II FSK 530/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia WSA (del.): Hanna Kamińska, Protokolant Agnieszka Lipiec, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 1554/06 w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 1554/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 września 2006 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Sąd I instancji wskazał, że w dniu 21 października 2006 r. podatnik przesłał na adres Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 września 2006 r. Skarga ta w dniu 27 października 2006 r. została przekazana do organu drugiej instancji. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy zaskarżone postanowienie, zawierające prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi, zostało skutecznie doręczone podatnikowi w dniu 26 września 2006 r. W piśmie z dnia 12 grudnia 2006 r. skarżący odnosząc się do okoliczności poniesionych w odpowiedzi na skargę wskazujących, że została ona złożona z uchybieniem terminu poniósł, że nie nastąpiło tu żadne uchybienie z jego winy. Odrzucając skargę WSA powołał się na art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. i uznał, że wpływ skargi do organu pierwszej instancji skutkuje koniecznością przekazania jej właściwemu organowi, a za datę wniesienia skargi uważa się dzień przekazania tej skargi. Stwierdził, że wobec doręczenia stronie zaskarżonego postanowienia w dniu 26 września 2006 r. termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 26 października 2006 r. (czwartek - dzień roboczy). Aczkolwiek skarga została przesłana do organu pierwszej instancji w dniu 21 października 2006 r., a zatem w terminie, jednakże przekazana została przez ten organ do organu właściwego, tj. Dyrektora Izby Skarbowej w K. w dniu 27 października 2006 r., zatem po upływie ustawowego terminu do wniesienia skargi. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone w całości skargą kasacyjną podatnika, który wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucił naruszenie: art. 6, art. 49 § 1, art. 58 § 1 pkt 2), art. 86 § 1 w zw. z art. 160 oraz art. 89 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej wskazał, że po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uczestnik postępowania - Dyrektor Izby Skarbowej w K. Ośrodek Zamiejscowy w C., wniósł odpowiedź na skargę z dnia 27 listopada 2006, w której wskazał, iż skarga została wniesiona z naruszeniem terminu, gdyż była wniesiona przez skarżącego do niewłaściwego organu, a do organu właściwego została przekazana po upływie terminu, i w związku z tym wniósł o jej odrzucenie. Po przesłaniu przez Sąd do skarżącego odpisu skargi w dniu 5 grudnia 2006 r. (data nadania) skarżący zapoznał się z treścią odpowiedzi na skargę i wówczas powziął informację, że wniósł ją z uchybieniem terminu, gdyż datą jej wniesienia jest data przekazania do Dyrektora Izby Skarbowej w K. - Oddział Zamiejscowy w C. W związku z powyższym, w dniu 12 grudnia 2006 r., a więc w przeciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. pismo o tytule "Odwołanie", które jednak w swej treści zawiera wniosek o przywrócenie terminu, wskazując na: brak winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, przyczynę uchybienia (treść pouczenia zawartego w decyzji, do którego w swoim przekonaniu prawidłowo zastosował się skarżący), wniosek o "ponowne rozpatrzenie sprawy" - w domyśle sprawy wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wniósł skargę bez uchybienia ze swojej winy, na podstawie pouczenia znajdującego się w postanowieniu o treści: "skargę należy wnieść w dwóch egzemplarzach w terminie 30 dni od daty otrzymania pośrednictwem tutejszego organu". Treść pouczenia nie zawiera wskazania nazwy organu, za pośrednictwem którego powinno być wniesiona skarga, mówi jedynie o "tutejszym organie". Ponieważ skarżący, działający bez profesjonalnego pełnomocnika, zrozumiał zwrot ten jako "organ mający siedzibę w C." (postanowienie wydawał Ośrodek Zamiejscowy Izby Skarbowej w C.). Wniósł więc skargę zgodnie z pouczeniem do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w C. Takie postępowanie strony zostało spowodowane przez niejednoznaczne, a więc wadliwie sformułowane pouczenie co do sposobu wniesienia środka zaskarżenia. Błędne pouczenie nie może zaś szkodzić stronie, która się do niego zastosowała. Pismo strony z dnia 12 grudnia 2006 r. nie zostało przez Sąd rozpatrzone jako wniosek o przywrócenie terminu, chociaż skarżący odnosząc się do okoliczności podniesionych w odpowiedzi na skargę wskazujących, że skarga została złożona z uchybieniem terminu podniósł, iż nie nastąpiło tu żadne uchybienie z jego winy. Ze względu na fakt, że pismo, pomimo zatytułowania jako "odwołanie" zawierało wnioski i treść wskazujące na zmierzanie przez stronę do przywrócenia terminu do wniesienia skargi ze względu na uchybienie mu bez własnej winy, Sąd winien był rozpoznać je jako wniosek o przywrócenie terminu. Po pierwsze: wezwać skarżącego do usunięcia braków formalnych i niejasności tego wniosku poprzez jego sprecyzowanie i uzupełnienie braków - do czego jest zobowiązany na mocy art. 49 § 1 p.p.s.a., a dodatkowo - zgodnie z przepisem art. 6 p.p.s.a. - jako że skarżący występował bez profesjonalnego pełnomocnika - udzielić mu wskazówek, w jaki sposób dopełnić tej czynności procesowej i pouczyć go o skutkach prawnych czynności jak i zaniedbań. Pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia pomimo braku wezwania do uzupełnienia jego braków stanowi naruszenie przez Sąd przepisu art. 49 § 1 p.p.s.a., natomiast brak pouczenia - naruszenie art. 6 p.p.s.a. Sąd naruszył także art. 86 § 1 w zw. z art. 160 p.p.s.a., gdyż nie rozpatrzył wniosku o przywrócenie terminu i nie wydał w tym przedmiocie postanowienia o przywróceniu lub odmowie przywrócenia terminu, na które przysługuje zażalenie - do czego był zobowiązany. Sąd nie rozpoznał również, czy zachodzą okoliczności do wstrzymania postępowania do czasu rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, zgodnie z art. 89 p.p.s.a, i na skutek tego przedwcześnie stwierdził istnienie przesłanki do odrzucenia skargi. Powyższe spowodowało naruszenie art. 58 § 1 pkt 2) p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i dlatego zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, że podatnik został prawidłowo pouczony o sposobie wniesienia skargi na zaskarżone postanowienie. Ze str. 4 uzasadnienia decyzji z dnia 18 września 2006 r. wynika jednak, że pouczenie to zostało sformułowane w sposób dwuznaczny. Stanowi ono bowiem, że: "Na niniejsze postanowienie - zgodnie z art. 53 i art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - Stronie przysługuje prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ul. Wyszyńskiego 2. Skargę należy wnieść w 2 egzemplarzach, w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia za pośrednictwem tutejszego organu". Z powyższego nie wynika jednak, co oznacza sformułowanie "tutejszy organ", gdyż decyzja został wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w K., jednak to konkretne pismo zostało sporządzone w C. i widnieje na nim adres do korespondencji: Izba Skarbowa w K. Ośrodek Zamiejscowy ul. R. 9; [...] C. Takie sformułowanie może budzić wątpliwości strony co do adresu, na który powinna przesłać skargę w zakreślonym w ustawie terminie. Art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się pismo strony z dnia 12 grudnia 2006 r. (k. 18) nazwane przez nią "Odwołaniem", zawierające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Jak podniósł autor skargi kasacyjnej, nie został on jednak rozpoznany, a skargę odrzucono. Podkreślić trzeba, że żądania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym winny być oceniane na podstawie treści, a nie tytułu pisma. W razie wątpliwości, żądania sprecyzowane mogą być wyłącznie przez skarżącego. Tymczasem w obecnie rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji w postanowieniu z dnia 8 stycznia 2007 r. jedynie zaznaczył, że: "skarżący odnosząc się do okoliczności poniesionych w odpowiedzi na skargę wskazujących, iż została ona złożona z uchybieniem terminu poniósł, że nie nastąpiło tu żadne uchybienie z jego winy". Nie rozpoznał jednak wniosku o przywrócenie terminu, na który wskazywało chociażby stwierdzenie podatnika, że "nie nastąpiło tu żadne uchybienie z mojej winy". W przypadku wątpliwości odnośnie charakteru pisma Sąd powinien wezwać stronę, w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., do ich wyjaśnienia. W niniejszej sprawie uznać należy, że WSA naruszył art. 86 § 1 p.p.s.a., gdyż nie rozpoznał wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Naruszył także art. 58 § 1 pkt 2) p.p.s.a., gdyż przedwcześnie odrzucił skargę, mimo że podatnik wniósł o przywrócenie terminu do jej wniesienia w ustawowo wskazanym terminie. Wymienione wyżej naruszenia prawa uzasadniały uchylenie zaskarżonego postanowienia. Należy zwrócić uwagę, że odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji nie stanowi rozstrzygnięcia sprawy w rozumieniu art. 132 p.p.s.a., w związku z czym ustawodawca nakazał załatwiać tę kwestię postanowieniem (art. 58 § 3 p.p.s.a.). Skoro art. 132 p.p.s.a. nie miał zastosowania w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, to tym samym nie może mieć zastosowania w danej sprawie przed sądem kasacyjnym. Sam skutek dewolutywny polegający na przeniesieniu rozpoznania sprawy do sądu wyższej instancji, nie zmienia jej charakteru, w związku z czym sprawa podlegająca załatwieniu w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w formie postanowienia nie może zostać załatwiona w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w formie wyroku. W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dokonał jej rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 132 p.p.s.a., a jedynie wypowiedział się co do dopuszczalności jej rozpoznania. Z tych samych względów ograniczył się do uchylenia zaskarżonego postanowienia, bez użycia przewidzianej w art. 185 p.p.s.a. formuły "... i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania". Sprawa w sądzie pierwszej instancji nie będzie rozpoznawana ponownie, lecz po raz pierwszy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.