I SA/Po 564/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński /spr./ Sędziowie as.sąd.WSA Maciej Jaśniewicz as.sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zabezpieczenia uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...]r. nr [...]. /-/ K.Pawlicki /-/ J.Ruszyński /-/ M.Jaśniewicz WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Prokurator Rejonowy w Prokuraturze Rejonowej postanowieniem z dnia [...] 2006 r. postanowił w drodze pomocy prawnej wykonać postanowienie z [...] 2006 r. Sędziego Śledczego Królestwa B. o zajęciu mienia Spółki z o.o. "A" w celu zabezpieczenia wykonania orzeczenia o przepadku. Postanowienie to zostało przekazane Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w celu zabezpieczenia wykonania orzeczenia o przepadku. Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił dokonania zabezpieczenia. Organ egzekucyjny uznał, że z treści art. 292 § 1 Kodeksu postępowania karnego wynika, iż zabezpieczenie przepadku następuje w sposób wskazany w Kodeksie postępowania cywilnego, a więc nie może ono nastąpić w trybie przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji. Po rozpoznaniu zażalenia Prokuratora na postanowienie z [...] 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] 2006 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Według organu odwoławczego zgodnie z art. 5 ust. 6a ustawy o urzędach i izbach skarbowych /Dz. U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1267/ do zadań urzędów skarbowych należy wykonanie kar majątkowych w zakresie określonych w przepisach Kodeksu karnego wykonawczego oraz Kodeksu karnego skarbowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego jest organem administracji publicznej, dla którego właściwym trybem postępowania jest tryb administracyjny. Wykonanie przez urząd skarbowy orzeczenia o zabezpieczeniu, byłoby więc możliwe jedynie w przypadku istnienia uregulowań prawnych pozwalających na działanie w trybie administracyjnym. Nie można zobowiązać urzędu skarbowego do realizacji zabezpieczenia wykonania kary majątkowej, chyba, że przepis szczególny na to pozwala /np. art. 195 k.k.w./. W myśl art. 292 § 1 i 2 Kodeksu postępowania karnego zabezpieczenie grożącego przepadku następuje w sposób wskazany w Kodeksie postępowania cywilnego przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości. Oznacza to, że organem wykonującym postanowienie o zabezpieczeniu jest komornik sądowy. W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2006 r. Prokurator Rejonowy zarzucił naruszenie przepisów postępowania – art. 292 § 1 K.p.k. oraz art. 157 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mające istotny wpływ na wynik postępowania, poprzez niezasadne przyjęcie, iż wykonanie postanowienie w przedmiocie wykonania orzeczenia o zajęciu mienia w celu zabezpieczenia wykonania o przepadku, następuje w drodze przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i w konsekwencji nie przystąpienie do zabezpieczenia, przy jednoczesnym pominięciu treści art. 27 § 1 i art. 195 a § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, pomimo, iż zgodnie z treścią tego przepisu wykonanie zabezpieczenia należy do właściwości Urzędu Skarbowego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Uzasadniając skargę Prokurator Rejonowy stwierdził, że w myśl art. 27 K.k.w. egzekucja przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzona jest według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wprawdzie przepis ten nie zawiera odesłania do postępowania zabezpieczającego, to jednak dokonując jego wykładni należy mieć także na uwadze treść art. 195a K.k.w. i art. 187 K.k.w. wskazując, iż jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę /.../, wówczas prokurator, który wydał postanowienie w tym przedmiocie, może zlecić jego wykonanie w całości urzędowi skarbowemu. Treść zacytowanych powyżej przepisów prowadzi więc do wniosku, iż urzędowi skarbowemu, na mocy K.k.w. przyznana zostaje generalna kompetencja do wykonywania wszystkich postanowień w przedmiocie orzeczenia przepadku lub jego zabezpieczenia, a dodatkowo, jeżeli z postanowienia, którym zabezpieczono mienie na poczet przepadku dotyczy również grzywny, obowiązku naprawienia szkody lub innych środków karnych, urząd skarbowy, jest właściwy do wykonania tego postanowienia, jeżeli zwróci się o to sąd lub prokurator. Należy zwrócić uwagę na treść art. 292 K.p.k., który statuuje zasady wykonywania postanowień o zabezpieczeniu majątkowym. Przepis ten w § 1 zawiera odniesienie do przepisów K.p.c., natomiast w § 2 określa sposób wykonania zabezpieczenia grożącego przepadku. Taka redakcja powołanego przepisu prowadzi do wniosku, iż w drodze postępowania cywilnego następuje wyłącznie zabezpieczenia wszelkich środków przewidzianych w art. 291 § 1 K.p.k. z wyłączeniem grożącego przepadku. Brak szczegółowej regulacji w K.p.k. dotyczącej sposobu zabezpieczenia grożącego przepadku jest tu bowiem uzupełniany poprzez art. 27 K.k.w. Tym samym powoływanie się przez organy skarbowe na treść art. 292 § 1 K.p.k. nie znajduje tu uzasadnienia, albowiem przepis ten nie ma zastosowania przy wykonywaniu zabezpieczenia w celu wykonania orzeczenia o przepadku. Przepisem, który winien zostać zastosowany jest tu natomiast art. 292 § 2 K.p.k., który, uzupełniony przez przepisy art. 27 i art. 187 K.k.w. uzasadnia właściwość urzędu skarbowego, jako organu dokonującego zabezpieczenia. Powyższy wywód prowadzi również do wniosku, iż postanowienie prokuratora dla swej skuteczności nie wymaga opatrywania go klauzulą wykonalności. Zasadą jest bowiem, iż podstawą zabezpieczenia majątkowego jest stosowny tytuł zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Zgodnie jednak z art. 25 § 2 K.k.w. należy uznać, iż klauzulą taką muszą być opatrzone wyłącznie postanowienia o zabezpieczeniu roszczeń cywilnych oraz grzywny, zatem inne postanowienia o zabezpieczeniu, nie wymagają nadawania klauzuli dla swej wykonalności. Postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wymaga zaopatrzenia w klauzulę wykonalności jedynie wówczas, gdy zmierza do zabezpieczenia roszczeń o naprawienie szkody w trybie art. 291 § 2 K.p.k. oraz grzywny. W pozostałych przypadkach – a więc także i w przedmiotowej sprawie, postanowienie jest natychmiast wykonalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do wskazania organu uprawnionego do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu grożącego przepadku przedmiotów. Zgodnie z § 1 art. 292 K.p.k. zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w Kodeksie postępowania cywilnego natomiast § 2 wskazuje, iż zabezpieczenie grożącego przepadku następuje przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości. Ustawodawca oddzielnie określił sposób zabezpieczenia grzywny, obowiązku naprawienia szkody oraz nawiązki /§ 1/, a także grożącego przepadku przedmiotów /§ 2/. W pierwszym wypadku co do sposobu zabezpieczenia odesłano do przepisów K.p.c., w drugim zaś wyraźnie je określono. Mając na uwadze, że grzywna, obowiązek naprawienia szkody, nawiązka i roszczenia o naprawienie szkody /§ 1/, wyrażone są w pieniądzu, chodzi o przepisy określające zabezpieczenie roszczeń pieniężnych /art. 747-754 K.p.c./. Realizacja takiego postanowienia następuje na podstawie art. 889-893 i art. 965-972 K.p.c. Jeżeli chodzi o § 2 art. 292 – to jest on wskazaniem sposobu zabezpieczenia, który wiąże podmiot wykonujący postanowienie w wypadku zabezpieczenia grożącego przepadku przedmiotów. Powołany przepis – nie określa organu, który ma wykonać owo postanowienie o grożącym przepadku. Również w K.k.w. nie określono organu uprawnionego do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu grożącego przepadku przedmiotów. W art. 27 K.k.w. wskazano jednak, że egzekucję środka karnego przepadku przedmiotów prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli K.k.w. nie stanowi inaczej. To wskazywałoby na przyjęcie, że organ ten wykonuje także postanowienie o zabezpieczeniu tego przepadku, skoro bowiem w myśl tego przepisu egzekucję środka karnego przepadku przedmiotów prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to i postanowienie o zabezpieczeniu przepadku realizuje ten organ. Za takim rozstrzygnięciem przemawiają nie tylko cytowane przepisy ale i poglądy komentatorów Kodeksu postępowania karnego /Kpk komentarz Tom I Dom Wydawniczy ABC 1998 pod redakcją Z. Gostyńskiego/, literatura: Z.Marchel – Wykonanie postanowień o zabezpieczeniu wydanych w postępowaniu karnym – Problemy Egzekucji 1999/1/72 teza 6. R.Gawinek, B.Kolasiński – Metodyka postępowania w zakresie zabezpieczenia majątkowego – Prokuratura i Prawo 2006/4/92. Wyjątkiem od powyższego stwierdzenia nie jest przypadek przewidziany w art. 195 a K.k.w. Zgodnie z jego treścią wykonanie postanowień o zabezpieczeniu innych niż grożący przepadek prokurator może zlecić urzędowi skarbowemu wyłącznie wraz z zabezpieczeniem przepadku. Oczywiste staje się więc, iż urząd skarbowy z zasady wykonuje zabezpieczenie jedynie co do przepadku. Pozostałe rodzaje zabezpieczeń o ile nie występują przesłanki z art. 195 a K.k.w. wykonywać będzie komornik sądowy. Z powyższych przyczyn orzeczono na podstawie art. 145 § 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. /-/ K.Pawlicki /-/ J.Ruszyński /-/ M.Jaśniewicz uk