I SA/Wa 1622/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Joanna Skiba /spr./ Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. S. i J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty L. z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. S. i J. S. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 roku, po rozpatrzeniu odwołania J. S., J. S., K. D., utrzymał w mocy decyzję Starosty L. nr [...] z dnia [...] stycznia 2006 roku orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że decyzją z dnia [...] grudnia 1977 roku Naczelnik Dzielnicy [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa udziału od J. S., wynoszącego [...] części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o ogólnej powierzchni [...] m2. Druga [...] ww. nieruchomości należy do Skarbu Państwa na podstawie postanowienia sądu o stwierdzeniu zasiedzenia z dnia [...] września 1976 roku. Organ I instancji odmawiając zwrotu przedmiotowego terenu stwierdził, że orzeczenie o zwrocie [...] udziału w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] doprowadziłoby do powstania na tej działce współwłasności osób wnioskujących o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz Miasta W., co byłoby sprzeczne z konstrukcją i społeczno- gospodarczym przeznaczeniem prawa do zwrotu nieruchomości ustanowionego w art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda [...] uznał to stanowisko organu I instancji za prawidłowe. Przywołał treść art. 136 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi o uprawnieniu poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobiercy do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jego części, jeżeli stosownie do art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Co do zasady jest możliwe zatem objęcie zwrotem zarówno wydzielonej jak i nie wydzielonej (idealnej) części czyli udziału we współwłasności. Organ II instancji uznał jednak za niedopuszczalny zwrot poprzedniemu właścicielowi udziału we współwłasności wywłaszczonej nieruchomości w sytuacji, gdy doprowadziłoby to do powstania współwłasności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z innymi podmiotami w częściach idealnych. Swoje stanowisko poparł stanowiskiem w wyrażonym w opracowaniu Tadeusza Wosia "Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości" Warszawa 1998 s.34 . Te wszystkie okoliczności -w ocenie organu odwoławczego- pozwalają uznać stanowisko organu I instancji w decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości - za prawidłowe. Na decyzję Wojewody [...] J. S. i J. S. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o ponowne rozpatrzenie ich wniosku i wydanie decyzji orzekającej o zwrocie. Skarżący podnieśli, że nie ma żadnych przeszkód, które nie pozwoliłyby w przedmiotowej sprawie zastosować art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem J. S. i J. S., przywołany w uzasadnieniu decyzji Starosty L. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2002 roku sygn. II SA/Kr 291/200 ONSA 2003/2 poz. 63) nie dotyczy sytuacji analogicznej do tej wynikającej z wniosku skarżących. Zatem organy administracji nie powinny obu tych spraw uznawać za analogiczne i orzekać na podstawie ww. wyroku NSA. W piśmie z dnia [...] listopada 2006 roku skarżący dodatkowo zarzucili naruszenie przez organy administracji przepisów art. 7,8,9,10,11,12 kpa. Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i jednocześnie stwierdził, że w skardze nie wskazano na żadne nowe okoliczności sprawy, wpływające na sposób rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji sąd uznał, że skargę należało uwzględnić, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Starosty L. z dnia [...] stycznia 2006 roku odmawiająca zwrotu wywłaszczonej nieruchomości została wydana z naruszeniem prawa materialnego jak i przepisów postępowania, przy czym naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy podnieść, ze stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel bądź jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Zgodnie zaś z art. 137 powołanej ustawy, nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia, jeżeli: - pomimo 7 lat od dnia , w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna , nie rozpoczęto prac związanych z realizacja tego celu albo - pomimo upływu 10 lat od dnia , w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna , cel ten nie został zrealizowany. Zatem rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu nieruchomościami winno być poprzedzone ustaleniem powyższych przesłanek, natomiast organ skupił się wyłącznie na ustaleniu aktualnego stanu prawnego nieruchomości. Oczywiście ten fakt będzie miał znaczenie dla ustalenia czy warunki do zwrotu nieruchomości zostały spełnione, ale niezbędne jest znaczne poszerzenie ustaleń. Stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie wykazały przesłanek zwrotu przedmiotowej części wywłaszczonej nieruchomości. Odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oparta została na stwierdzeniu, że w przypadku zwrotu udziału w części wywłaszczonej nieruchomości powstałaby współwłasność w częściach idealnych pomiędzy spadkobiercami byłego współwłaściciela nieruchomości a samorządem gminnym, co jest niezgodne ze stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia z dnia 14 stycznia 2002 roku sygn. II SA/Kr 291/200 ONSA 2003/2 poz. 63. Należy zatem zauważyć, że stanowisko organów nie opiera się na przesłankach warunkujących zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, określonymi w art. 137 pkt 1 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższe stanowisko organów jest błędne. Należy mieć na względzie, że decyzja odnośnie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości winny być oparta wyłącznie na przesłankach ustawowych, określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, a nie na nie przesłankach nie znajdujących oparcia w ustawie. Wynika to z konstytucyjnej ochrony własności i wyjątkowego charakteru instytucji wywłaszczenia. Konsekwencją jest m.in. zawarty w art. 136 ust. 1 ustawowy zakaz użycia wywłaszczonej nieruchomości na cel inny niż określony w decyzji wywłaszczeniowej bez zawiadomienia o tym fakcie byłego właściciela lub jego spadkobierców, którym przysługuje prawo żądania zwrotu nieruchomości w całości bądź w części. Odmawiając zwrotu wywłaszczonej nieruchomości bez dokonania niezbędnych ustaleń co do istnienia przesłanek zwrotu nieruchomości naruszono przepis art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybiono także przepisom postępowania tj. art. 7 i 77 kpa, nakazującym organowi administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ poczyni szczegółowe ustalenia co do przesłanek warunkujących zwrot części nieruchomości. Ustalenia te winny znaleźć odzwierciedlenie w materiale dowodowym oraz w uzasadnieniu decyzji, o ile organ uzna, że w ich kontekście słuszne jest żądanie zgłoszone przez skarżących zwrotu udziału wynoszącego [...] części działki oznaczonej nr [...] z obrębu [...], położonej w W. przy ul. [...]. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c , art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.