II SA/Wa 804/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska (spr.), Adam Lipiński, Protokolant Mateusz Rogala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Prokuratora Generalnego z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] listopada 2005 r. 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości Prokurator Generalny postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r., po rozpatrzeniu wniosku Pani A. R. z dnia 19 grudnia 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie nr [...] w przedmiocie utraty prawa do uposażenia rodzinnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, postanowił utrzymać w mocy postanowienie z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu określonego w art. 148 § 1 kpa do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 i 8 kpa. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzją z dnia [...] maja 2000 r. Prokurator Generalny na podstawie art. 104 § 1 kpa oraz art. 8 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy –Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U z 1998 r. Nr 98, poz. 607 ze zm.) stwierdził, że A. R.- żona zmarłego prokuratora w stanie spoczynku J. R. utraciła prawo do uposażenia rodzinnego. A. R. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. Prokurator Generalny na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1 i 3 w związku z art. 7 ust. 1 pkt 2 i w trybie art. 7 ust. 5 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2000 r. A. R. zaskarżyła decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 lutego 2001 r. sygn. akt II SA 2211/00 oddalił skargę. W dniu 24 czerwca 2003 r. A. R. złożyła wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Prokurator Generalny, na podstawie art. 149 § 3 kpa, w dniu 13 października 2003 r. wydał decyzję odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie pozbawienia A. R. prawa do uposażenia rodzinnego po zmarłym mężu, przyjmując, że złożenie przez nią podania o wznowienie nastąpiło z uchybieniem terminu, określonego w art. 148 § 1 kpa. Zainteresowana złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] Prokurator Generalny utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2003 r. nr [...]. Od powyższej decyzji w/w złożyła skargę kasacyjną. Naczelny Sad Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK/05 oddalił skargę kasacyjną. W dniu 15 kwietnia 2005 r. A. R. zwróciła się do Prokuratora Generalnego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie. We wniosku podała, że informację o wznowieniu uzyskała z kpa, ale nieprawidłowo odczytała treść przepisu art. 148 kpa i pozostawała w przekonaniu, że termin ten wynosi 6 miesięcy, a więc składając wniosek w dniu 23 czerwca 2003 r. pozostawała w przekonaniu, że zachowała termin. Błędne odczytanie przepisu stanowi podstawę do przywrócenia terminu. Dopiero w dniu 14 kwietnia 2005 r. adwokat sporządzając skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, poinformował ją o instytucji przywrócenia terminu. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r nr [...] Prokurator Generalny nie uwzględnił wniosku A. R. i odmówił przywrócenia terminu określonego w art. 148 § 1 kpa do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 i 8 kpa. Pani A. R. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie. Rozpoznając ponownie sprawę organ nie znalazł podstaw do zmiany postanowienia Prokuratora Generalnego z dnia [...] listopada 2005 r. i podkreślił, że dla niniejszego postępowania istotnym jest ustalenie, czy istnieją przesłanki do przywrócenia terminu zawarte w art. 58 § 1 i 2 kpa: - wystąpienie przez stronę z wnioskiem o przywrócenie terminu - wniesienie tego wniosku w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu - dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, tej czynności, dla której określony był termin - uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Organ podkreślił, że okolicznością istotną dla niniejszego postępowania pozostało ustalenie daty powzięcia przez w/w wiadomości o uchybieniu terminu i zbadanie czy dochowała siedmiodniowego terminu o którym mowa w art. 58 § 2 kpa. W ocenie organu A. R. o uchybieniu terminu dowiedziała się z treści decyzji Prokuratora Generalnego z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie. Przedmiotową decyzję strona otrzymała w dniu 18 października 2003 r., a więc termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu minął 25 października 2003 r., a wniosek o przywrócenie terminu złożyła dopiero 15 kwietnia 2005 r., a więc niezachowała terminu z art. 58 § 2 kpa. Organ podkreślił ponadto, że nieznajomość prawa nie może stanowić przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w której skarżąca wniosła, o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 kpa przez przyjęcie, że błąd co do prawa nie stanowi niezawinionej przyczyny przywrócenia terminu Podkreśliła, że nastąpiło niezawinione uchybienie terminu, nie miała możliwości działania w terminie w związku z przyczynami od niej niezależnymi, nie ustalono również, że niezłożenie wniosku w terminie było wynikiem jej zaniedbań. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz podaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika że sąd nie jest związany granicami skargi i obowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszystkich naruszeń prawa. Rozpoznając sprawę w tym zakresie należy przede wszystkim zauważyć, że w postępowaniu administracyjnym podstawową kwestią jest właściwość organu tj. jego zdolność prawna do rozstrzygania w trybie postępowania administracyjnego określonej kategorii spraw. Zgodnie z art. 19 kpa organy administracji zobowiązane są do przestrzegania z urzędu swojej właściwości. Naruszenie tego przepisu polegające na wydaniu decyzji przez organ niewłaściwy, stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Nieważność powoduje przy tym naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydaniu decyzji bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Jedynie upływ 10 lat od jej wydania lub nieodwracalność wywołanych przez nią skutków prawnych – stosownie do art. 156 § 2 kpa – uzasadnia odstąpienie od stwierdzenia nieważności. Zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o Zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 1998 r., Nr 98, poz. 607 ze zm.), w stosunku do prokuratorów przepisy ust 1-4 stosuje się odpowiednio, z tym, że uprawnienia Krajowej Rady Sadownictwa przysługują Prokuratorowi Generalnemu. Cytowany przepis stanowi ustawowe upoważnienie dla Prokuratora Generalnego dla wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń w tym przedmiocie spraw. Zgodnie z art. 268a kpa organ administracji publicznej może upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Upoważnienie udzielone na podstawie wskazanych przepisów wywiera ten skutek, że zmienia się osoba wykonująca kompetencje organu. Czynności w prawnych formach działania administracji publicznej podejmuje zatem pracownik upoważniony do wykonywania kompetencji organu, który przez to nie staje się organem administracji publicznej. Wykonuje on tylko kompetencje organu lecz sam ich nie posiada. W rozpoznawanej sprawie postanowienie z dnia [...] lutego 2006 r., oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] listopada 2005 r. podpisał [...]– Prokurator Krajowy Zastępca prokuratora Generalnego, powołując się na upoważnienie Prokuratora Generalnego. Tymczasem jak wynika z akt sprawy zarówno w dacie [...] lutego 2006 r. jak i [...] listopada 2005 r. Prokurator Krajowy [...] nie dysponował wymaganym upoważnieniem Prokuratora Generalnego. Wprawdzie, zgodnie z § 2 Regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości stanowiącego załącznik do Zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 grudnia 2005 r. w sprawie ustalenia regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości (Dz.Urz. MS z dnia 6 lutego 2006 r., w czasie nieobecności Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego zastępuje go Sekretarz Stanu, wyznaczony Podsekretarz Stanu, a w sprawach prokuratorskich –Prokurator Krajowy lub inny wyznaczony Zastępca Prokuratora Generalnego. Podział kompetencji między członkami Kierownictwa Ministerstwa określa odrębne zarządzenie Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego. Jednak warto w tym miejscu zaznaczyć, że określenie kompetencji Prokuratora Krajowego w ramach zakresu czynności (zarządzenie ministra) nie jest tożsame z udzieleniem pełnomocnictwa do działania w imieniu organu w rozumieniu art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Ustalenie zakresu obowiązków oznacza jedynie powierzenie i koordynację zadań w ramach struktury urzędu, którego rolą jest obsługa ministra jako organu. W ocenie Sądu Prokurator Krajowy [...], nie miał upoważnienia do podpisania w imieniu Prokuratora Generalnego postanowienia z dnia [...] lutego 2006 r. i [...] listopada 2005 r., czyli postanowienia nie zostały podpisane przez osobę upoważnioną. Postanowienie wydane przez osobę nieposiadającą umocowania do jego wydania z mocy art. 156 § 1 pkt 1 kpa jest nieważne. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. W oparciu o treść art. 152 w/w ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.