III SA/Lu 609/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca),, Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Referent Marcin Małek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi M. M. kwotę [...] złote tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] sierpnia 2005 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego Nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u J.H. choroby zawodowej – "zespołu rowka nerwu łokciowego", utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego, w tym z "karty oceny narażenia zawodowego" wynika, iż J. H. zatrudniony był od 16 maja 1988 r. do 30 kwietnia 2003 r. na stanowisku inspektora w Wydziale Organizacyjnym Urzędu Miejskiego. Do jego obowiązków należało prowadzenie gospodarki środkami rzeczowymi, zaopatrzenie materiałowo-techniczne Urzędu, administrowanie budynkiem Urzędu, nadzór nad prowadzeniem remontów, zapewnienie sprawnej łączności telefonicznej, telefaksowej i radiotelegraficznej, zakup środków bhp, nadzór nad pracą palaczy i sprzątaczek, zabezpieczenie mienia, prowadzenie małej poligrafii na potrzeby Urzędu i jednostek podległych oraz zaopatrzenie w niezbędne czasopisma i wydawnictwa. Wykonywanie kserokopii dokumentów niezbędnych do pracy w Urzędzie, stanowiło niewielką część wszystkich obowiązków J. H.. W czasie obsługi aparatu ksero skarżący nie był narażony na ucisk pnia nerwu łokciowego. Zdaniem organu odwoławczego, z tego też względu nie można uznać pracy tej za pracę szkodliwą dla zdrowia, która mogłaby spowodować powstanie schorzenia "zespół rowka nerwu łokciowego". Z wydanego przez jednostkę orzeczniczą pierwszego stopnia tj. Poradni Chorób Zawodowych, orzeczenia lekarskiego Nr [...] z [...] września 2004 r., wynika, że u J. H. choroby zawodowej nie rozpoznano. Natomiast na podstawie dokumentacji lekarskiej z jednostek organizacyjnych opieki zdrowotnej, w których skarżący był wcześniej leczony oraz badań dodatkowych, rozpoznano u niego "chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa szyjnego z dyskopatią C – C – C , co może być przyczyną drętwienia ręki prawej". Choroby zawodowej u skarżącego nie rozpoznała także jednostka orzecznicza drugiego stopnia tj. Instytut Medycyny Pracy, która przeprowadziła ponowne badania na skutek wniesionego odwołania. Instytut Medycyny Pracy wydał ostateczne orzeczenie Nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., z którego wynika, iż wykonane badania nie potwierdziły istnienia u skarżącego "zespołu rowka nerwu łokciowego". Po rozpatrzeniu odwołania J. H., w którym zarzucił między innymi, że OMP wydał w całości fałszywe orzeczenie lekarskie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u niego choroby zawodowej, że nie przeprowadzono żadnych badań klinicznych i nie skierowano go do żadnego szpitala ani kliniki i wadliwie wypełniono druk orzeczenia, że nie uwzględniono wniosku i nie skierowano go na badania do Kliniki Chorób Zakaźnych Akademii Medycznej, że ponownie rozpatrując sprawy organ pierwszej instancji "zataił" zarzuty z odwołania z dnia [...] grudnia 2004 r., że nie został uwzględniony wniosek o wyłączenie z postępowania lekarza medycyny T. S., że jednostka orzecznicza drugiego stopnia wydała wadliwe orzeczenie lekarskie i nie zostały doręczone mu wyniki badań, organ odwoławczy stwierdził, iż zarzuty w nim zawarte nie mogą zostać uwzględnione. Ustosunkowując się do tych zarzutów w uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż sprawy związane ze zgłaszaniem, rozpoznawaniem i stwierdzaniem chorób zawodowych regulowane są przez przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. W celu potwierdzenia zgłoszonego podejrzenia choroby zawodowej lub też jej wykluczenia skarżący, zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia został skierowany do właściwej jednostki orzeczniczej tj. do Poradni Chorób Zawodowych. Zdaniem organu II instancji wydane przez lekarza zatrudnionego w Poradni Chorób Zawodowych orzeczenie lekarskie odpowiada wzorowi orzeczenia lekarskiego określonego w § 3 pkt 6 rozporządzenia w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób. Organ odwoławczy podniósł także, że Klinika Chorób Zakaźnych Akademii Medycznej jest jednostką orzeczniczą drugiego stopnia wyłącznie w zakresie chorób zakaźnych i inwazyjnych, których podejrzenia u J. H. nie zgłoszono, wobec czego wniosek skarżącego o skierowanie go do tej Kliniki był niezasadny. Nie uzasadniony również był wniosek skarżącego o wyłączeniu z postępowania diagnostycznego lekarza medycyny T. S., bowiem postępowanie medyczne dotyczące rozpoznania i orzekania w sprawie chorób zawodowych nie przewiduje wyłączenia lekarza posiadającego wymagane kwalifikacje. Ponadto organ zauważył, że wyniki badań lekarskich podstawowych i dodatkowych stanowią załączniki dokumentacji medycznej jednostek orzeczniczych i mogą zostać udostępnione pacjentom zgodnie z przepisami regulującymi prowadzenie dokumentacji medycznej przez publiczne zakłady opieki zdrowotnej. W zaskarżonej decyzji zacytowano część uzasadnienia z orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej pierwszego stopnia, z którego wynika, że zmiany zwyrodnieniowe rozpoznał lekarz rodzinny. Rozpoznane zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego mogą być (zdaniem jednostki orzeczniczej) przyczyną dolegliwości zgłaszanych przez J. H. Organ odwoławczy opierając się w szczególności na zgodnych orzeczeniach lekarskich jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia o braku podstaw do rozpoznania u J. H. choroby zawodowej "zespołu rowka nerwu łokciowego" stwierdził, iż decyzja Nr [...]Powiatowego Inspektora Sanitarnego jest prawidłowa pod względem merytorycznym i została oparta na właściwych podstawach prawnych. Na powyższą decyzję organu odwoławczego, J. H. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wniósł o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego. W uzasadnieniu skargi zakwestionował orzeczenia lekarskie wydane w niniejszej sprawie oraz prawidłowość przeprowadzonego postępowania zarzucając w szczególności, iż organ II instancji nie przeprowadził własnego postępowania dowodowego i nie wezwał go do zapoznania się z jego wynikami przed wydaniem decyzji oraz, że nie przedstawiono mu wyników przeprowadzonych badań lekarskich wykonanych na potrzeby wydania wyżej wymienionych orzeczeń. W odpowiedzi na skargę Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim należy podnieść, iż w myśl przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W niniejszej sprawie materialną – prawną podstawę orzekania stanowią przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115). Zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia, przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanym dalej "narażeniem zawodowym". Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznania może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Biorąc pod uwagę treść cytowanego przepisu, należy stwierdzić, iż chorobą zawodową jest taka choroba, która: 1) wymieniona jest w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, 2) spowodowana została (co można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem) działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, a oba te warunki muszą być spełnione łącznie, przy czym chorobę taką można zgłosić oraz rozpoznać jedynie w odniesieniu do 3) pracownika lub byłego pracownika, 4) w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. Ocenę narażenia zawodowego przeprowadza: w związku z podejrzeniem choroby zawodowej – lekarz zgłaszający podejrzenie, sprawujący profilaktyczną opiekę nad pracownikiem; w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej – lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 rozporządzenia; a w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia takiej choroby – państwowy powiatowy inspektor sanitarny (§ 2 ust. 5). Zgodnie z powołanym wyżej § 5, właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w odrębnych przepisach, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, wymienionych w tym przepisie. I tak jednostkami orzeczniczymi I stopnia są: 1) poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy, 2) katedry, poradnie i kliniki chorób zawodowych akademii medycznych, 3) przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego – w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i inwazyjnych; 4) jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja – w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia są: 1) od orzeczeń wydawanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, o których mowa wyżej w punkcie 1,2 i 4 – przychodnie, oddziały i kliniki chorób zawodowych jednostek badawczo – rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy; 2) od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, o których mowa wyżej, w punkcie 3 – katedry, poradnie i kliniki chorób zakaźnych i inwazyjnych akademii medycznych, a w odniesieniu do gruźlicy także jednostki badawczo – rozwojowe prowadzące rozpoznawanie i leczenie gruźlicy. Zgodnie z § 7 cyt. rozporządzenia, pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Orzeczenie wydane w wyniku ponownego badania jest ostateczne, co oznacza, że pracownik po wydaniu tegoż orzeczenia nie może złożyć ponownego wniosku o dokonanie następnej obdukcji lekarskiej. Analizując powyższe unormowania w świetle stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że organy inspekcji sanitarnej słusznie uznały, iż nie ma podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – "zespołu rowka nerwu łokciowego". Po pierwsze, postępowanie epidemiologiczne przeprowadzone w sprawie nie wykazało, aby skarżący wykonując pracę w Urzędzie Miejskim w okresie od 16 maja 1988 r. do 30 kwietnia 2003 r. był narażony na możliwość powstania wyżej wymienionej choroby zawodowej (k.12 - 13). Po drugie, orzeczeniem lekarskim nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. sporządzonym przez uprawnionego lekarza, zatrudnionego w jednostce orzeczniczej określonej wcześniej powołanymi przepisami – Instytucie Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, nie rozpoznano u J. H. zespołu rowka nerwu łokciowego jako przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy, o co wnioskował skarżący w swoim zgłoszeniu choroby zawodowej z dnia [...] kwietnia 2004 r. Orzeczenie to sporządzone było w wyniku odwołania od orzeczenia lekarza zatrudnionego w jednostce orzeczniczej I stopnia - Poradni Chorób Zawodowych. Mając na uwadze powyższe, nie został spełniony żaden z warunków koniecznych dla stwierdzenia choroby zawodowej, o których mowa w § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Dokonując analizy dokumentów zawartych w aktach sprawy, sąd zauważył co prawda nieprawidłowości związane z wydaniem orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] września 2004 r. przez lekarza zatrudnionego w Poradni Chorób Zawodowych, które to orzeczenie wydane zostało niezgodnie z przepisem § 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (bez przeprowadzenia badania lekarskiego i przed dokonaniem oceny narażenia zawodowego), jednakże uznał, iż uchybienie to przy stwierdzonym przez organy inspekcji sanitarnej braku narażenia zawodowego oraz potwierdzeniu przez jednostkę orzeczniczą II stopnia braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej nie miało wpływu na wynik sprawy. Dla stwierdzenia bowiem choroby zawodowej, jak wcześniej była o tym mowa, niezbędne jest kumulatywne spełnienie przesłanek: rozpoznanie choroby zawodowej zawartej w wykazie chorób zawodowych oraz stwierdzenie, że choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Natomiast niezależnie od uchybień związanych z wydaniem orzeczenia lekarskiego, faktem jest, iż skarżący nie pracował w warunkach narażenia zawodowego, które spowodować mogło powstanie choroby zawodowej zespołu rowka nerwu łokciowego, co jest warunkiem koniecznym dla stwierdzenia takiej choroby. Sąd nie podzielił również zarzutów skarżącego odnośnie naruszenia przepisów postępowania przez organy orzekające w niniejszej sprawie uznając, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. Za niesłuszny w szczególności należało uznać zarzut nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego przez Inspektora Sanitarnego, albowiem organy orzekające w II instancji wydają decyzję na podstawie materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji i tylko w określonym zakresie mogą takie postępowanie na podstawie art. 136 k.p.a. uzupełnić oraz zarzut uniemożliwienia wypowiedzenia się skarżącemu co do zebranych dowodów i materiałów, albowiem z akt sprawy wynika, iż został on poinformowany o zakończeniu postępowania w piśmie tegoż organu z dnia 21 września 2005 r. dotyczącym zarzutów odwołania skarżącego. Niesłuszny jest również zarzut skarżącego odnośnie niewydania wyników badań przez jednostki orzecznicze wydające orzeczenia o stanie jego zdrowia. Zgodnie bowiem z przepisem § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2001 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania (Dz.U. Nr 88, poz. 966 ze zm.) wyniki badań, których wydania skarżący się domagał, stanowią dokumentację indywidualną wewnętrzną, przeznaczoną na potrzeby zakładu, z którego usług korzystał. Z tych względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.