I SA/Wr 849/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Samiczek (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Asesor WSA Dagmara Dominik Protokolant Dorota Zawiślińska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora UKS we W. w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. decyzją nr [...] z dnia [...] określił A Sp. z o.o. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, maj, czerwiec i od sierpnia do grudnia 2002 r. Odwołanie od tej decyzji Strona wniosła - osobiście - w dniu [...] (data złożenia w Urzędzie Kontroli Skarbowej). Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. stwierdził, że odwołanie Spółki z dnia [...] od zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia i w związku z tym pozostawiono je bez rozpatrzenia. Postanowienie zostało doręczone Stronie w dniu [...]. Pismem z dnia [...] A Sp. z o.o. wystąpiła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż uchybienie terminowi nastąpiło z winy pracownika, który nie wywiązał się w sposób należyty z powierzonego obowiązku wysłania korespondencji otrzymanej w dniu [...]. Dodano, że pracownik ukrył ten fakt przed pracodawcą, a o zaistniałej sytuacji Zarząd Spółki dowiedział się w dniu otrzymania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. Strona podkreśliła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z powodów od niej niezależnych i bez jej winy. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzając, że strona nie spełniła przesłanek do przywrócenia termin. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej z przedstawionego stanu faktycznego sprawy wynika, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania było następstwem zaniedbania pracownika Spółki odpowiedzialnego za przyjmowanie i wysyłanie korespondencji. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że za błędne działanie podległego personelu odpowiada osoba prawna (pracodawca) zatrudniająca tegoż pracownika. Za winą Spółki w tym zakresie przemawia także brak kontroli wykonania zleconych "zadań", o czym świadczy możliwość "ukrycia" faktu spóźnionego złożenia odwołania w siedzibie Urzędu Kontroli Skarbowej. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że strona nie dotrzymała 7 dniowego terminu do złożenia wniosku o przywróceniu terminu, określonego w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w złożonym wniosku Strona podaje, iż wiedzę o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania uzyskała w dniu otrzymania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]. Postanowienie zostało doręczone Stronie w dniu [...] a nie w dniu [...], jak wskazuje Strona we wniosku. Natomiast w dniu [...] w Izbie Skarbowej stawił się Prezes Zarządu spółki A pan J. B., któremu udostępniono akta sprawy celem zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Na tę okoliczność sporządzono stosowną adnotację. W udostępnionych aktach znajdowało się postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. nr [...] z dnia [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie organu Strona informację o uchybieniu terminu do wniesienie odwołania uzyskała w dniu [...]. Za zasadnością przyjętego terminu przemawia także fakt, iż w dniu [...] (tj. po zapoznaniu się ze zgromadzonym w sprawie materiałem a przed doręczeniem Spółce postanowienia z dnia [...]) Strona zwróciła się na piśmie do pracownika o wyjaśnienie przyczyn zaistniałej sytuacji (kserokopia pisma została załączona do wniosku o przywrócenie terminu). W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej strona zarzuciła iż dokonana przez organ ocena zasadności wniosku w oparciu o przesłanki wymienione w art. 162 Ordynacji podatkowej narusza ten przepis. Skarżący wywodził, że przepis art. 162 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zainteresowany uprawdopodobni (przedstawi wiarygodne okoliczności), że naruszenie terminu nastąpiło bez jego winy. Brak winy oznacza zachowanie należytej staranności, wystąpienie przeszkody nie do przezwyciężenia. W ocenie Skarżącego okoliczności przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu (działania pracownika stanowiące przyczynę niemożliwą do przewidzenia) w sposób wyczerpujący uprawdopodobniły, że odwołanie nie zostało wniesione w terminie za co Skarżący nie ponosi winy. Skarżący zarzucił także, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu. Zdaniem Skarżącego nie powziął wiadomości o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania w dniu zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, ponieważ zaskarżonego postanowienia nie było w aktach sprawy. Skarżący wskazał ponadto, że potwierdzenie zapoznania się przez Stronę ze zgromadzonym materiałem dowodowym nie świadczy o tym, że powzięła wiadomość o treści zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Ustosunkowując się do twierdzeń skarżącego, podtrzymał pogląd, że w aktach sprawy znajdowało się postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej fakt, że postanowienie to nie zostało w dniu [...] doręczone Stronie nie dowodzi, że postanowienia nr [...] nie było w aktach podatkowych. Egzemplarz postanowienia został przekazany do kancelarii celem przesłania go spółce A za pośrednictwem poczty i został doręczony w dniu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zakres kognicji wojewódzkich sądów administracyjnych określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Oceniając zaskarżone postanowienie w granicach prawem przyznanych kompetencji stwierdzić należy, iż nie narusza ono tak przepisów prawa materialnego jak i procesowego, co uzasadniało oddalenie skargi. Instytucję przywrócenia terminu reguluje przepis art. 162 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), zgodnie z jego treścią w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Jak wynika z treści przywołanego przepisu organ podatkowy przywróci termin w przypadku kumulatywnego zaistnienia czterech przesłanek: uprawdopodobnienia braku winy, wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, i dochowania terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie czynności dla której termin był ustanowiony. Powyższa norma nie jest zatem oparta na uznaniu administracyjnym, ale ziszczeniu się wskazanych powyżej warunków, ich wystąpienie skutkować musi przywróceniem terminu, brak z kolei którejkolwiek z nich powoduje, iż termin nie może zostać przywrócony. Istotne z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy jest kryterium braku winy. Zarówno w literaturze prawniczej jak i w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się lekkiego choćby niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu można zatem przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć przy użyciu największego nawet wysiłku i że nie można za winę poczytać niedopełnienie jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku, np. zagrażającego jego zdrowiu lub życiu, albo narażającego ją na poważne straty (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IV Warszawa 1970 r. str. 136). Akcentuje się też, iż przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej należy wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (Kodeks postępowania cywilnego z Komentarzem, Warszawa 1989 r. t. I str. 274), a do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która uniemożliwiła wyręczenie się przez inną osobę, powódź, pożar. Przy ocenie rodzaju uchybienia należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zajęcie odmiennego stanowiska wprowadziłoby do stosunków procesowych niedopuszczalny element dowolności.(por. postanowienie NSA z dnia 25.09.1998 r. sygn. akt I SA/Łd 575/98 LEX nr 36221). "Z treści art. 58 § 1 kpa wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić wtedy, gdy zainteresowany uprawdopodobni, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia" ( wyrok NSA z dnia 5.12.1997 r. sygn. akt I SA/Po 495/97; LEX nr 31755). Jest w sprawie niespornym, że decyzja organu I instancji została stronie doręczona [...] zaś termin do wniesienia odwołania upływał [...] a odwołanie zostało wniesione z przekroczeniem terminu. Jednakże podany przez stroną powód uchybienia terminowi nie może być traktowany jako niezawiniony. Zgodnie z utrwalonymi poglądami orzecznictwa i doktryny "Nie tylko wina podatnika, lecz również innych osób, w tym pełnomocnika, gdy pełnomocnik reprezentuje stronę w postępowaniu, czy pracownika wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania." ( wyrok NSA z 12.04.2002 sygn. akt I SA/Gd 1676/99 POP 2002/6/148) "Uznanie braku winy jednostki organizacyjnej do wniesienia środka odwoławczego w ustawowym terminie, wymaga wykazania braku winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w jej imieniu. W żadnym razie o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne tej jednostki oraz zaniedbania jej pracowników." (wyrok NSA z 20.09.2000 sygn. akt IV SA 1340/99 LEX nr 54141) "Powierzenie wysłania przesyłki konkretnemu pracownikowi będącemu sekretarką powoduje, iż niewywiązanie się przez nią z tego obowiązku bez wyraźnych przeszkód obiektywnych (choroba, kradzież korespondencji itp.) obciąża również osobę zlecającą czynność temu właśnie pracownikowi, a co za tym idzie - skutki zaniedbania przez pracownika obciążają również prawodawcę." (wyrok NSA z 30.07.1999 r sygn. akt III SA 7201/98 LEX nr 39757) "Zaniedbania pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji w stosunku do osób trzecich obciążają osobę prawną (pracodawcę) zatrudniającą tegoż pracownika" (wyrok NSA 09.03.2000 sygn. akt I SA/Gd 1288/99 LEX nr 44331). Okoliczność, iż pracownik nie wysłał w terminie odwołania jest więc jednoznaczne z nie dołożeniem przez stroną należytej staranności w zachowaniu swoich praw, chociażby w postaci zorganizowania prawidłowego nadzoru na wykonywaniem przez pracownika obowiązków. Tak więc zgodzić się należy z organem podatkowym, iż strona nie wykazało podstawowej przesłanki do przywrócenia terminu jakim jest brak winy w jego uchybieniu. Nie uprawdopodobienie braku winy czyni zbędnym analizowanie spełnienia przez stronę pozostałych przesłanek dla przywrócenia terminu, w tym także zachowanie 7- dniowego terminu dla złożenia wniosku. Reasumując, w ocenie sądu zgodzić się należy ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej iż skarżący nie uprawdopodobnił, że niedochowanie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jego winy. W tym więc zakresie zarzuty skargi nie są zasadne, gdyż organy w toku postępowania nie naruszyły prawa w zakresie, o jakim mowa na wstępie niniejszych wywodów. Dlatego na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.