy decyzję odmawiającą umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za wskazany wyżej okres, nie oznacza to jednak, iż przed organami podatkowymi w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia prawa. Zdaniem Sądu wyżej przedstawione okoliczności - a przede wszystkim zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy, dokonanie ocen ważnego interesu podatnika oraz jego obowiązków wobec budżetu gminy - przemawiają za stwierdzeniem przeciwnym. W związku z tym Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 132 P.p.s.a.