II OW 52/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Niewiadomski (spr.) sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Warszawie o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego pomiędzy Mazowieckim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Warszawie a Starostą Piaseczyńskim w przedmiocie wydania zezwolenia na usuniecie drzew i krzewów postanawia wskazać Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Warszawie jako organ właściwy do wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia na usuniecie drzew i krzewów na Skarpie Wiślanej w Górze Kalwarii II OW 52/06 U Z A S A D N I E N I E Pismem z dnia 5 października 2006r. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Starostą Piaseczyńskim w sprawie dotyczącej udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów rosnących na Skarpie Wiślanej w Górze Kalwarii. W uzasadnieniu wniosku organ podał, że postanowieniem nr 289/2006 Starosta Piaseczyński przekazał Mazowieckiemu Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków wniosek Burmistrza Miasta i Gminy Góra Kalwaria z dnia 9 czerwca 2006r. o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów rosnących na Skarpie Wiślanej w Górze Kalwarii na działce nr ewid. [...] w obrębie [...], celem załatwienia sprawy zgodnie z właściwością. W uzasadnieniu swojego postanowienia Starosta powołał się na przepis art. 90 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), zgodnie z którym starosta wykonuje zadania z zakresu wydawania zezwoleń na usunięcie drzew lub krzewów w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy, ale tylko w zakresie w jakim wykonywane są przez wójta albo burmistrza. Podniesiono przy tym, że Skarpa Wiślana została wpisana przez Konserwatora Zabytków Miasta Stołecznego Warszawy do rejestru zabytków decyzją indywidualną z dnia 10 sierpnia 1990r. nr 1444, a zatem, w ocenie Starosty, zgodnie z art. 83 ust 2 ustawy o ochronie przyrody, zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, wydaje wojewódzki konserwator zabytków. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał, że Burmistrz Miasta i Gminy Kalwaria wystąpił do Ministerstwa Środowiska z zapytaniem, jak należy interpretować powyższe przepisy ustawy o ochronie przyrody i uzyskał informację, że organ konserwatorski nie posiada kompetencji do wydawania zezwoleń na usunięcie drzew lub krzewów z terenów zabytkowych układów urbanistycznych objętych "obszarowym" wpisem do rejestru zabytków, chyba, że w decyzji o wpisie do rejestru zabytków danego układu urbanistycznego zieleń zostałaby wymieniona jako przedmiot ochrony prawnej. Analogiczne stanowisko zajęło w podobnej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, w sprawie o sygnaturze KO A/1264/Oś/06, które stwierdziło, że "Wojewódzki Konserwator Zabytków nie posiada kompetencji do wydawania pozwoleń na usunięcie drzew lub krzewów z terenów zabytkowych układów urbanistycznych". Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków podniósł, że decyzja o wpisie do rejestru zabytków Skarpy Wiślanej, w niniejszej sprawie, to decyzja o wpisie zespołu urbanistyczno-budowlanego obejmująca historyczny układ urbanistyczny oraz część Skarpy Wiślanej. Nie stanowi zatem decyzji o wpisaniu do rejestru zabytków konkretnej nieruchomości. Ponadto nie wymieniono w niej drzew i krzewów jako przedmiotu ochrony podlegającego organowi konserwatorskiemu. W związku z powyższym, w ocenie organu, organem właściwym do rozstrzygania w niniejszej sprawie jest Starosta Piaseczyński. Pismem z dnia 12 grudnia 2006r. Starosta Piaseczyński złożył odpowiedź na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, podkreślając, że art. 83 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody wyraźnie stwierdza, że zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków wydaje wojewódzki konserwator zabytków. W niniejszej sprawie wniosek o usunięcie drzew dotyczy części skarpy wiślanej, która została objęta ochroną konserwatorską, zaś w decyzji o wpisie do rejestru zabytków objęto ochroną zarówno historyczny układ urbanistyczny, jak i część skarpy wiślanej, jako wyodrębnioną część powierzchni ziemi. W odniesieniu natomiast do przywołanej przez wnioskodawcę opinii Ministerstwa Środowiska, Starosta zauważył, że zgodnie z jej treścią wojewódzki konserwator zabytków posiadałby kompetencje do orzekania w tym zakresie, gdyby w decyzji o wpisie do rejestru zabytków danego układu urbanistycznego wymieniono zieleń jako przedmiot prawnej ochrony, będący integralną częścią historycznego układu miejskiego. W przedmiotowej sprawie obszar, na którym znajdują się drzewa przeznaczone do wycinki, znajduje się, zgodnie z instrukcją, która jest integralną częścią decyzji, w strefie V, w której ochronie podlega układ geologiczny skarpy, ukształtowanie terenu, zieleń. W ocenie Starosty organem właściwym w niniejszej sprawie jest zatem Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie spór kompetencyjny zaistniał na tle stanu prawnego ukształtowanego przepisami art. 83 ust. 2 oraz art. 90 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92 poz. 880 ze zm.). Powołane przepisy wskazują na jedną z form ochrony przyrody oraz organy właściwe w sprawach ich stosowania. Decydujące znaczenie przypisać należy unormowaniu zawartemu w art. 83 ust. 2 powyższej ustawy. Powołany przepis expressis verbis wskazuje wojewódzkiego konserwatora zabytków jako organ właściwy do rozstrzygnięcia wniosku o wycięcie drzewa lub krzewów z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. Jeżeli więc drzewo lub krzew rośnie na terenie nieruchomości, która została wpisana do rejestru zabytków, to zezwolenie na ich wycięcie będzie wydawał organ ochrony zabytków. Przepis art. 83 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody wprowadza jeden z wyjątków od zasady wyrażonej w art. 83 ust. 1 tej ustawy, iż w sprawach zezwoleń na wycinkę drzew organem właściwym jest organ wykonawczy gminy. O właściwości wojewódzkiego konserwatora zabytków w sprawach określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, będzie zatem przesądzać to, czy drzewo lub krzew którego dotyczy wniosek, rośnie na nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. Sam fakt wpisania nieruchomości do rejestru zabytków, a nie uznanie składnika przyrody tj. drzewa lub krzewu za zabytek przesądza o właściwości rzeczowej tego organu. Powoduje to, że wojewódzki konserwator zabytków powinien rozpatrzyć wniosek właściciela nieruchomości zabytkowej, choćby to drzewo lub krzew nie przedstawiało żadnych wartości historycznych, artystycznych lub naukowych. Wystarczy, że przedmiot wniosku znajduje się na terenie takiej nieruchomości, wpisanej do rejestru zabytków na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie za wskazaniem Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, jako organu właściwego w sprawie, niezależnie od brzmienia wyżej powołanych przepisów, przemawia nadto wyraźne wskazanie zieleni, jako przedmiotu ochrony w decyzji z dnia 10 sierpnia 1990r. w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków. Co więcej, tzw. instrukcja do powyższej decyzji, będąca w istocie jej integralną częścią, nakazuje dokonania uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków wszelkich prac ziemnych oraz wszelkich zmian dotyczących zieleni. Dodatkowe argumenty przemawiające za właściwością Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora zabytków wynikają z przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz. 1568 ze zm). Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy zabytkiem może być nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Art. 36 ust. 1 cyt. ustawy wyraźnie koncentruje kompetencje decyzyjne w odniesieniu do obiektów wpisanych do rejestru zabytków w gestii jednego organu tj. wojewódzkiego konserwatora zabytków, zaś stosownie do art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga m. in. podejmowanie innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru zabytków. Pozbawione podstaw jest stanowisko Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, według którego w sytuacji, gdy przepis odwołuje się do pojęcia "nieruchomość wpisana do rejestru zabytków", chodzi jedynie o taką nieruchomość, która została wpisana do tego rejestru indywidualną decyzją. Art. 7 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ustala, jako jedną z form ochrony zabytków, wpis do rejestru zabytków. Nie prowadzi się odrębnego rejestru dla nieruchomości objętych decyzją "indywidualną" i odrębnego dla nieruchomości wpisanych decyzją "obszarową". Wpis do rejestru historycznego układu urbanistycznego, ruralistycznego lub historycznego zespołu budowlanego jest w świetle powołanej ustawy, jak również w świetle ustawy o ochronie przyrody całkowicie wystarczającym dla uznania, że dokonywanie na jego obszarze wycinki drzew lub krzewów wymaga uzyskania zezwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków. To zaś oznacza, że organem właściwym w niniejszej sprawie do wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów jest Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków. Mając powyższe na uwadze, orzeczono na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 oraz art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).