II SA/Wa 1793/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Asesor WSA Janusz Walawski, Protokolant Joanna Cygan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym oddala skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania R.K. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. nr [...] z dnia [...] maja 2006 r. umarzającej postępowanie w sprawie wydania decyzji dotyczącej wypłaty zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w G. w dniu [...] grudnia 2005 r. wpłynęło pismo R. K. z dnia [...] listopada 2005 r. informujące o wyznaczeniu go na stanowisko służbowe – [...] z dniem [...] listopada 2005 r. Oddział Regionalny WAM powiadomił zainteresowanego pismem z dnia [...] grudnia 2005 r., iż w związku z objęciem nowego stanowiska służbowego i brakiem nowego wniosku o niewydawanie decyzji o prawie zamieszkiwania, jest zobowiązany do zwrotu nadpłaconego zryczałtowanego ekwiwalentu za m-c listopad w kwocie [...] zł. Z kolei w dniu [...] grudnia do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w G. wpłynął wniosek R.K. (bez oznaczania daty) o niewydawanie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym z jednoczesną prośbą o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Pismem z dnia [...] grudnia ww. organ poinformował żołnierza, że zryczałtowany ekwiwalent przysługuje wyłącznie na pisemny wniosek żołnierza służby stałej, złożony do dowódcy jednostki wojskowej w ciągu 14 dni od dnia objęcia stanowiska służbowego, a jego złożenie po terminie jest bezskuteczne z uwagi na okoliczność, iż jest to termin prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. W dniu [...] stycznia 2006 r. wpłynęło zawiadomienie Komendanta Centrum [...] przekazujące Dyrektorowi Oddziału Regionalnego WAM wniosek R.K. (złożony w jednostce wojskowej w dniu [...] stycznia 2006 r.) o niewydawanie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym i wydanie decyzji w trybie art. 24 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Następnie przy piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r. Komendant C[...] przesłał oświadczenie żołnierza stwierdzające, iż pismo, które wpłynęło do organu w dniu [...] grudnia 2005 r. należy traktować jako wniosek o niewydawanie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. Prezes WAM stwierdził w dalszej części, że przepisy prawne dotyczące wypłacania zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym stanowią, że wydanie decyzji w ww. zakresie wymaga złożenia przez żołnierza służby stałej pisemnego wniosku do dowódcy jednostki wojskowej nie później niż 14 dni od objęcia stanowiska służbowego w tej jednostce (art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu (...). Termin ten jest terminem materialnoprawnym i nieprzywracalnym w trybie i na warunkach określonych w przepisach art. 58 i 59 kpa. Uchybienie terminu materialnoprawnego powoduje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym i w związku z tym nie może być nawiązany stosunek materialny. Oznacza to brak przedmiotu postępowania administracyjnego, co skutkuje niemożnością jego wszczęcia oraz koniecznością umorzenia postępowania wszczętego. Terminy materialnoprawne mogą być przywrócone przepisem ustawy, zaś przez organ administracji wyłącznie wtedy, gdy możliwość taką przewidują przepisy szczególne. Organ wskazał, że bezsporne jest przekroczenie przez stronę terminu czternastodniowego, liczonego od dnia objęcia stanowiska służbowego, bowiem jak wynika z informacji Komendanta C[...], R.K. obowiązki służbowe objął [...] listopada 2005 r. Zatem termin do złożenia przedmiotowego wniosku upłynął [...] listopada 2005 r., tak więc nawet, gdyby potraktować jego pismo, które wpłynęło do organu [...] grudnia 2005 r., jako taki wniosek, to również on został złożony z uchybieniem terminu. Prezes WAM stwierdził ponadto, że zainteresowany był świadomy uchybienia terminu, albowiem w piśmie, które wpłynęło do Oddziału Regionalnego WAM [...] grudnia 2005 r. wniósł o jego przywrócenie. Odnosząc się zaś do zarzutu, że żołnierz nie został wyznaczony na nowe stanowisko, a zmieniła się jedynie jego nazwa, podniósł, że z rozkazu personalnego Dowódcy Marynarki Wojennej nr [...] z [...] października 2005 r. jednoznacznie wynika, że R.K. z dniem [...] listopada 2005 r. został zwolniony z zajmowanego stanowiska [...] i z tym dniem wyznaczony na stanowisko służbowe [...]. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R.K. wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w G. z dnia [...] maja 2006 r. i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) niedokonanie ponownej oceny stanu faktycznego i w konsekwencji naruszenia art. 127 kpa, w szczególności poprzez: ─ pominięcie faktu, iż pismo, które wpłynęło do OR WAM w G. w dniu [...] grudnia 2005 r. zostało złożone w dniu [...] listopada 2005 r., ─ pominięcie faktu, iż wnioskodawca wyciąg z rozkazu personalnego o wyznaczeniu na stanowisko służbowe otrzymał w dniu [...] listopada 2005 r. i w konsekwencji decyzja o wyznaczeniu na stanowisko służbowe stała się wykonalna w dniu [...] grudnia 2005 r., ─ pominięcie faktu, że w przedmiotowej sprawie nie było faktycznego objęcia stanowiska w związku z wyznaczeniem wnioskodawcy na stanowisko radcy prawnego w C[...] i w konsekwencji błędne ustalenie, iż objęcie stanowiska służbowego nastąpiło z dniem [...] listopada 2005 r.; 2) błędne ustalenie, iż wnioskodawca był świadom, że uchybił terminowi do złożenia wniosku o niewydawanie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym; 3) naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, a mianowicie art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), a także art. 130 § 1 kpa, poprzez błędne przyjęcie, iż objęcie stanowiska służbowego następuje przed upływem wniesienia odwołania od rozkazu wyznaczającego wnioskodawcę na stanowisko służbowe, w dalszej konsekwencji naruszenie art. 24 ust. 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 11 oraz w zw. z art. 8 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a także art. 130 § 1 kpa, poprzez przyjęcie, iż złożenie wniosku o niewydawanie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym może nastąpić przed upływem wniesienia odwołania od rozkazu wyznaczającego wnioskodawcę na stanowisko służbowe; 4) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, a mianowicie art. 24 ust. 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP poprzez przyjęcie, iż wyznaczenie na nowe stanowisko w tej samej jednostce wymaga złożenia wniosku o niewydawanie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł w szczególności, iż zgodnie z jednoznacznym brzmieniem art. 6 ust. 1 pkt 17 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, objęciem stanowiska służbowego jest określony w rozkazie dowódcy jednostki wojskowej dzień przystąpienia żołnierza zawodowego do wykonywania obowiązków służbowych na stanowisku służbowym, na które żołnierz ten został wyznaczony decyzją uprawnionego organu. Organ wskazał, że z zapisu na wyciągu z rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy Marynarki Wojennej wynika, iż rozkazem dziennym Komendanta C[...] [...] z dnia [...] października 2006 r., z którym żołnierz został zapoznany w dniu [...] października 2005 r., określono datę objęcia stanowiska na [...] listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 24 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), dyrektor oddziału regionalnego Agencji właściwy dla garnizonu, w którym żołnierza służby stałej wyznaczono na stanowisko służbowe lub w którym zajmuje takie stanowisko, na wniosek dowódcy jednostki wojskowej, wydaje decyzję o prawie zamieszkiwania na czas pełnienia obowiązków na tym stanowisku w lokalu mieszkalnym, w miejscowości, w której żołnierz został wyznaczony na stanowisko służbowe lub zajmuje takie stanowisko albo w miejscowości pobliskiej bądź decyzję, o której mowa w ust. 6 (decyzję w sprawie wypłacania zryczałtowanego ekwiwalentu za rezygnację z prawa do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym). Do wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu na czas pełnienia obowiązków na danym stanowisku ww. organ jest więc zobligowany każdorazowo, jeżeli dowódca jednostki wojskowej wystąpił ze stosownym wnioskiem w sytuacji, gdy żołnierza służby stałej wyznaczono na stanowisko służbowe lub zajmuje takie stanowisko. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, czy jest to pierwsze, czy też kolejne wyznaczenie na stanowisko służbowe w danej jednostce, gdyż każdego wyznaczenia dokonuje się na ściśle określony okres i na ten właśnie okres, zgodnie z powołanym przepisem, wydaje się również decyzję o prawie zamieszkiwania w lokalu. W przypadku skarżącego, który w Centrum [...] zajmował stanowisko [...], a rozkazem personalnym Dowódcy Marynarki Wojennej nr [...] z dnia [...] października 2005 r. został z dniem [...] listopada 2005 r. z niego zwolniony i wyznaczony na stanowisko służbowe – [...], na okres kadencji od [...] listopada 2005 r. do [...] października 2008 r., zaistniała konieczność wydania decyzji w trybie art. 24 ust. 1 powołanej ustawy, zawierającej w szczególności czas pełnienia obowiązków na nowym stanowisku. Z tego też względu nietrafne jest stanowisko R.K., iż w jego sytuacji nie było obowiązku wydania nowej decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu, skoro takie prawo uzyskał przy pierwszym objęciu stanowiska w ww. jednostce wojskowej w tym samym garnizonie. Zgodnie zaś z przepisem art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, nie wydaje się decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym na pisemny wniosek żołnierza służby stałej, zgłoszony do dowódcy jednostki wojskowej nie później niż czternaście dni od dnia objęcia stanowiska służbowego w tej jednostce. Definicję pojęcia "objęcie stanowiska służbowego" zawiera przepis art. 6 ust. 1 pkt 17 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), stanowiący, iż jest to określony w rozkazie dowódcy jednostki wojskowej dzień przystąpienia żołnierza zawodowego do wykonywania obowiązków służbowych na stanowisku służbowym, na które żołnierz ten został wyznaczony decyzją uprawnionego organu. W rozkazie dziennym [...] z dnia [...] października 2005 r., dowódca jednostki wojskowej skarżącego, Komendant Centrum [...], określił dzień objęcia przez R.K. stanowiska [...] na [...] listopada 2005 r., a z rozkazem tym żołnierz został zapoznany w dniu [...] października 2005 r., jak wynika z pisma Komendanta C[...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. Wobec tego z wnioskiem, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, skarżący mógł wystąpić najpóźniej w dniu [...] listopada 2005 r. Tymczasem pismo w tej sprawie, które mogłoby być ewentualnie i korzystnie dla żołnierza potraktowane jako przedmiotowy wniosek, nosi datę [...] listopada 2005 r. Ponadto zostało skierowane nie do dowódcy jednostki, lecz bezpośrednio do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G.. W tej sytuacji za nietrafne należy uznać zarzuty skargi dotyczące w szczególności naruszenia przepisów art. 6 ust. 1 pkt 17 w zw. z art. 8 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 130 § 1 kpa. Okoliczność, że rozkaz personalny nr [...] Dowódcy Marynarki Wojennej z dnia [...] października 2005 r. został skarżącemu doręczony w dniu [...] listopada 2005 r., a więc dopiero w dniu [...] grudnia 2005 r. stał się wykonalny, gdyż [...] grudnia upłynął termin do wniesienia od niego odwołania, nie ma w sprawie znaczenia. Istotny jest bowiem, w myśl cytowanego już przepisu art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, który jest przepisem szczególnym w stosunku do regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego, dzień objęcia stanowiska służbowego w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 17 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Termin określony w przepisie art. 24 ust. 5 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jest przepisem prawa materialnego i z tego względu nieprzywracalnym. Jego uchybienie powoduje więc wygaśnięcie praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, czego dalszą konsekwencją jest bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w sprawie wszczętej wnioskiem złożonym z uchybieniem terminu prawa materialnego. Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 kpa) mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94, ONSA 1996, nr 2, poz. 80). Nie znajduje uzasadnienia także zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 127 kpa. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, wbrew twierdzeniom skarżącego, odniósł się w zaskarżonej decyzji do wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy, zaś swoje rozstrzygnięcie uzasadnił zgodnie z wymaganiami przepisu art. 107 § 3 kpa. Odnosząc się zaś do żądania organu zasądzenia od skarżącego kosztów postępowania, należy wskazać, iż przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), nie przewidują takiej możliwości. W myśl art. 199 tej ustawy, strony ponoszą koszty postępowania związane z samym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast przepis art. 200 ww. ustawy stanowi, że jedynie skarżącemu w razie uwzględnienia skargi przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Mając powyższe na względnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.