II SA/Kr 2889/03

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 stycznia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie NSA Izabela Dobosz AWSA Janusz Kasprzycki / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia [...] 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu l instancji Decyzją z dnia [...] 2003 r., znak: [...], na podstawie art. 4 w zw. z art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej) Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. odmówił przyznania S. B. zasiłku celowego. W uzasadnieniu tej decyzji Kierownik wskazał, że w świetle art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej pomoc materialna udzielana jest według możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej. Wnioskujący otrzymał w miesiącach: styczniu, lutym, kwietniu, czerwcu oraz w lipcu zasiłek celowy. W miesiącu sierpniu natomiast Ośrodek Pomocy Społecznej z uwagi na wysokość dotacji i dużą ilość osób nie może udzielić wnioskującemu zasiłku celowego. Z decyzją tą nie zgodził się S. B. i wniósł od niej odwołanie. Przedstawił w nim swoją trudną sytuację życiową, w tym materialno-bytową. Wskazał na okoliczności związane z przewlekłą chorobą cukrzycy i nadciśnienia tętniczego i brakiem środków finansowych na pokrycie kosztów zakupów lekarstw niezbędnych do leczenia tych chorób. Wyraził niezadowolenie i rozgoryczenie z powodu wydania decyzji tej treści. Odwołanie to nie zostało uwzględnione. Decyzją z dnia [...] 2003 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie - k.p.a.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] 2003 r., znak: [...]. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. wskazało, że S. B. jest osobą samotną, nie pracuje zawodowo z powodu występującego na tamtejszym terenie bezrobocia. Utrzymuje się z renty pomniejszonej o alimenty, których wysokość w miesiącu czerwcu wynosiła 160 zł. Odwołujący się w miesiącach: styczniu, lutym, kwietniu i czerwcu otrzymał pomoc w postaci zasiłków celowych, a także zasiłek okresowy w kwocie 100 zł. Udzielana pomoc uzależniona jest od środków finansowych posiadanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Środków tych jest z każdym rokiem mniej w budżecie i nie wystarczają na zaspokojenie potrzeb. W niniejszym przypadku pomoc udzielona S. B. była dość szeroka jak na ograniczone środki finansowe. Jest również wiele osób, które na nią oczekują a ich sytuacja bytowe znacznie gorsza i trudniejsza niż odwołującego się. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. nie znalazło więc podstaw do uchylenia decyzji Kierownika i utrzymało ja w mocy. W skardze na powyższą decyzję S. B. zarzucił "podtrzymywanie fałszu przez MOPS". Nie może zgodzić się ze stwierdzeniem, że w miesiącu sierpniu chętnych do otrzymania pomocy było dużo. Podał przykład osoby, która taką pomoc uzyskała. Uważa, że w miesiącu sierpniu kwalifikował się do uzyskania takiej pomocy a jej nie otrzymał w przeciwieństwie do wymienionej osoby. Jego zdaniem nie można więc było podtrzymać decyzji Kierownika. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko, jakie wyraziło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.). W świetle art. 1 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, w tym w zakresie -legalności decyzji administracyjnych ( art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, dlatego też kontroli legalności dokonują również z urzędu. Skarga zasługuje na uwzględnienie ale nie z przyczyn w niej wywiedzionych. Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. W myśl ust. 2 tego artykułu zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Ust. 3 art. 32 stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany również osobie i rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zasiłek celowy może być przyznany także osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, zgodnie z ust. 4 art. 32 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie do treści art. 32 ust. 4a zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 3 i 4, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Zasiłek celowy może być przyznany również w formie biletu kredytowanego. Przyznanie biletu kredytowanego nie wymaga wydania decyzji. Decyzja o odmowie przyznania biletu kredytowanego nie wymaga przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (rodzinnego) (art. 32 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Z powyższego unormowania wynika, że zasiłek celowy jako doraźna forma zabezpieczenia konkretnych potrzeb bytowych przyznawany jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Nie oznacza to jednak, że właściwy do orzekania w tej sprawie organ administracji może podejmować decyzję w sposób dowolny. Związany jest on bowiem nie tylko przepisami postępowania administracyjnego: art. 7 i 77 § 1 k.p.a., ale także przepisami ustawy o pomocy społecznej, w tym art. 2 tejże ustawy. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Według wskazań ustępu 4 powołanego wyżej przepisu, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Art. 7 k.p.a. stanowi natomiast, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organa administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Samo zatem stwierdzenie, że Ośrodek Pomocy Społecznej nie posiada wystarczających środków jest w ocenie Sądu niewystarczające w świetle wyżej przytoczonych postanowień art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem organów było więc przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia przesłanek jakie powinna spełniać osoba zainteresowana w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej, ażeby przyznać jej świadczenie oraz co do pozostałych okoliczności, decydujących o odmowie przyznania pomocy społecznej. Tego jednak organy nie uczyniły. Nie wypowiedziały się w ogóle co do przesłanek przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Ograniczyły się jedynie do ogólnikowego stwierdzenia, że nie posiadają wystarczających środków finansowych na wypłatę tego typu świadczeń. Nie wskazały przy tym jakie dowody potwierdzają brak stosownych środków finansowych na te cele. Podniesienie okoliczności dużej liczby osób ubiegających się i oczekujących na pomoc także nie może mieć decydującego znaczenia dla odmowy przyznania zasiłku celowego. Istotne znaczenie maja tu, bowiem wszelkie okoliczności dotyczące wnioskodawcy, spełniania przez niego kryteriów na podstawie których organ decyduje o przyznaniu pomocy społecznej i które to każdorazowo należy badać. Zwrócić należy uwagę, że przepisy postępowania administracyjnego wskazują formę, jakiej powinien odpowiadać akt administracyjny. W tym zakresie obowiązuje art. 107 k.p.a., który nakłada na wszystkie organy administracji publicznej obowiązek zachowania określonych wymagań. Niezachowanie tych wymagań powoduje dotknięcie decyzji wadami o zróżnicowanym ciężarze gatunkowym. Do takich wad zaliczyć należy między innymi wadliwość uzasadnienia decyzji, polegającej na tym, że organ nie wskazał dowodów, na podstawie których ustalił fakty, będące podstawą rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.). Powyższe nieprawidłowości oraz zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do należytego zebrania materiału dowodowego uchybiają przepisom postępowania administracyjnego: art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3, co skutkuje wadliwością decyzji, mogącą mieć wpływ na wynik sprawy. W takim stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1271 ze zm.).