II OZ 1386/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2006 r., sygn. akt III SA/Łd 214/06 w pkt 1 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w pkt 2 umarzające postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. Ż. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 17 lutego 2006 r., Nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia oddalić zażalenie Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, w toku postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego na skutek skargi złożonej przez P. Ż. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 17 lutego 2006 r. w sprawie wymeldowania, skarżący zgłosił na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w osobie referendarza sądowego odmówił P. Ż. przyznania prawa pomocy zarówno w zakresie zwolnienia od kosztów postępowania jaki i ustanowienia adwokata. P. Ż. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia Sądu, w którym zawarł wniosek o udzielenie pomocy prawnej tylko w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wycofał natomiast wniosek o przyznanie pomocy prawnej przez ustanowienie adwokata. Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 960,41 zł netto. Otrzymuje także dodatek pielęgnacyjny w wysokości 153,19 zł, dodatek kombatancki w kwocie 153,19 zł, a także dodatek kompensacyjny w wysokości 22,98 zł. Korzysta również z ryczałtu energetycznego w wysokości 104,77 zł. Jest współwłaścicielem mieszkania M-4 o pow. 49,7 m2. Nie posiada żadnego innego majątku, tak nieruchomości, jak i przedmiotów o wartości przekraczającej 3000 euro. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł ponadto, iż z uwagi na wiek (80 lat) i stan zdrowia nie jest w stanie podjąć zatrudnienia celem zwiększenia osiąganego dochodu. Wskazał przy tym, iż w roku 2003 przeszedł ciężką operację założenia stalowej endoprotezy biodrowej. Cierpi też na inne schorzenia związane z jego wiekiem i otrzymywana emerytura nie wystarcza mu na wykupienie wszystkich przepisanych mu leków oraz na zabiegi rehabilitacyjne, a tym bardziej na skorzystanie z płatnej pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmawiając przyznania prawa zważył, iż w niniejszej sprawie, zgodnie z wnioskiem skarżącego rozpoznaniu podlega jedynie żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Na wysokość kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym największy wpływ ma wpis sądowy, którego wysokość w rozpoznawanej sprawie wynosi 100 zł. Uiszczenie wpisu warunkuje rozpoznanie skargi. Inne elementy kosztów postępowania takie jak opłata kancelaryjna czy zwrot wydatków są na obecnym etapie postępowania trudne do ustalenia, przy czym ich wystąpienie nie jest przesądzone. W tej sytuacji Sąd przyjął, iż oceniając możliwość poniesienia przez skarżącego pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przyjąć, iż wysokość kosztów wynosi 100 zł. Ustalenie stanu majątkowego skarżącego jest w niniejszej sprawie wysoce utrudnione. Wynika to z faktu, iż pomiędzy skarżącym a uczestniczką postępowania toczy się spór przed sądem powszechnym o podział majątku wspólnego. Na podstawie pism kierowanych do Sądu przez skarżącego i uczestniczkę postępowania nie sposób ustalić w sposób jednoznaczny jaka jest aktualna sytuacja majątkowa byłych małżonków, choć wyjaśnienia zawarte w pismach tak skarżącego jak i uczestniczki postępowania sugerują, iż oboje są ludźmi majętnymi. Ze złożonego przez P. Ż. wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Na jego dochody składa się emerytura w wysokości 960,41 zł netto, dodatek pielęgnacyjny w wysokości 153,19 zł, dodatek kombatancki w kwocie 153,19 zł, a także dodatek kompensacyjny w wysokości 22,98 zł. Skarżący korzysta również z ryczałtu energetycznego w wysokości 104,77 zł. W roku 2005 skarżący osiągnął dochód jedynie z emerytury w wysokości 19.445,34 zł. Biorąc pod uwagę wyłącznie aktualnie pobierane przez skarżącego świadczenia, ujawnione we wniosku, Sąd uznał, iż poniesienie kosztów sądowych, w szczególności zaś uiszczenie wpisu sądowego nie stanowi zagrożenia dla egzystencji skarżącego. Uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100zł tym bardziej leży w możliwościach skarżącego, że jak wyjaśnił w piśmie z dnia 9 lipca 2006 roku, w sytuacjach nadzwyczajnych może także liczyć na pożyczki ze strony swojej siostry. Ponieważ skarżący w swoim sprzeciwie zmodyfikował wniosek o przyznanie prawa pomocy w ten sposób, iż wycofał żądanie ustanowienia adwokata z urzędu ograniczając w ten sposób wniosek jedynie do zwolnienia z kosztów sądowych, Sąd mając na uwadze treść art. 64 § 4 w związku z art. 161 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej żądania ustanowienia pełnomocnika z urzędu (pkt 2 postanowienia). Stosownie do pierwszego z przywołanych przepisów do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie natomiast z art. 161 § 1 pkt 1 ww. ustawy sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2006 r. P. Ż. złożył zażalenie, wnosząc o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak podniósł skarżący twierdzenie, że jest człowiekiem majętnym nie znajduje żadnego oparcia w materiale jakim dysponuje Sąd. Natomiast z akt sprawy toczącej się w I Wydziale Cywilnym S.R. dla Łodzi-Śródmieście wynika jednoznacznie, że skarżący znajduje w nadzwyczaj trudnej sytuacji finansowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności sprawy, należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał w przekonywujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów. Należy bowiem zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że choć sytuacja materialna skarżącego rozpoznawana na podstawie akt niniejszej sprawy jest trudna do ustalenia to jednak z akt tych wynika, iż skarżący nie należy do osób rzeczywiście ubogich, których nie stać byłoby na pokrycie kosztów postępowania, sprowadzających się na tym etapie sprawy do uiszczania wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W takiej sytuacji wskazać trzeba, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawidłowo zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2002 r. odmówił P. Ż. przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sadowych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.