I OSK 799/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Jacek Hyla Irena Kamińska (spr.) Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. I. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt IV SA/Po 1022/05 w sprawie ze skargi S. I. na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienie terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 listopada 2006 r. oddalił skargę S. I. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyroku przedstawiono następujący stan faktyczny sprawy. Kierownik Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. decyzją z dnia [...] odmówił S. I. udzielenia pomocy w postaci zasiłku celowego. Decyzja w tym przedmiocie została doręczona skarżącemu w dniu 12 sierpnia 2005 r. Następnie, w dniu 27 sierpnia 2005 r. S. I. złożył od decyzji organu I instancji odwołanie. W odwołaniu skarżący wskazał, że kwestionowana decyzja została wydana w odpowiedzi na 5 jego wniosków o przyznanie pomocy na podstawie ustawy o pomocy społecznej i uznał, że każdy wniosek w tym przedmiocie powinien być rozpoznany osobną decyzją. Wskazał, że decyzja została wydana po długim okresie oczekiwania. Podkreślił, że jest osobą niepełnosprawną i długotrwale chorującą, wobec czego zasiłek jest mu niezbędnie potrzebny. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ napisał, że rozstrzygnięcie organu I instancji doręczono odwołującemu się w dniu 12 sierpnia 2005 r., a odwołanie zostało nadane za pośrednictwem Urzędu Pocztowego w Z. w dniu 27 sierpnia 2005 r. Przytoczono treść art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie podkreślając jednocześnie, że fakt uchybienia przez skarżącego temu terminowi nie budzi żadnych wątpliwości. Wskazano na przepis art. 134 wymienionej ustawy, zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Pismem z dnia 4 listopada 2005 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze napisał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie uznało daty wrzucenia listu z odwołaniem do skrzynki pocztowej - dnia 26 sierpnia 2005 r. - a uznało datę stempla pocztowego, czyli 27 sierpnia 2005 r. Wskazał, że poczta w miejscu zamieszkania jest czynna bardzo krótko i po powrocie skarżącego z pracy jest już nieczynna, a skrzynki pocztowe są opróżniane raz dziennie oraz, że wniósł do SKO o przywrócenie terminu na złożenie odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 listopada 2006 r. podkreślił, że zachowanie ustawowego terminu do wniesienia odwołania jest warunkiem skuteczności tej czynności procesowej. Przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja organu pierwszej instancji nie ulega bowiem - co do zasady - wykonaniu, a wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji (art. 130 § 1 i § 2 k.p.a.). Strona może się bronić przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu składając prośbę o przywrócenie terminu (art. 58 w związku z art. 140 k.p.a.). Uchybiony zaś termin należy przywrócić na prośbę strony, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez winy strony, a samą prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia. W takiej sytuacji wraz z prośbą należy wnieść odwołanie. Decyzja organu I instancji została doręczona stronie 12 sierpnia 2005 r. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania należy liczyć, zgodnie z art. 57 §1 k.p.a. od następnego dnia, po dniu doręczenia wnioskodawcy decyzji organu I instancji, czyli od 13 sierpnia 2005 r. W związku z tym, ostatnim dniem do złożenia odwołania w terminie był piątek 26 sierpnia 2005 r. Ustawodawca w art. 57 § 5 k.p.a. wskazał, że termin uważa się za zachowany jeżeli przed jego upływem pismo zostanie nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uznało słusznie, że odwołanie zostało złożone z naruszeniem terminu do jego wniesienia. Złożone z naruszeniem terminu odwołanie nie zawierało wniosku o jego przywrócenie, a okoliczność mająca uzasadnić uchybienie terminu (wrzucenie listu do skrzynki po godzinach pracy poczty w ostatnim dniu terminu) podniesiona została dopiero na etapie postępowania przed sądem administracyjnym. Sąd podkreśla, że jednym z warunków przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku swojej winy przez osobę zainteresowaną tym przywróceniem, co wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Skargę kasacyjną od powołanego wyroku wniósł skarżący. W złożonej skardze zarzucił Sądowi I instancji naruszenie: 1. przepisu art. 129 § 2 k.p.a. oraz niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 58 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 140 k.p.a. polegające na uznaniu, że odwołanie skarżącego nie zostało wniesione w terminie, gdy tymczasem z dokumentów zawartych w aktach sądowych wynika, że odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie, 2. naruszenie art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a. w związku z art. 7 i 15 k.p.a. poprzez naruszenie opisane w punkcie 1 przedmiotowej skargi kasacyjnej i utrzymanie w mocy postanowienia SKO z dnia [...], pomimo pozbawienia strony możności obrony swoich praw przed organami administracyjnymi w postępowaniu odwoławczym. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] odmawiająca przyznania zasiłku została skarżącemu doręczona w dniu 13 sierpnia 2005 r., o czym świadczy data stempla pocztowego, potwierdzająca dokonanie przedmiotowego doręczenia. Faktu tego nie zmienia okoliczność, iż skarżący omyłkowo na potwierdzeniu zwrotnym doręczenia pisma wpisał ręcznie datę 12 sierpnia 2005 r. albowiem faktycznie doręczenie zostało dokonane w terminie potwierdzonym urzędowo. Data potwierdzenia odbioru przez adresata i data dokonania doręczenia przez pocztę jest zawsze taka sama i nie może powstać sytuacja, w której data odbioru i data doręczenia będą różne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie nie analizował dokumentu doręczenia. Skarżący był przekonany, jak podnosił pełnomocni, iż wpisał prawidłową datę odbioru przesyłki na pokwitowaniu zwrotnym dla Sądu, a nadto że złożone do skrzynki pocztowej w dniu 26 sierpnia 2005 r. odwołanie - zostało przez pocztę przyjęte w tymże dniu, a nie w dniu następnym. Z tego też powodu, Skarżący nie złożył wraz z przedmiotowym odwołaniem wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, ponieważ był przekonany że odwołanie zostało wniesione w terminie. Powyższe okoliczności nie zmieniają jednak stanu faktycznego, zgodnie z którym odwołanie wniesione przez Skarżącego zostało wniesione w terminie, albowiem doręczenie decyzji z dnia [...] nastąpiło w dniu 13 sierpnia 2005 r., a odwołanie od tej decyzji zostało wniesione poprzez nadanie listu poleconego w urzędzie pocztowym w dniu 27 sierpnia 2005 r. Nadmienić należy, iż skarżący nie sformułował w należyty sposób w swojej skardze powyższego zarzutu, a nadto nie opisał całego stanu faktycznego -jednakże z uwagi na treść art. 128 k.p.a. złożone odwołanie spełnia minimalne wymogi ustawowe. Równocześnie jednak, zgodnie z treścią art. 129 k.p.a. oraz art. 58 § 1 § 2 ustawy - Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi w związku z art. 140 k.p.a. Sąd administracyjny (a także organ administracyjny) zobowiązany jest z urzędu zbadać, czy środek zaskarżenia został wniesiony w terminie. Niezależnie od powyższego pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut naruszenia przepisu art. 183 § 2 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7 i 15 k.p.a., tj. zarzut nieważności postępowania, z uwagi na pozbawienie skarżącego możliwości obrony swoich praw, poprzez oddalenie skargi i uznanie, że odwołanie (wbrew dokumentom znajdującym się w aktach sprawy) zostało wniesione z uchybieniem terminu co bezpodstawnie wykluczyło możliwość merytorycznego rozpatrzenia stanowiska skarżącego, a w szczególności możliwość podjęcia przez niego obrony swoich praw. Należy jednocześnie podkreślić, iż powyższe naruszenia przepisów postępowania najpierw przez organy administracyjne, a następnie także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny miały istotny wpływ na wynik postępowania, ponieważ stwierdzenie wniesienia przez Skarżącego przedmiotowego odwołania w terminie, spowodowałoby jego merytoryczne rozpatrzenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do treści art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 183 § 1 ww. ustawy zwanej dalej P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania W sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności wskazane w art. 184 § 2 P.p.s.a. wobec czego Sąd odwoławczy orzekał w granicach określonych treścią skargi kasacyjnej. Należy przy tym dodać, że Sąd ten zgodnie z obowiązująca i wynikająca z treści art. 183 § 1 P.p.s.a. zasadą ograniczonej kognicji, nie może dokonywać "interpretacji" skargi kasacyjnej w celu ustalenia rzeczywistych intencji skarżącego (por. wyrok NSA z 5 maja 2004 r. FSK 19/04 niepubl.). Odnosząc się do pierwszego z zarzutów skargi, tj. naruszenia art. 129 i 40 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 58 P.p.s.a. stwierdzić należy co następuje: W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że zarzut naruszenia przepisów postępowania powinien dotyczyć przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem te przepisy stosowane są przed sądem pierwszej instancji, a orzekanie zgodnie z tymi przepisami jest przedmiotem kontroli przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej. Art. 129 § 2 i art. 140 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie były stosowane przez Sąd pierwszej instancji, wobec czego nie mogły być przez ten Sąd naruszone. Zarzut skargi kasacyjnej w tej części należy wobec tego uznać za niezasadny. Co do art. 58 P.p.s.a. to przepis ten dotyczy możliwości odrzucenia skargi i uczynienia koniecznej do tego przesłanki. Postanowienia tej normy w ogóle nie znalazły zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem Sąd Wojewódzki nie odrzucił skargi tylko ją oddalił, tj. rozpoznał sprawę merytorycznie. Nie można również zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż w aktach sprawy znajdują się dokumenty, z których wynika, iż odwołanie wniesione zostało w ustawowym terminie. Nie znajduje bowiem żadnego uzasadnienia pogląd, że skarżący omyłkowo na zwrotnym poświadczeniu doręczenia pisma wpisał datę 12 sierpień 2005 r. podczas gdy faktyczna data doręczenia jest datą stempla pocztowego, tj. 13 sierpnia 2005 r. Ta ostatnia data jest datą odesłania sądowi zwrotnego poświadczenia odbioru pisma, a nie datą jego doręczenia. Nietrafny jest także zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na istnienie w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji przesłanek nieważności wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a., tj. pozbawienie strony możności obrony swych praw. Skarżącemu prawidłowo doręczono orzeczenie administracyjne i pouczono o przysługujących środkach zaskarżenia. Jak trafnie podnosi Sąd Wojewódzki, strona zobowiązana jest do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Umieszczenie pisma procesowego w skrzynce pocztowej w ostatnim (czy nawet przedostatnim) dniu upływającego terminu, nie daje się umieścić w kategoriach starannego działania. Mając wszystko to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy gdyż przepisy art. 209-210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.