II SA/Wa 2195/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Asesor WSA Janusz Walawski, Protokolant Mateusz Rogala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2005 r., którą na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.) odmówił S. W. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS odwołał się do treści wskazanego art. 83, zgodnie z którym przyznanie świadczenia jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: – jest lub był osobą ubezpieczoną lub członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; – nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; – nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; – nie ma niezbędnych środków utrzymania. W ocenie Prezesa ZUS S. W. nie spełnia jednego z tych warunków, albowiem po jej stronie nie wystąpiły szczególne okoliczności, na skutek których nie nabyła uprawnień do świadczenia ustawowego. Wnioskodawczyni udowodniła tylko 13 lat 2 miesiące i 4 dni okresu ubezpieczenia i zdaniem Prezesa ZUS okres ten jest nieadekwatny do wieku ubezpieczonej ([...] lata). W jej zatrudnieniu wystąpiły przerwy w okresie od 1 maja 1980 r. do 15 kwietnia 1982 r. oraz od 16 kwietnia 1985 r. do 14 października 1991 r. Prezes ZUS nie uznał za szczególną okoliczność bezczynności zawodowej wnioskodawczyni spowodowanej wskazaną przez nią koniecznością sprawowania opieki nad dziećmi. Organ podniósł, że trudne warunki materialne zainteresowanej nie są wystarczającą przesłanką do przyznania wnioskowanego świadczenia. Na powyższą decyzję S. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której nie zgadza się z oceną Prezesa ZUS co do braku szczególnych okoliczności, na skutek których nie uzyskała prawa do świadczenia na ogólnych zasadach. Jako szczególną okoliczność podaje urodzenie dzieci w 1979 r. i 1982 r., wymagających stałej opieki. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie wskazując, iż skarżąca na [...] lata w chwili ponownego powstania u niej niezdolności do pracy, w tym na 26 lat aktywności zawodowej, z wyłączeniem okresu lat 1994-2000, kiedy legitymowała się całkowitą niezdolnością do pracy, pozostawała w ubezpieczeniu połowę tego okresu, a w zatrudnieniu 8,5 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności zaskarżonej decyzji z prawem obowiązującym w dacie jej wydania. Innymi słowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku a jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga rozpatrywana w aspekcie tych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.) będący materialnoprawną podstawą decyzji wydanych w tej sprawie stanowi, że ubezpieczonym oraz pozostającym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej wysokości odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy wynikają zatem trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, wyznaczające jednocześnie granice uznania administracyjnego Prezesa ZUS: 1) niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, 2) ubiegający się o świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wiek, 3) osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, gdyż nie może podjąć pracy zawodowej. Niemniej jednak świadczenie przewidziane w art. 83 ust. 1 omawianej ustawy o rentach i emeryturach z FUS nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb – ze względu na trudną sytuację materialną. Podstawowym wymogiem przewidzianym w tym przepisie jest wykazanie wystąpienia szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty. Jak słusznie podkreślił Prezes ZUS, za szczególną okoliczność uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabyciem świadczenia w trybie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS na potrzeby stosowania powołanego przepisu art. 83 należy uznać wyłącznie zdarzenie lub trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. W przedmiotowej sprawie nie zostało wykazane, aby skarżąca z przyczyn od siebie niezależnych i niemożliwych do pokonania przy dołożeniu należytej staranności, nie mogła kontynuować zatrudnienia. Skarżąca, jak twierdzi, zaprzestała wykonywania pracy w okresach od 1 maja 1980 r. do 15 kwietnia 1982 r. oraz od 16 kwietnia 1985 r. do 14 października 1991 r. z uwagi na sprawowanie opieki nad dziećmi urodzonymi w 1979 r. i 1982 r. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2001 r., sygn. akt II SA 3123/00, wychowywanie i opiekowanie się dziećmi, przy powszechnie istniejących formach opieki (przykładowo – żłobki, przedszkola) nie sposób uznać za okoliczność uzasadniającą brak zatrudnienia lub prowadzenia działalności objętej ubezpieczeniem, przez tak długie okresy, nawet w sytuacji gdy dzieci, ze względu na choroby wymagały większej opieki. Materiał dowodowy sprawy wskazuje, iż skarżąca legitymuje się bardzo krótkim stażem ubezpieczeniowym z przyczyn niepozwalających na potraktowanie w sposób szczególny. Bowiem po okresie niewykonywania zatrudnienia w latach 1985-1991 wystąpiły kolejne krótsze już, kilkumiesięczne przerwy, niewykonywania pracy przerwane pobieraniem zasiłku dla bezrobotnych. Skarżąca na [...] lata w chwili ponownego powstania u niej niezdolności do pracy, w tym na 26 lat aktywności zawodowej pozostawała w ubezpieczeniu połowę tego czasu, a w zatrudnieniu 8,5 roku. Reasumując, należy stwierdzić, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo przyjęto, iż niespełnienie wymagań dających prawo do renty nie było spowodowane szczególnymi okolicznościami, o których stanowi art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.