I SA/Ke 222/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Jagiełło (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Jarmasz,, Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi S. U. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenie zaległości podatkowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokat A. M. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. I SA/Ke 222/06 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...]. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...], odmawiającą umorzenia S. U. zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości w kwocie 1.750,00 zł wraz z należnymi odsetkami. Jak ustalił ten organ pismami z dnia 18 października i 7 listopada 2005 r., skierowanymi do Ministra Finansów, S. U. zwrócił się o umorzenie zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. z tytułu sprzedaży nieruchomości w kwocie 1.750,00 zł wraz z należnymi odsetkami. Jako uzasadnienie wniosku wskazał swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną Po przeprowadzeniu postępowania organ pierwszej instancji odmówił umorzenia zaległości z braku podstaw. Wniesione przez podatnika odwołanie, które nie wskazuje zarzutów w stosunku do kwestionowanej decyzji, okazało się bezzasadne. Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej – dalej: Ord. pod.– w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Wynika z tego, że umorzenie zaległości podatkowej możliwe jest tylko w przypadkach nadzwyczajnych, niezależnych od podatnika. Jak wynika z materiału dowodowego S. U. otrzymuje rentę, która po potrąceniu obciążeń egzekucyjnych, wynosi 879,05 zł. i w całości jest przekazywana na pokrycie kosztów jego pobytu w Domu Pomocy Społecznej. Jest on właścicielem fiata [...] z 1979 r., kwalifikującego się do remontu kapitalnego. Podatnik posiada zadłużenia w [...],[...]Bank oraz [...] w wysokości ok. 6000 zł. Jego sytuacja materialna jest, więc trudna, ale nie została spowodowana wystąpieniem zdarzeń losowych, niemożliwych do przewidzenia przez podatnika. Sprzedając w 2002 r. nieruchomość za kwotę 17.500 zł posiadał środki na uregulowanie podatku. Sposób rozrządzenia przez podatnika posiadanymi środkami finansowymi (gra w Multilotka), jak również zaciąganie kolejnych pożyczek i kredytów nie są okolicznościami przemawiającymi za zastosowaniem wnioskowanej ulgi. Za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiać mogą te okoliczności, które są niezależne od postępowania podatnika, spowodowane przez działanie czynników, na które nie miał wpływu. W przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie wystąpiły i podatnik ich nie wskazał. Brak było, zatem podstaw do umorzenia zaległości podatkowej zgodnie z jego wnioskiem. W skardze z dnia 5 sierpnia 2006 r. S. U. nie wskazując podstawy prawnej ani nie precyzując zarzutów w stosunku do kwestionowanej decyzji ponownie przywołał ogólnie swoją trudną sytuację materialną oraz zły stan zdrowia. Skoncentrował się natomiast na rzekomych nieprawidłowościach ze strony urzędników Ministerstwa Finansów i naruszaniu przez nich przepisów k.p.a. zarówno przy załatwieniu przedmiotowej sprawy, jak też generalnie przy wykonywaniu obowiązków służbowych. Z treści skargi należy domniemywać, że w istocie zmierza ona do uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega, zatem zgodność aktów administracyjnych ( w tym przypadku decyzji ) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się, więc do zbadania czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- dalej: p.p.s.a.- Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję z tego punktu widzenia należało stwierdzić, że narusza ona prawo w stopniu skutkującym jej uchyleniem, aczkolwiek sąd nie podzielił wszystkich zarzutów zawartych w skardze. Podkreślić należy, że przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia zastosowania ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Stosownie do treści art. 13 § 1 Ord. pod. organami właściwymi rzeczowo do rozpatrzenia sprawy są naczelnik urzędu skarbowego – jako organ pierwszej instancji i dyrektor izby skarbowej – jako organ drugiej instancji, a zatem właściwość ta została zachowana. Z tego względu zarzut skarżącego, że jego wniosek powinien zostać rozpoznany przez Ministra Finansów, do którego zastał skierowany, jest oczywiście bezzasadny. Postępowanie dotyczy zobowiązań podatkowych i w związku z tym prowadzone jest w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, dlatego też zarzuty skargi dotyczące naruszenia szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego są bezprzedmiotowe. Poza rozważaniami sądu pozostały natomiast zarzuty dotyczące rzekomych nieprawidłowości w funkcjonowaniu Ministerstwa Finansów, jako nie należące do zakresu rozpoznawanej sprawy. Przesłanki umarzania zaległości podatkowych określone zostały w art. 67a § 1 Ord. pod. który stanowi, że może to nastąpić w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, w drodze decyzji organu podatkowego na wniosek podatnika. Instytucja ta zastała oparta na zasadzie uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne pozwala organowi podatkowemu na wybór konsekwencji prawnych zaistniałej sytuacji, do której odnosi się norma prawna. Jakkolwiek oznacza to, że organ podatkowy może, ale nie musi udzielić ulgi podatkowej, tym nie mniej podejmowane w tym trybie decyzje nie mogą być dowolne i wymagają uzasadnienia odpowiadającego wymogom określonym w art. 210 § 4 Ord. pod.. Szczegółowego rozważenia wymaga, zatem stan faktyczny sprawy pod kątem istnienia ważnego interesu podatnika bądź interesu społecznego. Pojęcia te aczkolwiek nieostre mają ustalone, zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie, kryteria ocen. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o konieczności umorzenia zaległości podatkowej. Przez ważny interes należy, więc rozumieć zarówno nadzwyczajne, losowe względy mogące zagrozić podstawom jego egzystencji, jak również tego rodzaju zagrożenie wynikające z normalnej sytuacji ekonomicznej. Wykładnia interesu publicznego wymaga każdorazowego uwzględniania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa oraz oceny skutków rozstrzygnięć z punktu widzenia respektowania tych wartości. Decyzje o uznaniowym charakterze także podlegają sądowej kontroli legalności. Ma ona jednakże ograniczony charakter, sprowadza się, bowiem do oceny czy przy wydawaniu decyzji naruszono przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. O takich naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonał oceny tych dowodów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z 22 lipca 1998 r. I I I SA 310/97). W przedmiotowej sprawie sąd stwierdził tego rodzaju uchybienia ze strony organu podatkowego. Przede wszystkim należy zauważyć, że przesłanką umorzenia zaległości podatkowej jest sytuacja podatnika istniejąca w dacie podejmowania decyzji a nie zdarzenia wcześniejsze. Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia kwestionowanej decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej odnotowuje ogólnikowo trudną sytuację materialną podatnika, ale jako główny argument przeciwko zastosowaniu ulgi podnosi sposób rozdysponowania przez niego środkami, jakie uzyskał w 2002 r. ze sprzedaży nieruchomości oraz faktem zaciągania kolejnych pożyczek. Poza szczegółowymi rozważaniami organu pozostała aktualna sytuacja majątkowa skarżącego oraz ewentualny wpływ egzekucji zaległości podatkowej na koniczność korzystania przez niego ze środków pomocy społecznej. Jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dowodów S. U. przebywa w Domu Pomocy Społecznej a rzeczywiste koszty pobytu wynoszą 1641,71zł. Część z nich pokrywana jest z należności z tytułu renty, po potrąceniu obciążeń egzekucyjnych a pozostałe ponoszone są ze środków Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. W tej sytuacji wzrost obciążeń egzekucyjnych spowodować może konieczność zwiększenia wydatków na jego utrzymanie ze środków pomocy społecznej. Ta, istotna z punktu widzenia zasadności wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, okoliczność umknęła uwadze i ocenie organów podatkowych. Powyższe uchybienia stanowią naruszenie przepisów o postępowaniu, a zwłaszcza art.122, art. 187 § 1 oraz art. 210 § 4 Ord. pod., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podatkowy podda szczegółowym rozważaniom wszystkie, także wyżej wskazane, okoliczności istotne dla prawidłowego załatwienia sprawy. O zasądzeniu na rzecz pełnomocnika z urzędu wynagrodzenia za udzieloną, a nie opłaconą, pomoc prawną orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.