I SA/Po 983/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie as. sąd. WSA Maciej Jaśniewicz as. sąd. WSA Karol Pawlicki /spr./ Protokolant ref.-staż. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2007r. sprawy ze skargi Spółki A S.A. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę /-/ K. Pawlicki /-/J. Małecki /-/ M. Jaśniewicz Naczelnik Urzędu Skarbowego, prowadząc postępowanie egzekucyjne przeciwko Spółce A S.A Oddział w P. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza, obejmujących podatek od nieruchomości, dokonał zajęcia wierzytelności. Zarząd Spółki A S.A. w W. wniósł zarzuty wskazując, że egzekucja prowadzona jest przez niewłaściwy organ egzekucyjny oraz że tytuły wykonawcze nie spełniają wymogów określonych w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się do wierzyciela o wypowiedź odnośnie wniesionego zarzutu. Postanowieniem z dnia [...]2005 r. Burmistrz uznał zarzuty za niezasadne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] uchyliło w/w postanowienie i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia [...] Burmistrz uznał zarzuty za nieuzasadnione. Po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny wydał w dniu [...] postanowienie o nr [...] w sprawie oddalenia zarzutów wniesionych przez zobowiązanego. W zażaleniu z dnia [...] Zarząd Spółki A S.A. w W. wniósł o uchylenie postanowienia z [...] i orzeczenie, że właściwym organem egzekucyjnym w sprawie jest naczelnik urzędu skarbowego wymieniony w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych, a tytuł wykonawczy wydany w sprawie zawiera wady wymienione w art. 33 pkt 9 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Według Spółki właściwym organem egzekucyjnym w sprawie jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy według siedziby/miejsca położenia majątku Spółki A S.A. Od 1 stycznia 2004 r. w związku z nowelizacją ustawy o urzędach i izbach skarbowych wprowadzone zostały zmiany we właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych. Właściwość ta w stosunku do podmiotów spełniających kryteria określone w art. 5 ust. 9b w/w ustawy została podana w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Skoro więc Spółka A S.A. spełnia warunki przewidziane w znowelizowanym przepisie ustawowym, to właściwym dla tego podmiotu powinien być naczelnik urzędu skarbowego wskazany w powołanym załączniku. W zażaleniu sformułowano również zarzut niepodania w tytułach wykonawczych podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, o czym stanowi art. 27 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że kwestię zarzutów szczegółowo regulują przepisy art. 33 i 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954). W rozpatrywanym przypadku zarzut wniesiony przez Zarząd Spółki A S.A. z siedzibą w W. dotyczy prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Naczelnik Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny zgodnie z wymogami art. 34 §1 ustawy zwrócił się w przedmiotowej sprawie do wierzyciela celem zajęcia stanowiska co do ich zasadności. Naczelnik, uwzględniając i podzielając stanowisko wierzyciela uznające zarzut za nieuzasadniony, postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r. zarzut prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez organ niewłaściwy oddalił. Dyrektor Izby Skarbowej, podzielił stanowisko zawarte w postanowieniu Naczelnika jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż właściwym organem egzekucyjnym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie jest Naczelnik Urzędu Skarbowego. Zgodnie z art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Wierzyciel, wystawiając tytuł wykonawczy, zobowiązany jest do wskazania w nim nazwy i adresu zobowiązanego oraz rodzaju dochodzonej należności, które to dane pozwalają określić właściwość rzeczową i miejscową organu egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie wierzyciel – Burmistrz wskazał w tytułach wykonawczych jako zobowiązanego Spółkę A S.A. Oddział z siedzibą w . przy ul. [...] . W tej sytuacji organem egzekucyjnym właściwym dla zobowiązanego, którego siedzibę wierzyciel wskazał, jest Naczelnik Urzędu Skarbowego. W kwestii natomiast właściwości organu egzekucyjnego ustalonej na podstawie art. 5 ust. 9a, 9b, 9c ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych, Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209, poz. 2027) naczelnicy tzw. dużych urzędów skarbowych wskazani w załączniku nr 2 rozporządzenia są uprawnieni do wszczęcia i prowadzenia egzekucji tylko tych należności pieniężnych, do których poboru są właściwi. Tak więc tzw. duże urzędy skarbowe jako organy egzekucyjne mogą prowadzić postępowania egzekucyjne na rzecz tzw. obcych wierzycieli wyłącznie w przypadku wystąpienia zbiegu egzekucji. W skardze z dnia [...] sierpnia 2006 r. Zarząd Spółki A S.A. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i Naczelnika Urzędu Skarbowego. Postanowieniom zarzucono naruszenie art. 33 pkt 9 w związku z art. 19 § 1 i art. 22 § 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 5 ust. 6, ust. 9a, ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych oraz §§ 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych. Zdaniem Spółki właściwym organem egzekucyjnym w sprawie jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy według siedziby/miejsca położenia majątku. Fakt umiejscowienia siedziby/majątku zobowiązanego w obszarze właściwości miejscowej danego naczelnika wynika z wydanego na podstawie delegacji zawartej w ustawie o urzędach i izbach skarbowych rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. Spółka zarzuciła postanowieniu również naruszenie art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez nieustosunkowanie się w zaskarżonym postanowieniu do zarzutu zażalenia. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu nieustosunkowania się w postanowieniu do podniesionego zarzutu naruszenia art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej, Dyrektor wyjaśnił, że należności z tytułu podatku od nieruchomości nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia i tym samym brak było podstaw do wskazania podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni. W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagą wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej. W przedmiotowej sprawie skarga okazała się bezzasadna. Kwestią sporną między stroną skarżącą a organem, która pojawiła się w związku z wniesieniem przez zobowiązaną Spółkę zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jest właściwość miejscowa organu egzekucyjnego: czy do prowadzenia egzekucji wobec Spółki A S.A., właściwy jest Naczelnik Urzędu Skarbowego , czy też naczelnik właściwy dla "dużego podatnika". Skarżąca Spółka wskazuje, że od 1 stycznia 2004 r. należy do grupy podatników określonych przepisami art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. Nr 106, poz. 489, ze zm.) – tzw. "dużych" podatników, co do których ustawodawca określił inną właściwość organu podatkowego i tym samym egzekucyjnego. Ta właściwość została określona w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i izb skarbowych. Spór sprowadza się do interpretacji prawa. Postępowanie egzekucyjne może być prowadzone tylko przez jeden organ egzekucyjny. Przepis art. 19 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 Nr 229, poz. 1954) stanowi, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym. Ustawa wskazana wyżej reguluje również kwestię właściwości rzeczowej i miejscowej. W niniejszej sprawie kwestią sporną jest określenie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Właściwość organu egzekucyjnego określa wyłącznie art. 22 w/w ustawy. Zgodnie z art. 22 § 2 powołanej ustawy właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się co do zasady według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. W związku z czym wierzyciel, znając miejsce zamieszkania, czy siedzibę zobowiązanego w sposób prosty jest w stanie ustalić właściwy organ egzekucyjny. Kiedy właściwym rzeczowo jest naczelnik urzędu skarbowego, terytorialny zasięg działania naczelników urzędu skarbowego określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. Nr 209, poz. 2027). Żadne inne kryteria oprócz wskazanych w powołanym art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie mogą wpływać na określenie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Nr 137, poz. 1302) wprowadziła zmiany w ustawie z dnia 21 czerwca 1966 r. o urzędach i izbach skarbowych. Z treści art. 5 ust. 9 tej ostatniej ustawy wynika, że właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych określa się według terytorialnego zasięgu działania odpowiednio urzędu skarbowego i izby skarbowej, z uwzględnieniem ust. 9a. Przepis art. 5 ust. 9a stanowi, że terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie niektórych kategorii podatników (tzw. "dużych podatników" wymienionych w art. 5 ust. 9b tejże ustawy) – może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. W rozporządzeniu wykonawczym z dnia 19 listopada 2003 r. w załączniku nr 2 ustalono siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych. Należy zauważyć, że wskazane przepisy kładą nacisk na pojęcia "podatnik"- "terytorialny zasięg działania (...) wyłącznie w zakresie niektórych kategorii podatników". Postępowanie egzekucyjne nie zna pojęcia podatnik. Postępowanie egzekucyjne ma na celu przymuszenie zobowiązanego do wykonania ciążących na nich obowiązków, zatem postępowanie to prowadzi się wobec zobowiązanego na rzecz wierzyciela uprawnionego do żądania wykonania obowiązku. W tym postępowaniu podmiotami są "zobowiązany" i "wierzyciel". Dlatego też w opinii Sądu ta odrębna właściwość terytorialna naczelników urzędów skarbowych, obejmująca podmioty wymienione w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, dotyczy kompetencji do prowadzenia spraw podatkowych jak również egzekucji, ale wyłącznie w zakresie należności, co do których te urzędy są właściwe. W takim przypadku właściwy naczelnik urzędu skarbowego jest zarówno organem egzekucyjnym jak i organem podatkowym (wierzycielem) wobec zobowiązanego. Zatem, zdaniem Sądu, naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 listopada 2003 r. nie są właściwi (co do zasady) do prowadzenia egzekucji na rzecz tzw. obcych wierzycieli, chyba że nastąpi zbieg egzekucji i ten organ egzekucyjny zostanie wyznaczony do prowadzenia egzekucji. W przedmiocie braku określenia w tytule wykonawczym kolejności zaspokojenia należności Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie zobowiązany nie kwestionował faktu istnienia zaległości z tytułu podatków lokalnych na rzecz gminy. Ewentualne zatem naruszenie procedury nie ma charakteru istotnego, które mogłoby podważyć prowadzone postępowanie egzekucyjne i obowiązek płacenia należnych podatków wynikających z ustawy. W tych okolicznościach na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. /-/ K. Pawlicki /-/ J. Małecki /-/ M. Jaśniewicz p.b.