IV SA/Po 1026/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 listopada 2006 r. sprawy ze skargi Ł.F. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w P. z dnia [...]września 2005 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę oddala skargę /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/P.Miładowski /-/E.Makosz-Frymus KB/ Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179, poz. 1750 ze zm.) wyznaczył, z dniem [...] czerwca 2005 r., podporucznika Ł.F., pełniącego służbę w dyspozycji, po ukończeniu studiów w Wojskowej Akademii Technicznej, na stanowisko służbowe Kierownika Warsztatu w [...] Bazie Lotniczej. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że została ona podjęta stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych. Zgodnie z adnotacją skarżący zapoznał się z decyzją oraz odebrał wyciąg z decyzji w dniu [...] czerwca 2005 r. [k. 27 akt administracyjnych]. Pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. Ł.F. wypowiedział stosunek służbowy prosząc jednocześnie o skrócenie okresu wypowiedzenia do dnia [...] lipca 2005 r. i zaznaczając, że znane są mu ustawowe warunki wypowiedzenia. Skarżący przesłał wypowiedzenie, adresowane do Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, na ręce Kierownika Kursu Wojskowej Akademii Technicznej do dalszego rozpatrzenia służbowego. Rozkazem z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] stwierdził przybycie ewidencyjne skarżącego w dniu [...] czerwca 2005 r. celem pełnienia zawodowej służby wojskowej na stanowisku kierownika warsztatu. Dnia [...] czerwca 2005 r. Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego rozkazem nr [...]zwolnił skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniósł do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego zaznaczając, że zwolnienie nastąpi po upływie skróconego okresu wypowiedzenia z dniem [...] lipca 2005 r. oraz, że żołnierz zawodowy jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę – po wydaniu odrębnej decyzji przez dowódcę jednostki wojskowej, w której pełni zawodową służbę wojskową. Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...], działając na podstawie art. 104 ust. 1, art. 54 ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych oraz § 15 pkt 1, 2, 3, 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. nr 135, poz. 1451), zobowiązał Ł.F. do zwrotu kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w czasie studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu stwierdzono, że wobec wypowiedzenia stosunku służbowego, a w konsekwencji zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej strona zobowiązana jest do zwrotu kosztów w wysokości ustalonej przez Akademię. W odwołaniu od decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 54 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2005 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz naruszenie art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 13, art. 77 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i wniósł o uchylenie tej decyzji. W uzasadnieniu zakwestionowano kompetencję organu do wydawania decyzji ponieważ przepis art. 54 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, że decyzję o ustaleniu równowartości kosztów, odroczeniu terminu ich zwrotu lub rozłożeniu kosztów na raty wydaje dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową. Ponadto podniesiono, że kwestionowana decyzja została wydana [...] lipca 2005 r. natomiast strona została zwolniona z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] lipca 2005 r. i nie wiadomo, czy kwota 53 989,37 jest równowartością kosztów. Decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...]Dowódca Jednostki Wojskowej [...], po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej właściwości Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] i jednocześnie zmienił wymienioną decyzję w części dotyczącej wysokości zwrotu kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie odwołującego się, w ten sposób, iż ustalił tę kwotę w wysokości 53 425,26 zł. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zarzut odnośnie braku właściwości Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] do wydania decyzji jest bezzasadny, ponieważ odwołujący się na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 czerwca 2005 r. nr [...] został wyznaczony na stanowisko służbowej w tej Jednostce z dniem [...] czerwca 2005 r., i od tego właśnie dnia stał się żołnierzem zaliczanym do stanu ewidencyjnego tej jednostki, co zostało ujęte w rozkazie dziennym Dowódcy Jednostki [...]. Zmieniono natomiast wysokość kwoty, którą skarżący zobowiązany jest zwrócić z kwoty [...] zł na kwotę 53425,26 zł przedstawiając stosowne wyliczenie, oparte na zestawieniu kosztów sporządzonym przez Wojskową Akademię Techniczną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pełnomocnik skarżącego powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji z tym, że podniósł je również wobec decyzji organu II instancji oraz wniósł o uchylenie obu decyzji administracyjnych. Podkreślił pełnomocnik, że skarżący nie objął swojego stanowiska służbowego ponieważ po przybyciu do Jednostki Wojskowej [...] chorował i przebywał na zwolnieniu lekarskim, w związku z czym wydawane do celów ewidencyjnych decyzje dowódcy jednostki o objęciu stanowiska służbowego nie odpowiadają faktom. Wskazał, że przepis art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zobowiązuje do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. W opinii pełnomocnika skarżącego obowiązek ten zaczyna potencjalnie ciążyć na żołnierzu poczynając od dnia wejścia w życie wymienionego przepisu oraz przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Pełnomocnik wskazał na różnicę pomiędzy statusem żołnierza zawodowego i słuchacza uczelni wojskowej i podkreślił, że koszty poniesione w związku z nauką nie są kosztami poniesionymi na utrzymanie żołnierza i kosztami poniesionymi na naukę tego żołnierza w akademii wojskowej. Zarzucił, że Sąd nie ma żadnej możliwości weryfikacji, czy przedstawione koszty są kosztami rzeczywiście poniesionymi w rozumieniu art. 54 ust. 1 wymienionej ustawy, czy też są kosztami abstrakcyjnymi ujętymi w ewidencji księgowej. Ponadto wskazał, że w początkowym okresie nauki skarżący miał status kandydata na żołnierza zawodowego i pierwsze 18 miesięcy służby w tym charakterze było traktowane – z punktu widzenia wypełniania powszechnego obowiązku obrony – jako de facto odbywanie służby zasadniczej w ramach takiego obowiązku. Wskazał, że zgodnie z art. 70 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nauka w szkołach publicznych jest bezpłatna, a Wojskowa Akademia Techniczna była i jest szkołą publiczną. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu II instancji powtórzył argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona a zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca wolne są od błędów, które uzasadniałyby ich uchylenie. Przede wszystkim należy stwierdzić, że interpretacja art. 70 ust. 2 zdanie 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, dokonana przez pełnomocnika skarżącego nie jest właściwa. Trafnie organ II instancji przywołał w odpowiedzi na skargę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 08 listopada 2000 r., sygn. SK 18/99, OTK 2000/7/258 jak i argumentację zawartą w uzasadnieniu tego wyroku, zgodnie z którą dostęp do bezpłatnych studiów w publicznej szkole wyższej musi być z natury rzeczy limitowany i uwzględniać realne możliwości determinowane stanem finansów publicznych. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy mają przepisy art. 54 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179 poz. 1750 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. nr 135 poz. 1451), które zostało wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 55 ust. 1 w/wym. ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z art. 54 ust. 1 i 5 cytowanej wyżej ustawy żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, przy czym zwrot kosztów następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. Zasady ustalania równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza zawodowego podlegających zwrotowi zostały ściśle określone w rozdziale 4 wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r., które weszło w życie 1 lipca 2004 r. Skarżący w dniu [...] czerwca 2005r. uzyskał dyplom ukończenia Wojskowej Akademii Technicznej i w tej dacie Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] wyznaczył Ł.F. na stanowisko służbowe – kierownik warsztatu – w [...] Bazie Lotniczej Jednostki Wojskowej [...] od dnia [...] czerwca 2005 r. do [...] czerwca 2008 r. Zgodnie z art. 19 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych żołnierz zawodowy pełni służbę wojskową w jednostce wojskowej z wyjątkami określonymi w art. 22 ust. 1 i 24 ust. 1 tej ustawy, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Na mocy § 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 marca 2004 r. w sprawie powoływania do zawodowej służby wojskowej (Dz. U. nr 43 poz. 398), które zostało wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 16 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a weszło w życie z dniem 1 lipca 2004 r., najpóźniej w dniu promocji komendant szkoły wręcza dyplom ukończenia studiów i kieruje żołnierza do jednostki wojskowej, w której został wyznaczony na stanowisko służbowej z dniem określonym w kontrakcie. Pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. skarżący wypowiedział stosunek służbowy Ministerstwu Obrony Narodowej prosząc o skrócenie okresu wypowiedzenia do dnia [...]lipca 2005 r. W związku z pismem skarżącego z dnia [...] czerwca 2005 r. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego rozkazem nr [...] zwolnił Ł.F. z zawodowej służby wojskowej, po upływie skróconego okresu wypowiedzenia, z dniem [...] lipca 2005 r. Rozkaz ten zawierał również pouczenie o treści art. 54 ust. 1, 4 i 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W związku z powyższym niewątpliwym jest fakt, że skarżący, jako żołnierz zawodowy w okresie od [...] czerwca 2005 r. do [...] lipca 2005 r. podlegał Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] i na mocy art. 54 ust. 4 cyt. ustawy i ten Dowódca był uprawniony do wydania decyzji nr [...]z dnia [...] lipca 2005 r. zobowiązującej skarżącego do zwrotu kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii Technicznej. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego dotyczących wyliczenia wysokości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w czasie studiów w Wojskowej Akademii Technicznej. Znajdujące się w aktach administracyjnych wyliczenie tych kosztów zostało sporządzone przez Dyrektora Administracyjnego Wojskowej Akademii Technicznej z uwzględnieniem waloryzacji na 2005 r. (art. 54 ust. 3 cyt. ustawy). Wyliczona przez organ I instancji kwota została zweryfikowana przez organ II instancji, który uwzględnił fakt, że skarżący przez [...] dni był żołnierzem zawodowym i ostateczną wysokość należności ustalił w wysokości 53.425,26 zł. Na rozprawie w dniu [...] listopada 2006 r. pełnomocnik organu przedłożył uszczegółowione zestawienie równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierzy zawodowych sporządzone przez kierowników poszczególnych komórek organizacyjnych. W ocenie Sądu wyliczenia te zostały sporządzone zgodnie z wymogami określonymi w art. 54 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w rozdziale 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. Należy podkreślić, że skarżący składając wypowiedzenie winien mieć pełną świadomość tego, że będzie musiał zwrócić koszty studiów w Wojskowej Akademii Technicznej ponieważ już w podaniu o przyjęcie do tej Uczelni podpisał zobowiązanie do pełnienia, po ukończeniu szkoły, zawodowej służby wojskowej przez okres przewidziany ustawą oraz do zwrotu kosztów wyżywienia, umundurowania i zakwaterowania poniesionych przez wojsko w przypadku zwolnienia ze szkoły na własną prośbę albo wydalenia z niej. Ponadto w wypowiedzeniu stosunku służbowego skarżący oświadczył, że znane mu są ustawowe warunki wypowiedzenia. Sąd stwierdza, że postępowania dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a zaskarżoną decyzję wydano zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W związku z tym nie znajdują również uzasadnienia zarzuty dotyczące naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W tych okolicznościach Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/P.Miładowski /-/E.Makosz-Frymus KB/