II GSK 118/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-06-13
Skład orzekający: Andrzej Kuba, Joanna Kabat - Rembelska, Bogumiła Kalinowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania płatności bezpośrednich i nałożył karę pieniężną, gdy rolnik złożył wniosek obejmujący grunty, których był właścicielem, ale nie faktycznym użytkownikiem, a następnie dokonał zmiany wniosku?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną, uchylając wyrok WSA i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd stwierdził, że WSA błędnie ocenił decyzje organów administracyjnych jako naruszające przepisy postępowania (art. 7, 8, 107 § 3 k.p.a.). NSA podkreślił, że rolnik, składając wniosek o płatności do gruntów, których nie użytkował rolniczo, działał wadliwie i nie wykazał braku winy w nieprawidłowym podaniu danych, mimo akcji informacyjnych ARiMR. WSA powinien ponownie przeanalizować okoliczności zmiany wniosku i świadomość rolnika co do braku faktycznego władania gruntami.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a następnie uzupełnił go o kolejne działki, które nabył na własność, ale nie użytkował ich rolniczo. Organy administracji odmówiły przyznania płatności i nałożyły karę pieniężną, uznając zawyżenie powierzchni działek i brak faktycznego władania. WSA uchylił decyzje organów, wskazując na naruszenia przepisów k.p.a. Skargę kasacyjną od wyroku WSA wniósł Dyrektor ARiMR.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Zasądza od S. B. na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu kwotę 700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska Sędzia WSA (del.) Bogumiła Kalinowska Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2006 r. sygn. akt III SA/Po 209/06 w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 19 sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie środków z budżetu Unii Europejskiej 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. 2. zasądza od S. B. na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu kwotę 700 zł (siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2006 r., sygn. akt III SA/Po 209/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 19 sierpnia 2005 r., nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 21 kwietnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich i zasądził na rzecz skarżącego S. B. zwrot kosztów sądowych. Sąd stwierdził ponadto, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd podał, że w dniu 3 czerwca 2004 r. S. B. wniósł o przyznanie mu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach zagospodarowania na rok 2004. Zadeklarował do dopłaty działki ewidencyjne nr [...] leżące w gm. P., obręb M. W dniu 29 czerwca 2004 r. uzupełnił on powyższy wniosek o kolejne działki nr [...], położone w gm. P., obręb M. oraz [...] w gm. P., obręb P.
Weryfikacja wniosku ujawniła, że działki podane w dniu 29 czerwca 2004 r. zostały zgłoszone do dopłat także przez inny podmiot. Z tego względu Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. pismem z dnia 12 lipca 2004 r. wezwał S. B. do złożenia stosownych wyjaśnień. W piśmie z dnia 20 kwietnia 2005 r. wnioskodawca oświadczył, że od października 2003 r. uiszcza opłaty za sporne działki, które na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. stanowią jego własność, ale są bezprawnie użytkowane przez inną osobę.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. decyzją z dnia 21 kwietnia 2005 r. odmówił S. B. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 oraz nałożył na wnioskodawcę karę pieniężną. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że poprzez podanie we wniosku z dnia 29 czerwca 2004 r. spornych nieruchomości dokonano zawyżenia powierzchni działek rolnych.
Po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego przez S. B. od powyższej decyzji, Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego w Poznaniu decyzją z dnia 19 sierpnia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) o płatności może się ubiegać wyłącznie posiadacz gospodarstwa rolnego w odniesieniu do gruntów pozostających w jego faktycznym władaniu. W toku postępowania wykazano natomiast, że wnioskodawca S. B. nie posiadał spornych działek ani nie użytkował ich rolniczo w rozumieniu § 1 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 ze zm.).
Od orzeczenia organu II instancji S. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W jej uzasadnieniu wskazał, że składając drugi wniosek o przyznanie płatności zamierzał jedynie wykazać swoje prawo własności tych działek, czekając do momentu uprawomocnienia się orzeczenia Sądu w sprawie nabycia własności tych nieruchomości. Zamiarem skarżącego nie było zawyżenie powierzchni deklarowanych działek rolnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że decyzje organu II i I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, 8 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., i ze względu na te uchybienia formalne nie powinny ostać się w obrocie prawnym.
Sąd stwierdził, że w decyzji z dnia 21 kwietnia 2005 r. organ nie wskazał, w jaki sposób dokonano zawyżenia zadeklarowanej powierzchni spornych działek, nie podał również konkretnej podstawy prawnej umożliwiającej zastosowanie powyższej sankcji ani nie wyjaśnił dokładnie sposobu jej obliczenia. Nie ustosunkował się także do wyników czynności będących rezultatem wezwania skarżącego w trybie art. 50 k.p.a. do złożenia wyjaśnień. Z tego względu, zdaniem Sądu, należało uznać, że decyzja organu I instancji naruszyła art. 8 k.p.a., nakazujący prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwa. Decyzja ta naruszała ponadto przepis art. 107 § 3 k.p.a. ze względu na praktyczny brak uzasadnienia faktycznego i prawnego.
W ocenie Sądu organ odwoławczy w decyzji z dnia 19 sierpnia 2005 r. trafnie uznał, że na podstawie obowiązujących regulacji prawnych S. B. nie mógł ubiegać się skutecznie o przyznanie mu dopłat do nieruchomości, których był właścicielem, ale nie faktycznym użytkownikiem. Ze względu na oświadczenia i dokumenty składane przez skarżącego w toku przedmiotowego postępowania, a także treść jego odwołania, organ II instancji winien jednak rozpatrzyć szczegółowo kwestię ewentualnego zwolnienia go od konieczności poniesienia konsekwencji zawyżenia we wniosku powierzchni nieruchomości zgłoszonych do przyznania spornych płatności. Zgodnie bowiem z postanowieniami pkt. 41 uwag wstępnych oraz art. 44a rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady EWG nr 3508/92 (Dz. U. nr L 327, 12/12/2001) nie powinno się stosować obniżek i wyłączeń w przypadku zawyżenia danych w zgłoszeniu, gdy określony rolnik może wykazać, że nie ponosi za to winy.
Zdaniem Sądu, ze stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący zgłaszając dodatkowe nieruchomości, nabyte na własność na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 4 września 2003 r., mógł działać w dobrej wierze, utożsamiając spełnianie przesłanki skutkującej otrzymaniem dopłat z faktem bycia właścicielem działek, a nie ich posiadaczem czy użytkownikiem. Nie zataił on przed organem, że sporne grunty znajdują się w faktycznym władaniu osoby trzeciej, będąc przekonanym, że sama kwestia posiadania nieruchomości nie ma znaczenia prawnego w niniejszej sprawie. Ponadto wnioskodawca dokonał zmiany wniosku przed powiadomieniem go przez ARiMR o stwierdzonych we wniosku nieprawidłowościach i o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. Organ winien zatem odnieść się szerzej do tych okoliczności i ustalić, czy mogły zachodzić podstawy do uznania braku winy skarżącego w zawyżeniu powierzchni działek. W przypadku stwierdzenia, że wina S. B. w podaniu nieprawidłowych danych we wniosku nie budzi wątpliwości, organ II instancji powinien wyczerpująco wyjaśnić sposób obliczenia konkretnej kwoty sankcji pieniężnej, czego nie dokonano w orzeczeniu organu I instancji. Organ nie wyjaśnił również, w jaki sposób dokonał wyliczenia powierzchni stwierdzonej w wyniku kontroli, która wynosiła [...] ha i czy powierzchnia ta dotyczyła działki o nr [...] , która w ogóle nie figurowała w ewidencji gruntów.
Na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zaskarżył w całości powyższy wyrok, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Na podstawie art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na niezasadnym przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że skarżący w I instancji w sposób niezawiniony wnioskował o przyznanie mu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, co spowodowało uznanie przez ten Sąd, że przy wydawaniu decyzji organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego przez niewłaściwe uzasadnienie decyzji. Ponadto zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów punktu 41 uwag wstępnych oraz art. 44a) i rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy, ustanowionych rozporządzeniem Rady EWG nr 3508/92, jak też art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, co doprowadziło do niezasadnego uznania, że organ niewłaściwie zastosował wyżej powołane przepisy. Powyższe spowodowało naruszenie przez Sąd przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przy rozpoznawaniu skargi art. 7, 8 i 107 § 3 k.p.a. i w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ I instancji, wbrew twierdzeniom Sądu rozpoznającego sprawę w I instancji, wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji podstawy prawne oraz przedstawił sposób wyliczenia sankcji, naliczonej skarżącemu w I instancji. Prowadził też szeroką akcję informacyjną dotyczącą warunków przyznawania wszelkich form pomocy, w tym płatności bezpośrednich do gruntów, również dotyczącą zasad ubiegania się o płatności. Złożenie przez S. B. wniosku o dopłaty do gruntów, których nie był faktycznym użytkującym stanowiło przejaw jego złej woli i świadomego działania. Z tego względu nie było możliwe zastosowanie przez organy wydające decyzje w sprawie punktu 41 uwag wstępnych oraz art. 44a) rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001. W takim przypadku zawyżenia wielkości gruntów wnioskowanych do dopłat skutkować musiało zastosowaniem sankcji określonych w przepisach unijnych.
Wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że zarzucona w uzasadnieniu wyroku wadliwość uzasadnienia decyzji organu I instancji została sanowana, ponieważ - wbrew twierdzeniom Sądu I instancji - organ II instancji zawarł w uzasadnieniu swojej decyzji wyliczenia dotyczące sposobu naliczenia sankcji, jak też szczegółowo przedstawił podstawy prawne swego rozstrzygnięcia. Ponadto organ podniósł, że art. 113 § 2 k.p.a. daje stronie możliwość wystąpienia do organu o wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji.
Zarzucając organom Agencji niewypełnienie obowiązku udostępnienia właściwego formularza wniosku Sąd I instancji nie wziął pod uwagę, że skarżący złożył drugi wniosek o dopłaty bezpośrednie, a nie wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w przypadku przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Organ podkreślił, że skarżący nie zwrócił się do Biura Powiatowego Agencji o udostępnienie właściwego formularza wniosku. Na żadnym etapie postępowania nie zarzucał również, że przy składaniu wniosków Agencja udostępniła mu niewłaściwe formularze. Ponadto ze skargi wynika, że w toku postępowania został on pouczony o niemożności złożenia przez jednego producenta więcej niż jednego wniosku, zatem działki objęte drugim wnioskiem dopisał do pierwszego. W świetle powyższego brak uzasadnienia dla twierdzeń, że organy winny rozpatrywać zmianę do wniosku jako wniosek dotyczący przyznania płatności z tytułu przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego.
Nietrafne są również wywody Sądu I instancji odnoszące się do sposobu obliczenia wysokości sankcji pieniężnej, ponieważ została ona precyzyjnie wyliczona w oparciu o przepisy unijne wskazane w decyzjach obu organów. Bezpodstawne są także zarzuty Sądu dotyczące braku wskazania przez organy sposobu wyliczenia powierzchni stwierdzonej w wyniku kontroli, mającego wpływ na wysokość sankcji, gdyż wyliczenie to wynika z prostego zsumowania działek zadeklarowanych przez skarżącego w części VIII wniosku "Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych" jako użytkowanych rolniczo. Jak wynika z analizy wniosku, działki użytkowane rolniczo nie pokrywają się z powierzchnią całkowitą gospodarstwa. Z tego względu, zdaniem organu, nie wymagało to szczególnego wyjaśnienia i uzasadniania, gdyż dotyczyło spraw oczywistych, co do których nie prowadzono szczególnego postępowania dowodowego.
S. B. wniósł odpowiedź na powyższą skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy sprowadzało się zatem wyłącznie do oceny zasadności skargi kasacyjnej w zakreślonych przez nią granicach.
Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W skardze kasacyjnej Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Poznaniu zarzucił wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na niezasadnym przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że skarżący w I instancji w sposób niezawiniony wnioskował o przyznanie mu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, co spowodowało uznanie przez ten Sąd, że przy wydawaniu decyzji organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego przez niewłaściwe uzasadnienie decyzji. Ponadto zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów punktu 41 uwag wstępnych oraz art. 44a) rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy, ustanowionych rozporządzeniem Rady EWG nr 3508/92, jak też art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, co doprowadziło do niezasadnego uznania, że organ niewłaściwie zastosował wyżej powołane przepisy. Powyższe spowodowało naruszenie przez Sąd przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przy rozpoznawaniu skargi art. 7, 8 i 107 § 3 k.p.a. i w konsekwencji miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna jest zasadna.
Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.
Zgodnie z punktem 41 uwag wstępnych oraz art. 44a) rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001 obniżki i wyłączenia od wypłat pomocy nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym – przedstawił informacje rzeczywiście prawidłowe - lub gdy może wykazać, że nie ponosi winy. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych formularze wniosków o przyznanie płatności udostępniane są producentom rolnym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że z akt sprawy wynika, iż skarżący w I instancji, składając w dniu 3 czerwca 2004 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 ujął jedynie grunty będące w jego faktycznym władaniu, co było zgodnie z zasadami ubiegania się o płatności, gdyż o płatności mógł występować ten, kto rzeczywiście użytkował daną działkę rolną. Poprzez złożenie dnia 29 czerwca 2004 r. zmiany do powyższego wniosku zawyżył powierzchnię, do której miał prawo ubiegać się o dopłaty do gruntów, obejmując nią działki, których nie użytkował rolniczo. Złożone przez niego oświadczenie było zatem wadliwe, a wniosek niepoprawny pod względem faktycznym. Skarżący nie wykazał również braku winy w nieprawidłowym podaniu danych zawartych w tym wniosku. Należy zauważyć, że organ prowadził szeroką akcję informacyjną dotyczącą warunków przyznawania wszelkich form pomocy, w tym płatności bezpośrednich do gruntów, także dotyczącą zasad ubiegania się o płatności. W ramach akcji rozpowszechniano broszury informacyjne oraz organizowano spotkania, podczas których omawiano zasady ubiegania się o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych (warunki, jakie należy spełnić, zasady składania wniosków itp.). Skarżący uczestniczył w takim spotkaniu informacyjnym organizowanym przez ARiMR, co wynika z załączonych do akt sprawy dokumentów, więc był poinformowany o procedurze i zasadach ubiegania się o płatności. Nie można obarczyć ARiMR winą za wykazane we wniosku skarżącego nieprawidłowości. Agencja wypełniła bowiem obowiązki nałożone na nią przepisami prawa, wynikające m.in. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, udostępniając formularze wniosków o przyznanie płatności zainteresowanym podmiotom.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania poprzez stwierdzenie, że organ przy rozpoznawaniu sprawy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, a konkretnie art. 7, 8 i 107 § 3 k.p.a., które budzi poważne wątpliwości.
Przepis art. 7 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek strzeżenia praworządności, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy zważając na interes społeczny i słuszny interes obywateli, natomiast art. 8 nakłada na organy obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz ich świadomość i kulturę prawną. Nie można podzielić poglądu wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że organ I instancji nie wyjaśnił stanu faktycznego i nie wskazał przyczyn powziętego rozstrzygnięcia.
Przepis art. 107 § 1 - 3 k.p.a. wskazuje, jakie wymogi ma spełniać decyzja administracyjna. Na uwagę na gruncie niniejszej sprawy zasługuje przede wszystkim wymieniona w tym przepisie integralna część decyzji administracyjnej, jaką jest jej uzasadnienie, zarówno faktyczne, jak i prawne. W myśl § 3 tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia takiej decyzji przez sąd administracyjny. Uzasadnienie decyzji organu II instancji, podlegającej ocenie Sądu w wyniku wniesienia skargi, poza stwierdzeniem niezgodności (zawyżenia) pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych a ustaloną w wyniku kontroli administracyjnej, zawiera wskazanie przyczyn odmowy przyznania płatności na rok 2004 r. oraz przyczyn nałożenia kary finansowej z tych tytułów. Organy wskazały również podstawę prawną podjętych rozstrzygnięć.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji dokonał wadliwej oceny wydanych decyzji jako niespełniających wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. stwierdzając, że naruszają one uprawnienia strony oraz zasady ogólne postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7 i 8 k.p.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu winien ponownie szczegółowo przeanalizować cały stan faktyczny ustalony przez organ w zaskarżonej decyzji, a przede wszystkim okoliczności towarzyszące zmianie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na podstawie uzyskania przez wnioskodawcę tytułu własności do spornych gruntów i czy ta okoliczność wystarczała do powzięcia przeświadczenia o przysługującym mu do tych gruntów prawie płatności bezpośrednich. Wnioskodawca był jednak nadal świadomy, że nie jest użytkownikiem tych gruntów, gdyż są one w posiadaniu osoby trzeciej (nawet bez tytułu prawnego).
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło