III SA/Wa 2231/06
WyrokWSA w Warszawie2007-01-08
Skład orzekający: Lidia Ciechomska-Florek, Jakub Pinkowski, Dariusz Turek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14 października 2004 r. w sprawie opłat za czynności urzędowe wykonywane przez organy administracji miar, w zakresie ustalającym opłatę za wydanie zezwolenia na sprawdzanie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, było zgodne z ustawą Prawo o miarach oraz Konstytucją RP?Ratio decidendi
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14 października 2004 r. w § 9 ust. 1 pkt 1, w zakresie ustalającym opłatę za wydanie zezwolenia na sprawdzanie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, zostało wydane z naruszeniem art. 84 i 217 Konstytucji RP, ponieważ obowiązek uiszczenia takiej opłaty nie był przewidziany w ustawie Prawo o miarach. Rozporządzenie rozszerzało obowiązek opłaty wbrew ustawie, naruszając tym samym delegację ustawową i zasady stanowienia prawa. W związku z tym, zaskarżone decyzje wydane na podstawie tego rozporządzenia zostały uchylone.Stan faktyczny
Skarżący B. C. kwestionował decyzje Prezesa Głównego Urzędu Miar, które utrzymywały w mocy decyzje określające wysokość zaległych opłat za czynności urzędowe związane z wydaniem zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji, naprawy i sprawdzania tachografów samochodowych oraz odsetki za zwłokę. Skarżący argumentował, że opłaty zostały zawyżone i ustalone niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie wydania zezwolenia, a rozporządzenie Ministra Finansów wykraczało poza delegację ustawową. Prezes Głównego Urzędu Miar podtrzymał swoje stanowisko, wskazując na późniejsze zmiany przepisów i wykładnię celowościową.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone decyzje Prezesa Głównego Urzędu Miar oraz poprzedzające je decyzje z dnia ... lutego 2006 r. i stwierdził, że decyzje te nie podlegają wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie sędzia WSA Jakub Pinkowski (sprawozdawca), asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2007 r. sprawy ze skarg B. C. na decyzje Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia ... kwietnia 2006 r. nr..., ..., ..., ..., ..., ... w przedmiocie określenia opłaty za wydanie zezwolenia 1) uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia ... lutego 2006 r. o nr ..., ..., ..., ..., ..., ..., 2) stwierdza, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie podlegają wykonaniu w całości.
Pięcioma zaskarżonymi decyzjami z dnia ... kwietnia 2006 r. nr..., nr..., nr..., nr..., nr... wydanymi na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.; dalej - "Kpa" ), Prezes Głównego Urzędu Miar, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez B. C., dalej zwanego Skarżącym, utrzymał w mocy swoje decyzje z dnia ... lutego 2006 r. o nr..., nr..., nr..., nr..., nr... określające wysokość zaległych opłat za czynności urzędowe związane z wydaniem zezwoleń nr..., nr..., nr..., nr..., nr... z ... lipca 2005 r. oraz odsetki za zwłokę.
Ponadto, zaskarżoną decyzją z dnia ... kwietnia 2006 r. nr..., wydaną na podstawie art. 138 §2 Kpa, Prezes Głównego Urzędu Miar, po rozpatrzeniu wniosku B. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił w całości własną decyzję z ... lutego 2006 r. nr... i określił zaległość podatkową z tytułu udzielonego zezwolenia nr... z ... lipca 2005 r. w wysokości 12.000 zł oraz określił również odsetki za zwłokę.
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż decyzjami z dnia ... lutego 2006 r. Prezes Głównego Urzędu Miar określił Skarżącemu zarówno zaległe opłaty za wydanie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - tachografów samochodowych jak i odsetki za zwłokę. W uzasadnieniach decyzji wskazano, iż opłaty zostały ustalone na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz. U. z 2004r. Nr 241, poz. 2441 ze zm.; dalej ustawa - Prawo o miarach) oraz §9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 października 2004 r. w sprawie opłat za czynności urzędowe wykonywane przez organy administracji miar i podległe im urzędy (Dz. U. Nr 229, poz. 2309 ze zm.; dalej - rozp. MF z 14 października 2004 r.).
W decyzjach o nr ..., nr ..., nr ..., nr ..., nr ... zaległe zapłaty określono w wysokości 12.000 zł.
Z kolei w decyzji o nr ..., z uwagi na dokonanie częściowej wpłaty, zaległą opłatę określono w wysokości 3.000 zł.
We wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący stwierdził, że określone w decyzjach opłaty z tytułu zezwoleń zostały zawyżone i określone niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie wydania pozwolenia. W owym czasie Urząd nie miał prawa pobierać opłaty za wydanie zezwolenia na sprawdzanie urządzeń pomiarowych, a jedynie za zezwolenie na instalację lub naprawę tych urządzeń, co wynika wprost z treści art. 24 ust. 2 pkt 5 ustawy - Prawo o miarach, w brzmieniu obowiązującym w czasie, gdy zostały wydane zezwolenia. Przeprowadził wywód na temat niekonstytucyjności §9 rozp. MF z 14 października 2004 r., wskazując iż przepis ten wykracza poza delegację ustawową. Ponadto zarzucił organowi naruszenie zasad postępowania określonych w art. 9, art. 10 i art. 11 Kpa, czego konsekwencją było to, że organ zarachował dokonaną przez Skarżącego wpłatę niezgodnie z jego dyspozycją.
W uzasadnieniach decyzji, wydanych po ponownym rozpatrzeniu spraw, Prezes Głównego Urzędu Miar, powołując się na art. 24 ust. 1 ustawy - Prawo o miarach stwierdził, że czynności urzędowe wykonywane przez organy administracji miar i podległe im urzędy podlegają opłacie. Jedną z czynności organów administracji miar objętych obowiązkiem opłaty były czynności udzielenia lub zmiany zezwolenia. Opłaty te zobowiązany jest uiszczać wnioskodawca (art. 24 ust. 4 ustawy), ustalając we własnym zakresie wysokość należnych opłat na podstawie obowiązujących stawek (art. 24a ust. 2 ustawy).
Na podstawie delegacji zawartej w art. 24a ust. 4 ustawy - Prawo o miarach Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 14 października 2004 r., ustalając w §9 ust. l wysokość opłaty za udzielenie zezwolenia na wykonywanie instalacji lub napraw oraz sprawdzania przyrządów pomiarowych - dla tego rodzaju zezwolenia, wydanego na okres 12 miesięcy, na kwotę 12.000 zł.
Prezes Głównego Urzędu Miar podniósł, iż dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy decydujące znaczenie ma ustalenie rzeczywistego zakresu udzielanych zezwoleń oraz rodzaj wykonywanych czynności w ramach udzielanego zezwolenia. Podstawowym aktem normatywnym regulującym wykonywanie działalności z zakresu instalacji lub napraw oraz sprawdzania tachografów samochodowych jest rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985, ze zm.). Art. 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia Rady wskazuje na konieczność podejmowania czynności z zakresu instalacji lub naprawy tachografów samochodowych przez uprawnione, natomiast szczegółowy zakres podejmowanych czynności w przypadku posłużenia się nowym przyrządem lub naprawianym określają przepisy załącznika I Rozdziału VI "Badania i Kontrole" ww. rozporządzenia Rady. Powołane rozporządzenie Rady nie uregulowało wszystkich zagadnień dotyczących urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, dlatego też każde Państwo Członkowskie, na podstawie art. 19 ust. 1 tego rozporządzenia, zobowiązane było do wydania przepisów krajowych.
Prezes Głównego Urzędu Miar podkreślił, iż aktem normatywnym w Rzeczypospolitej Polskiej precyzującym odpowiednie postanowienia rozporządzenia Rady jest ustawa - Prawo o miarach oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy. Podstawowym przepisem w ww. ustawie jest art. 16c ust. 1 wskazujący jednoznacznie zakres działalności wykonywanej w ramach zezwolenia (zgodnie z art. 12 ust. 1 rozporządzenia Rady), określając go jako instalację lub naprawę oraz sprawdzanie pod względem zgodności z wymaganiami okresowo, przed i po zainstalowaniu oraz po naprawie określonych rodzajów przyrządów pomiarowych. Tak sformułowany zakres wykonywanej działalności, zbieżny z treścią cytowanych przepisów rozporządzenia Rady, ustala rodzaj podejmowanych przez uprawnione podmioty w ramach instalacji i kontroli poszczególnych czynności, którymi są: instalacja lub naprawa oraz sprawdzanie przed i po zainstalowaniu oraz po naprawie. Zdaniem organu odwoławczego należy uznać, iż są to czynności odrębne, jakkolwiek konsekwencją dokonania instalacji lub naprawy jest obowiązek przeprowadzenia sprawdzania.
Organ odwoławczy stanął na stanowisku, iż w świetle przedstawionych regulacji prawnych ograniczenie czynności związanych z udzieleniem zezwolenia jedynie do napraw lub instalacji przyrządów pomiarowych (pro. art. 24 ust. 2 pkt 5 ustawy - Prawo o miarach) należy uznać za niezamierzoną pomyłkę ustawodawcy, polegającą na niedostosowaniu powołanego zapisu do rzeczywistej treści art. 16c ust. 1 i art. 24 ust. 1 ustawy oraz przepisów ww. rozporządzenia Rady. Zdaniem Prezesa Głównego Urzędu Miar o zaistniałej omyłce świadczy także brzmienie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 11 lutego 2005r. w sprawie zezwoleń na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym - tachografów samochodowych (Dz. U. Nr 33, poz. 295), które de facto umożliwiają udzielenie zezwolenia do napraw, instalacji i sprawdzania, do napraw i sprawdzania, do instalacji i sprawdzania albo do napraw, co oznacza, iż ustawodawca przewidział (za wyjątkiem zezwolenia do napraw) tylko i wyłącznie udzielenie zezwolenia obejmującego swym zakresem sprawdzanie. Wydanie wnioskującemu podmiotowi zezwolenia, zgodnie z treścią art. 16c ustawy - Prawo o miarach i ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy, rodzi obowiązek uiszczenia zapłaty za całość czynności podjętych przez organy administracji miar podczas udzielania zezwolenia (instalacji lub napraw i sprawdzania).
Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż z brzmienia §9 ust. 1 rozp. MF z dnia 14 października 2004r., stanowiącego podstawę po obliczenia i uiszczenia przez stronę opłaty z tytułu udzielonego zezwolenia wynika, iż odzwierciedla on uregulowania zawarte w powołanych powyżej przepisach rozporządzenia Rady i ustawy - Prawo o miarach. Powyższą interpretację potwierdza także treść art. 24a ust. 4 tej ustawy, nakazującego uzależnienie określenia opłat za udzielenie zezwolenia od "zakresu udzielanych zezwoleń". Zdaniem Prezesa Głównego Urzędu Miar § 9 ust. 1 pkt 1, 3, 4 i 6 rozp. MF z 14 października 2004 r. odpowiada zakresowi spraw przekazanych do uregulowania i wytycznym zawartym w treści delegacji ustawowej.
Ponadto organ odwoławczy zauważył, iż rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 sierpnia 2005r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat za czynności urzędowe wykonywane przez organy administracji miar i podległe im urzędy (Dz. U. Nr 182, poz. 1530), uchylając w § 9 w ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 października 2004r. pkt 2, 5 i 7, dokonało zmiany tego przepisu w sposób zgodny z przedstawianą powyżej interpretacją. Wprowadzona zmiana w treści rozporządzenia oznacza, iż rzeczywistą wolą ustawodawcy jest interpretowanie całości uregulowań dotyczących zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie napraw lub instalacji oraz sprawdzania, w tym ustalania należnych opłat, znajdujących się w ustawie - Prawo o miarach, w tym w art. 24 ust. 2 pkt 5 - zgodnie z ustalonym w rozporządzeniu Rady oraz w art. 16c ust. 1 ustawy zakresem tych zezwoleń. Ponadto ustawodawca sprostował omyłkę w treści art. 24 ust. 2 pkt 5 ustawy - Prawo o miarach, dokonując zmiany tego przepisu poprzez nadanie mu następującego brzmienia: "udzielenie lub zmianę zezwolenia do wykonywania napraw lub instalacji oraz sprawdzania przyrządów pomiarowych" (zmiana wprowadzona art. 27 pkt 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o systemie tachografów cyfrowych, Dz. U. Nr 180 poz. 1494), co zdaniem organu, potwierdza przyjętą i opisaną powyżej interpretację.
Dodatkowo, w uzasadnieniu decyzji nr... uchylającej decyzję wydaną w I instancji, Prezes Głównego Urzędu Miar wskazał, iż opłata z tytułu udzielenia zezwolenia określa wysokość zobowiązania w dacie jego powstania, niezależnie od ewentualnych wpłat dokonanych przez stronę. Dlatego też, w rozstrzygnięciu decyzji z ... lutego 2006 r. nr ... nieprawidłowo określono wysokość zaległej opłaty, uwzględniając wpłaty dokonane przez Skarżącego.
Reasumując swoje stanowisko, Prezes Głównego Urzędu Miar stwierdził, że określenie zaległych opłat w wysokości po 12.000 zł od uzyskanych zezwoleń, znajdowało podstawę w treści § 9 ust. 1 pkt l rozp. MF z 14 października 2004r.
W skargach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. C. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji, zarzucając im rażące naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 5 ustawy - Prawo o miarach. Podkreślił, że swoje zobowiązania z tytułu otrzymania zezwoleń uregulował w kwocie określonej w § 9 ust. 1 pkt 2 rozp. MF z 14 października 2004 r. Przepis ten przewidywał opłatę za zezwolenie do wykonywania napraw i instalacji w wysokości 1.500 zł.
Polemizując ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonych decyzjach Skarżący dowodził, iż ustawodawca nie przyznał Ministrowi Finansów uprawnienia do określenia w drodze rozporządzenia opłaty za zezwolenia w zakresie sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym; opłata za wydanie zezwolenia na wykonywanie tej czynności nie została przewidziana w ustawie - Prawo o miarach. Skarżący podkreślił, że ustawodawca z całą pewnością konstruował przepisy świadomie, należało więc brać pod uwagę przepisy obowiązujące w dacie wydania zezwolenia, a nie późniejsze ich zmiany, które rzekomo mają potwierdzać rzeczywiste intencje ustawodawcy. W związku z powyższym, opłata za udzielone zezwolenie powinna dotyczyć jedynie wykonywania instalacji i napraw. Nawiązując do wywodu Prezesa Głównego Urzędu Miar, Skarżący stwierdził, iż możliwym było i jest określenie opłat oddzielnie dla każdej z czynności, na które wydawane jest zezwolenie.
Ponadto Skarżący stwierdził, iż organy stosując przepisy prawa powinny mieć na względzie treść art. 7 Konstytucji RP, tj. że działają na podstawie i w granicach prawa. Powinny również brać pod uwagę orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące konstytucyjności i legalności rozporządzeń. Powołując się na orzeczenia TK Skarżący przedstawił obszerny wywód na temat stanowienia i stosowania prawa. W szczególności zwrócił uwagę, iż rozporządzenie swoją regulacją ma wykonywać ustawę, a nie ją uzupełniać. Podkreślał, iż zakres upoważnienia nie może wynikać z jego wykładni celowościowej. Ponadto Skarżący podniósł, iż organ zupełnie pominął okoliczność związaną z poczynionymi przez niego wpłatami. Zarzucił także organowi brak ustosunkowania się w treści decyzji do kwestii zaliczenia dokonanej wpłaty na poczet podatku.
W odpowiedziach na skargi Prezes Głównego Urzędu Miar podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach i wniósł o ich oddalenie. Stwierdził, iż przekroczeniem delegacji ustawowej było ustalenie w pierwotnej wersji § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 października 2004r. wysokości opłat dla ewentualnie udzielanych zezwoleń do napraw i instalacji (pkt 2), do instalacji (pkt 5), oraz sprawdzania (pkt 7), nie mieściły się one bowiem w zakresie udzielanych zezwoleń. Przepis § 9 rozporządzenia Ministra Finansów został dostosowany do treści art. 16c ust. 1 ustawy - Prawo o miarach w dniu wejścia w życie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 sierpnia 2005r. Wprowadzona zmiana, zdaniem organu, oznacza, iż rzeczywistą wolą ustawodawcy było i jest interpretowanie całości uregulowań dotyczących zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie napraw lub instalacji oraz sprawdzania, w tym ustalenia należnych opłat, w oparciu o art. 24 ust. 2 pkt 5 ustawy - Prawo o miarach, zgodnie z ustalonym w rozporządzeniu Rady oraz art. 16c ust. 1 ustawy zakresem tych pozwoleń.
Na rozprawie w dniu 8 stycznia 2007 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej - ppsa), postanowił sprawy opatrzone sygn. akt III SA/Wa 2231/06, III SA/Wa 2232/06, III SA/Wa 2233/06, III SA/Wa 2234/06, III SA/Wa 2235/06, III SA/Wa 2236/Wa połączyć do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, i prowadzić dalej pod sygn. akt III SA/Wa 2231/06.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ppsa, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ppsa, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonując w tym zakresie oceny zaskarżonych decyzji należy stwierdzić, że skargi są uzasadnione, a decyzje te nie odpowiadają prawu.
Przede wszystkim należy podkreślić, że aczkolwiek skargi zostały skierowane bezpośrednio do Sądu z pominięciem organu administracji, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, tj. z naruszeniem art. 54 § 1 ppsa, Sąd uznał, że zostały wniesione w terminie określonym w art. 53 § 1 ppsa, albowiem przed jego upływem zostały przesłane do Prezesa Głównego Urzędu Miar. Formułując tą ocenę Sąd oparł się na wypracowanym i utrwalonym już w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowisku (por. post. z dnia 24 września 1998 r. w/s III CKN 722/98), zgodnie z którym w razie wysłania apelacji do innego sądu niż wskazany w art. 369 § 1 Kpc, określony w tym przepisie termin do wniesienia apelacji jest zachowany, jeżeli sąd, do którego apelację wysłano, przekazał ją sądowi wskazanemu w art. 369 § 1 Kpc lub zaadresowaną do sądu wskazanego w art. 369 § 1 Kpc oddał w polskim urzędzie pocztowym, przed upływem terminu określonego w powołanym przepisie. Aczkolwiek pogląd ten sformułowano na gruncie procedury cywilnej, to - zdaniem Sądu - znajduje on zastosowanie w procedurze sądowo - administracyjnej, w przypadkach gdy skarga zostanie przesłana bezpośrednio do Sądu z naruszeniem art. 54 § 1 ppsa.
Przechodząc do oceny kwestii merytorycznych należy w pierwszej kolejności zauważyć, iż w myśl zasady lex retro non agit należy stosować przepisy prawa materialnego obowiązujące w dniu wystąpienia zdarzeń rodzących skutki prawne. Takim zdarzeniem w niniejszej sprawie było wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie instalacji lub napraw oraz sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Otrzymanie tego zezwolenia pociągało za sobą obowiązek uiszczenia opłaty. Termin, w jakim należy uiścić tę opłatę, został określony w art. 24a ust. 3 pkt 2 ustawy - Prawo o miarach i wynosił 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jak wynika z decyzji Prezesa Głównego Urzędu Miar, termin płatności za zezwolenia wydane Skarżącemu upłynął z dniem ... lipca 2005r. Mający zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie przepis art. 24 ust. 2 pkt 5 ustawy - Prawo o miarach, w którym zostały wyszczególnione wszystkie czynności podlegające opłacie, miał w dacie tej następujące brzmienie: opłaty pobiera się za udzielenie lub zmianę pozwolenia do wykonywania napraw lub instalacji przyrządów pomiarowych. Jak słusznie zatem podnosi Skarżący, przepis ten nie przewidywał opłaty za zezwolenie na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Ponieważ obowiązek uiszczenia opłaty za zezwolenie na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym nie został uregulowany w ustawie, to uznać należy, że § 9 ust. 1 pkt 1 rozp. MF z 14 października 2004r., wydanego na podstawie art. 24a ust.4 ustawy - Prawo o miarach, w którym została określona opłata za wykonywanie napraw, instalacji i sprawdzania w wysokości 12.000 zł, tj. rozszerzający wbrew ustawie obowiązek uiszczenia opłaty wydany został z naruszeniem art. 84 i art. 217 Konstytucji.
Opłata bowiem, mimo że w odróżnieniu od podatku jest ciężarem, którego poniesienie wiąże się z uzyskaniem pewnego ekwiwalentu ze strony organu państwowego lub samorządowego (np. wykonanie czynności lub wydane zezwolenia) ze swojej natury stanowi daninę publiczną, której ustanowienie możliwe jest wyłącznie w drodze ustawy. Przepis ten naruszał także art. 92 ust. 1 Konstytucji, albowiem regulował kwestię opłaty pomimo braku wyraźnej podstawy ustawowej. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał, że rozporządzenie może być wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc nie opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy (por. np. uzasadnienie wyroku TK z dnia 6 marca 2002r., sygn. P 7/00, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 13).
Podkreślenia wymaga także, a wskazywał na to sam Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 6 marca 2002 roku w/s P7/00, że organy państwowe nie mogą odmawiać stosowania i egzekwowania obowiązujących przepisów przed wejściem w życie wyroku Trybunału orzekającego o ich niekonstytucyjności, gdyż przeciwne postępowanie oznaczałoby podważenie porządku prawnego w państwie. Pogląd ten odnosi się nie tylko do przepisów rangi ustawowej, lecz także i przepisów zawartych w aktach wykonawczych. Jeżeli zatem rozp. MF z 14 października 2004r. określało stosowne opłaty, to organ nie mógł odpowiednich przepisów nie zastosować.
Tak wydana decyzja podlega jednak kontroli Sądu. Zgodnie zaś z art. 178 ust. 1 Konstytucji sędziowie są w sprawowaniu swojego urzędu niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji oraz ustawom. Zgodnie z ukształtowanym w orzecznictwie poglądem (por. np. wyrok SN z dnia 9 czerwca 2005 roku w/s V KK 41/05, OSNKW 2005/9/83) z przepisu tego wynika jednoznacznie, że sądy są uprawnione "do samodzielnej oceny i ustalenia zgodności podustawowych aktów normatywnych z ustawami ...., a w razie stwierdzenia ich niezgodności z ustawami, odmowy ich zastosowania w konkretnej sprawie". Jak zaś podkreślił NSA w wyroku z dnia 24 czerwca 2004 roku w/s FSK 177/04 (Lex nr 129891), jeśli rozporządzenie kształtuje obowiązki podatnika inaczej niż ustawa, to sąd ma prawo ocenić je jako niezgodne z Konstytucją i uchylić decyzję wydaną na podstawie takiego rozporządzenia.
Z uwagi na fakt, że Sąd oparł swoją ocenę sprawy na stwierdzeniu niekonstytucyjności przepisu § 9 ust. 1 pkt 1 rozp. MF z 14 października 2004r., w zakresie w jakim określał bez podstawy ustawowej obowiązek uiszczenia opłaty za zezwolenie na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie sprawdzania urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, nie ma konieczności szczegółowego odnoszenia się do argumentacji Skarżącego dotyczącej niewspółmierności nałożonych na niego opłat. Ostatecznie bowiem, nie jest on obowiązany do ich uiszczenia w wysokościach określonych w zaskarżonych decyzjach.
Jednocześnie zauważyć należy, iż kwestia sposobu zarachowywania dokonanych przez Skarżącego wpłat wykracza poza ramy postępowania dotyczącego określenia wysokości opłaty za wydane zezwolenia. Nie mniej jednak, ponownie rozpoznając sprawę, organ obowiązany będzie do wyczerpującego ustosunkowania się do wszystkich podniesionych przez Skarżącego zarzutów i wyjaśnienia jego wątpliwości, mając na uwadze przepis art. 9 Kpa, nakładający na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a oraz art. 152 ppsa orzeczono jak w sentencji. Wobec braku właściwego wniosku Skarżącego Sąd nie orzekał o kosztach postępowania.
-----------------------
1
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło