IV SA/Gl 812/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2007r. sprawy ze skargi P. C. na orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie służby celnej - kary dyscyplinarnej uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. nr [...]. Naczelnik Urzędu Celnego w C. postanowieniem z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 65 w zw. z art. 64 oraz art. 67 ust. 5 pkt. 1 i art. 80 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.) oraz § 4 w zw. z § 3 ust. 2 i § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520) po rozpatrzeniu wniosku rzecznika dyscyplinarnego z dnia [...] r. wszczął postępowanie dyscyplinarne w stosunku do inspektora celnego, [...] celnego P. C. pełniącego służbę w Urzędzie Celnym w C. w związku z wykonywaniem przez niego czynności służbowych poza właściwością miejscową Urzędu Celnego w C. w dniu [...] r. na terenie "[...]" w Ż.. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że w/wym. uczestniczył w spotkaniu z pracownikami [...] stałego nadzoru podatkowego, które odbyło się na terenie "[...]" w Ż. bez wcześniejszego poinformowania przełożonych oraz uzgodnienia wyjazdu na odpowiednim szczeblu. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyżej wymieniony organ orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 64 ust. 1 i 5, art. 63 ust. 1 pkt. 1, art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Słuzbie Celnej (Dz. U. Nr 72, poz. 802 ze zm.) oraz § 11 i § 12 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520) uznał P. C. winnym niedopełnienia formalności związanych z wyjazdem służbowym w dniu [...] r. wskazanych w decyzji nr [...] Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. w sprawie wprowadzenia zasad wystawiania poleceń wyjazdów służbowych i orzekł wobec niego karę upomnienia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że P. C. udając się do Sekcji [...] Stałego Nadzoru Podatkowego w "[...]" poinformował przed wyjazdem swojego bezpośredniego przełożonego [...] celnego D. P. o planowanym wyjeździe, ten zaś zważywszy na duże zaangażowanie funkcjonariusza w pracy przyjął, jak się okazało, niesłusznie iż wszystkie kwestie organizacyjne związane z wyjazdem zostały uprzednio w sposób właściwy i formalny przez niego załatwione. Jednakże na wyjazd w dniu [...] r. do Ż, który był podróżą służbową poza stałym miejscem służby, P. C. nie posiadał stosownej pisemnej delegacji służbowej, poprzestając jedynie na zapisie w "ewidencji [...]". Organ wskazał, że wyjazd jakkolwiek zasadny i potrzebny odbył się bez spełnienia wymagań formalnych wskazanych w decyzji nr [...] Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. w sprawie wprowadzenia zasad wystawiania poleceń wyjazdów służbowych. Doszło zatem, w ocenie organu, do zaniedbania obowiązku służbowego polegającego na niedopełnieniu formalności wyjazdowych. Na powyższe orzeczenie dyscyplinarne P. C. wniósł odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w K. podnosząc, iż nie popełnił zarzuconego mu zaniedbania obowiązku służbowego polegającego na niedopełnieniu formalności wyjazdowych. Zaznaczył, że przed wyjazdem otrzymał ustne polecenie swojego bezpośredniego przełożonego, które określało cel wyjazdu i jego uzasadnienie i nie obligowało go do wykonywania żadnych innych czynności czy uzgodnień poza telefonicznym ustaleniem terminu spotkania z pracownikami komórki stałego nadzoru w "[...]", co też uczynił. Nadto dla udokumentowania wyjazdu dokonano adnotacji w "ewidencji [...]". Posiadał także aktualne pisemne polecenie wyjazdu służbowego. Orzeczeniem dyscyplinarnym wydanym [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. na podstawie art. 64 ust. 1 i 5, art. 63 ust. 1 pkt. 1, art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej oraz § 11 i § 12 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego (...) utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy organ uznał, że doszło do naruszenia przez P. C. obowiązku służbowego polegającego na niedopełnieniu formalności wyjazdowych wynikających z decyzji nr [...] z dnia [...] r. Dyrektora Izby Celnej w K. poprzez brak pisemnego polecenia wyjazdu w dniu [...] r. do "[...]" w Ż, który był podróżą służbową poza stałym miejscem służby pracownika. Jednocześnie odnosząc się do wymierzonej kary wskazał, że jest ona odpowiednia do popełnionego czynu, zaś przy wymiarze tej kary wzięto pod uwagę nienaganną dotychczasową służbę oraz bardzo duże zaangażowanie w służbie jak również celowość i potrzeby samego wyjazdu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. C. wniósł o uchylenie powyższego orzeczenia dyscyplinarnego zarzucając organowi naruszenie art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art. 399 k.p.k. w zw. z art. 79 w/wym. ustawy poprzez niezawiadomienie go o zmianie kwalifikacji czynu, uniemożliwiając mu tym samym ustosunkowania się do nowego zarzutu. Powtarzając argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu zaakcentował, że czyn za który poniósł karę, nie stanowił czynu zarzuconego mu w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Ponadto w ocenie skarżącego czyn ten nie stanowi naruszenia art. 32 ust.1 pkt 2 ustawy o Służbie celnej będącego materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia, a zgodnie z którym funkcjonariusz celny ma obowiązek rzetelnie i bezstronnie, sprawnie i terminowo wykonywać powierzone zadania, bowiem konieczność wypełnienia pisemnego polecenia wyjazdu służbowego do odbycia szkolenia, nie jest powierzeniem zadania w rozumieniu wskazanego przepisu. Opisując procedurę wystawienia pisemnych poleceń wyjazdów służbowych, wskazał, że posiadał ogólne pisemne polecenie wyjazdu wystawione przez Naczelnika Urzędu Celnego na początku miesiąca, na podstawie którego były realizowane podróże służbowe, a konkretny wyjazd był odnotowywany w ewidencji [...] po odebraniu ustnego polecenia bezpośredniego przełożonego. Na podstawie takiej procedury w [...] r. uczestniczył w szkoleniu w B., co nie budziło żadnych zastrzeżeń. Końcowo zarzucił organowi odwoławczemu wydanie orzeczenia bez odniesienia się do prezentowanych w odwołaniu zarzutów oraz niewyjaśnienia sprawy, wybiórcze wyciąganie konsekwencji wobec niektórych funkcjonariuszy, przy dowolnej interpretacji przepisów wewnętrznych, co zdaniem skarżącego wywołuje podejrzenie stronniczego działania. Ponadto skarżący zaznaczył, że sprawa ma podłoże złośliwości ze strony przełożonych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o zawieszenie postępowania przed sądem administracyjnym, a z ostrożności procesowej o oddalenie skargi po podjęciu na nowo postępowania przez sąd. Wniosek ten, w kontekście zarzutów naruszenia art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie celnej a także naruszenia art. 399 k.p.k. w zw. z art. 79 ustawy o Służbie celnej, umotywował tym, że w dniu [...] r. wydał w oparciu o powołany wyżej art. 79 w zw. z art. 540 § 1 pkt 2 i art. 542 § 1 k.p.k. postanowienie o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego, którym jednocześnie uchylono zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne oraz poprzedzające je orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. oraz przekazano sprawę Naczelnikowi Urzędu Celnego w G. do ponownego rozpatrzenia. W sprawie tej bowiem ujawnił się nowy fakt nie znany organowi przed wydaniem przedmiotowego orzeczenia, który mógł mieć wpływ na jego treść, a mianowicie nie przedstawiono obwinionemu zarzutu z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o służbie celnej. Ponadto organ odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi uznał je za bezpodstawne. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek w powyższym zakresie, gdyż skarga została wniesiona do sądu przed wszczęciem postępowania administracyjnego o wznowienie postępowania, a zatem w sprawie nie miał zastosowania art. 56 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto Sąd zauważył, że po wniesieniu skargi wykluczona jest możliwość wzruszenia przez organ administracji zaskarżonego aktu w trybie nadzwyczajnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa P.p.s.a., sądy badają czy zaskarżone akty uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik. Dodatkowo badają, czy organ orzekający nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością zaskarżonego aktu. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonego orzeczenia przeprowadzona w oparciu o powyższe uregulowania wykazała, że zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji nie odpowiadają wymogom prawa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Regulacja prawna dotycząca odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy celnych zawarta jest w rozdziale 12 ustawy z dnia z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie celnej (t.j. Dz. U. Nr 156 z 2004 r., poz. 1641 ze zm.) oraz w wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520, zwanego dalej rozporządzeniem). Ponadto, stosownie do art. 79 ustawy o Służbie celnej, w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach nie uregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z art. 62 ustawy o Służbie celnej funkcjonariusz podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie obowiązków służbowych. Po myśl art. 66 tej ustawy postępowanie wyjaśniające przeprowadza wyznaczony przez naczelnika urzędu celnego i na jego polecenie rzecznik dyscyplinarny. W przypadku uprawdopodobnienia naruszenia lub zaniechania obowiązków służbowych rzecznik dyscyplinarny składa naczelnikowi urzędu celnego wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego o czym niezwłocznie zawiadamia funkcjonariusza celnego, którego wniosek dotyczy. Do wniosku dołącza się sprawozdanie z wyników postępowania wyjaśniającego, materiały zebrane w toku postępowania wyjaśniającego oraz wyjaśnienia złożone przez funkcjonariusza celnego, którego postępowanie dotyczy (§ 3 rozporządzenia). Stosownie do treści § 5 rozporządzenia postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, które stanowi podstawę do prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wydaje naczelnik urzędu. Postanowienie to powinno zawierać określenie czynu zarzucanego lub obowiązku, którego zaniechał obwiniony, ze wskazaniem czasu, miejsca i okoliczności. Natomiast zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia orzeczenie dyscyplinarne powinno m.in. zawierać określenie czynu zarzucanego lub obowiązku, którego zaniechał obwiniony, ze wskazaniem czasu, miejsca i okoliczności oraz rozstrzygnięcie w sprawie. Przy czym zgodnie z art. 69 ustawy o Służbie celnej orzeczenie wydaje się po wysłuchaniu rzecznika dyscyplinarnego i obwinionego oraz jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony, a także po rozpatrzeniu innych dowodów mających znaczenie w sprawie. W świetle powyższych regulacji nie budzi wątpliwości, że zarzucany w orzeczeniu dyscyplinarnym czyn lub obowiązek, który naruszył bądź którego zaniechał obwiniony powinien odpowiadać opisowi czynu bądź obowiązku, co do którego toczyło się postępowanie dyscyplinarne, z którym obwiniony został zapoznany oraz co do którego miał możliwość wypowiedzenia się. Powyższe regulacje mają na celu zapewnienie obwinionemu możliwości realizowania przysługującego mu prawa do obrony. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy przyjdzie stwierdzić, że [...] r. rzecznik dyscyplinarny Urzędu Celnego w C. w oparciu o pismo Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...]. wszczął postępowanie wyjaśniające w stosunku do inspektora celnego P. C. w związku z wykonywaniem przez tegoż czynności służbowych poza właściwością miejscową Urzędu Celnego w C. w dniu [...] r. na terenie "[...]" w Ż. Następnie wnioskiem z dnia [...] r. rzecznik dyscyplinarny wystąpił do Naczelnika Urzędu Celnego w C. o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przedkładając sprawozdanie z wyników postępowania wyjaśniającego. W oparciu o powyższe Naczelnik Urzędu Celnego w C. postanowieniem z dnia [...] r wszczął postępowanie dyscyplinarnego wobec P. C. w związku z wykonywaniem przez niego czynności służbowych poza właściwością miejscową Urzędu Celnego w C. w dniu [...] r. na terenie "[...]" w Ż. Z uzasadnienia tegoż postanowienia wynika natomiast, że spotkanie funkcjonariuszy celnych na terenie "[...]" w Ż, w którym uczestniczył P. C. odbyło się bez wcześniejszego poinformowania przełożonych oraz uzgodnienia wyjazdu na odpowiednim szczeblu. Trzeba przy tym stwierdzić, że organ nie wskazał, który z obowiązków wymienionych w art. 32 ust. 1 ustawy o Służbie celnej został w związku z tym naruszony. W dniu [...] r. skarżący po zapoznaniu się z aktami postępowania dyscyplinarnego złożył pisemne wyjaśnienia do tak sformułowanego zarzutu. Tymczasem orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. uznał skarżącego winnym niedopełnienia formalności związanych z wyjazdem służbowym w dniu [...] r. wskazanych w decyzji [...] Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. w sprawie wprowadzenia zasad wystawiania poleceń wyjazdów służbowych. Wobec powyższego stwierdzić przyszło, że skarżący został uznany za winnego zaniedbania obowiązku służbowego, którego opis nie odpowiada opisowi określonemu w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego z dnia [...] r. Zauważyć dodatkowo należy, że okoliczność naruszenia wskazanego obowiązku nie wynika również z ustaleń zawartych w sprawozdaniu rzecznika dyscyplinarnego, w oparciu o które został sformułowany zarzut zawarty we wskazanym wyżej postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Skarżący ukarany został więc za to, że nie dopełnił formalności związanych z wyjazdem służbowym, gdyż nie posiadał on stosownej pisemnej delegacji służbowej. Tymczasem postępowanie dyscyplinarne wszczęto i prowadzono o to, że wykonywał on czynności służbowe poza właściwością urzędu celnego, w którym pełnił służbę bez wcześniejszego powiadomienia przełożonych oraz uzgodnienia wyjazdu na odpowiednim szczeblu. Zatem słuszny jest zarzut skarżącego, że w istocie w orzeczeniu dyscyplinarnym doszło do zmiany opisu zarzuconego mu czynu, o której w toku postępowania nie został powiadomiony. Skarżącemu, co nie jest kwestionowane przez organ, nie został bowiem postawiony zarzut, który w istocie stanowił podstawę do jego ukarania. Powyższe w pełni uzasadnia twierdzenie skarżącego, że został on pozbawiony możliwości obrony swych praw. Niewątpliwie doszło w tym względzie do naruszenia przepisów dotyczących prawa obwinionego do obrony gwarantowanego w przepisach Kodeksu postępowania karnego, który ma odpowiednie zastosowanie w sprawie na podstawie art. 79 ustawy o Służbie celnej. Doszło również do naruszenia § 6 i 8 rozporządzenia, gdyż skarżący przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego został pozbawiony prawa składania wyjaśnień, wniosków dowodowych co do zarzutu naruszenia obowiązku stanowiącego podstawę zastosowania kary dyscyplinarnej, na skutek tego, że zarzut ten nie był objęty postanowieniem o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Wobec powyższego, mając na względzie, że wskazane uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, decyzje organów obydwu instancji nie mogły się ostać i podlegały uchyleniu na podstawie art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ mając na względzie powyższe rozważania Sądu wyda stosowne rozstrzygnięcie na podstawie dokonanych w sprawie ustaleń.