II SA/Lu 838/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca),, Asesor WSA Jerzy Drwal, Protokolant Asystent sędziego Rafał Ostrowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J. B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...] wydaną na podstawie art. 2, art. 3 oraz art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpoznaniu odwołania J. B. K., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmawiającą przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego na leczenie. J. B. K. wskazując na swoją całkowitą niezdolność do pracy i związane z nią wydatki wnosił o przyznanie mu zasiłków celowych w wysokości 60 zł i 1200 zł z przeznaczeniem na leczenie. Do wniosków dołączył dowody potwierdzające zakup leków w miesiącu maju i czerwcu 2006 r. dla W. K. w kwocie 211,65 zł oraz na własny użytek w kwocie 15,21 zł, a także opłacenie kosztów leczenia sanatoryjnego w 2004 r. w kwocie 1.065,00 zł (w tym dofinansowanie MOPR – 540 zł). Wnioskodawca zarzucił również pracownikom organu pomocy społecznej pozbawienie go dodatku pielęgnacyjnego. Organy administracyjne odmawiając przyznania zasiłku stwierdziły, że wnioskodawca, otrzymujący pomoc w formie zasiłku stałego i pomocy towarzyszącej, jest w stanie ponieść koszty zakupu leków dla siebie. Natomiast koszty zakupu leków dla matki – W. K. nie mogą zostać zrefundowane, albowiem z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez organ I instancji wynika, że matka nie prowadzi z wnioskodawcą wspólnego gospodarstwa domowego – przebywa w domu pomocy społecznej, nie jest również podopieczną MOPR Jednocześnie organy stwierdziły, że nie jest również możliwe przyznanie J. B. K. zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów pobytu w sanatorium. Z akt wynika bowiem, iż wnioskodawca wydatek ten poniósł w dniu 5 marca 2004 r., zatem nie obciążył on obecnego budżetu domowego. Ponadto, jak podkreślają organy, w 2004 r. podopieczny otrzymał na ten cel dofinansowanie ze środków finansowych ośrodka pomocy społecznej w kwocie 340 zł. Organ II instancji podniósł także, iż wnioskodawca niesłusznie zarzuca pracownikom socjalnym pozbawienie go dodatku do zasiłku stałego z powodu długotrwałej choroby na okres tej choroby. Organ wyjaśnił przy tym, że instytucję dodatku do zasiłku stałego z powodu długotrwałej choroby na okres tej choroby przewidywały przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Przepisy w tym zakresie zostały uchylone w dniu 1 stycznia 2002 r. na mocy art. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej, ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 154, poz. 1792 ze zm.). Z tych przyczyn, jak podkreśliło Kolegium, wnioskodawca od 2002 r. nie pobiera dodatku do zasiłku stałego. Organy wskazały ponadto, iż przyznaniu wnioskodawcy zasiłku celowego sprzeciwia się również przepis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym osoba zainteresowana winna, przed zwróceniem się o przyznanie pomocy społecznej, wykorzystać własne możliwości i przysługujące jej uprawnienia. Z ustalonego przez organy stanu faktycznego wynika, że wnioskodawca, posiadający orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, uprawniające do zasiłku pielęgnacyjnego, po spełnieniu minimum wymogów formalnych, nie podjął do tej pory starań o przyznanie mu tego świadczenia. Organy podniosły, iż był on wielokrotnie informowany przez pracowników socjalnych o tym uprawnieniu, nie złożył jednak samodzielnie stosownego wniosku ani też nie zwrócił się o pomoc w tym zakresie do pracowników organu. Tymczasem zasiłek pielęgnacyjny, zdaniem organów, wnioskodawca mógłby przeznaczyć w szczególności na zakup leków. Skargę do sądu administracyjnego wniósł J. B. K. podnosząc, iż skarga ta dotyczy decyzji wydanej przez organ II instancji w niniejszej sprawie. Skarżący nie sprecyzował przy tym zarzutów wobec zaskarżonego aktu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) W świetle przepisów art. 2 i 3 tej ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3). Skarżący wnosił o przyznanie mu zasiłku celowego. Zasiłek taki przyznawany jest na podstawie art. 39 cyt. ustawy i zależy od wysokości osiąganych dochodów. Przepis ten stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu może być przyznany zasiłek celowy. Przyznanie zasiłku celowego na podstawie powołanego przepisu ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ nie musi, ale może go przyznać, o ile uzna to za celowe w świetle okoliczności sprawy ustalonych z zachowaniem wymogów procedury administracyjnej, a w szczególności art. art. 7, 10, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.). Granice uznania wyznacza relacja pomiędzy interesem społecznym a słusznym interesem strony ubiegającej się o pomoc. Orzekając w przedmiocie odmowy bądź przyznania zasiłku celowego organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazówki co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, wskazane przez ustawodawcę w powołanych wyżej przepisach art. 2 i 3 ustawy. Sąd nie dopatrzył się sprzeczności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego ani z przepisami postępowania administracyjnego. W toku postępowania zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji materialnej skarżącego i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Bezspornie strona skarżąca jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, która posiada niewielki dochód w kwocie 418 zł i objęta jest doraźną pomocą finansową ze środków organu pomocy społecznej. Trudna sytuacja zdrowotna i materialna skarżącego nie może jednak każdorazowo przesądzać o konieczności udzielenia świadczeń przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej, lecz winna być wnikliwie oceniana przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych w danej sprawie. Nieuwzględnienie żądania przyznania zasiłku celowego nie pozostaje w sprzeczności z prawem, skoro przepisy prawa pozostawiają w tym zakresie decyzję do uznania organu pomocy społecznej, który rozpoznając wniosek J.B. K. nie przekroczył granic przysługującego mu uznania. Organ ten wskazując motywy, jakimi kierował się wydając decyzję odmowną, podniósł bowiem, iż kwota 15,21 zł na zakup leków mieści się w możliwościach finansowych skarżącego, zaś koszty zakupu leków dla jego matki, która przebywa w domu pomocy społecznej i nie jest podopieczną organu I instancji, nie mogą stanowić w niniejszej sprawie podstawy do przyznania mu zasiłku celowego. Takiej podstawy nie stanowi również, jak słusznie stwierdził organ, wydatek poniesiony przez skarżącego na leczenie sanatoryjno-rehabilitacyjne w 2004 r., skoro nie obciąża on bieżącego budżetu domowego, a ponadto był on współfinansowany ze środków ośrodka pomocy społecznej w kwocie 540 zł (organ wskazuje omyłkowo 340 zł). Ponadto, jak trafnie podnoszą organy, przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków w niniejszej sprawie sprzeciwia się brzmienie powołanego wyżej przepisu art. 2 cyt. ustawy. Niewątpliwie skarżący z uwagi na swój stan zdrowia mógłby, po złożeniu stosownego wniosku, otrzymywać zasiłek pielęgnacyjny. Do tej pory nie podjął on jednak samodzielnych starań o ustalenie prawa do powyższego świadczenia ani też nie zwrócił się o pomoc w tej sprawie do pracowników socjalnych. Organy prawidłowo uznały zatem, że strona skarżąca nie wykorzystuje w pełni własnych możliwości i uprawnień w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znajduje. Pogląd ten znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, które wskazywały, iż organ rozpoznający wniosek o przyznanie zasiłku celowego, działając w ramach uznania administracyjnego, winien kierować się zasadą, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Zakłada to udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, a nie obowiązek ponoszenia pełnych kosztów utrzymania tych osób i rodzin wraz z realizacją ciążących na nich obciążeń finansowych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SA 2731/2003, baza Lex Polonica; por. także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SA 2859/2003, baza Lex Polonica). W realiach niniejszej sprawy podkreślenia wymaga fakt, iż skarżący otrzymuje już pomoc społeczną w formie zasiłku stałego i doraźnej pomocy. Z akt sprawy wynika w szczególności, że decyzją z dnia [...]., znak [...] organ pomocy społecznej przyznał mu świadczenie pieniężne w wysokości 50 zł miesięcznie z przeznaczeniem na zakup posiłku lub żywności na okres pięciu miesięcy, tj. od miesiąca czerwca 2006 r. do października 2006 r. Oznacza ta, że skarżący nie jest pozbawiony pomocy społecznej, co więcej otrzymuje ją w formie stałych świadczeń. W tej sytuacji prawidłowo postąpiły organy odmawiając zasiłku celowego skarżącemu, skoro jak wskazano wyżej, obowiązujące przepisy zakładają udział pomocy społecznej w pokonywaniu przez osoby i rodziny trudności materialnych i życiowych, a nie obowiązek ponoszenia pełnych kosztów utrzymania tych osób i rodzin. Właściwa jest również ocena organu odwoławczego w zakresie, w jakim wskazuje, iż nie ma racji skarżący zarzucając pracownikom organu pomocy społecznej pozbawienie go należnego mu dodatku. Po pierwsze z akt wynika, że J. B. K. miał ustalone prawo do świadczenia w postaci dodatku do zasiłku stałego z powodu długotrwałej choroby na okres tej choroby, a nie dodatku pielęgnacyjnego, jak wskazuje skarżący. Po drugie istotnie na podstawie art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r., osobie uprawnionej do zasiłku stałego, stałego wyrównawczego lub renty socjalnej mógł być przyznany dodatek z powodu długotrwałej choroby na okres tej choroby. Dodatek ten nie przysługiwał osobie uprawnionej do zasiłku pielęgnacyjnego lub dodatku pielęgnacyjnego. Przepis ten został jednak uchylony powołaną wyżej ustawą nowelizującą ustawę z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Należy podkreślić, że organ pomocy społecznej obowiązany jest działać na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm. i art. 6 k.p.a.). Z tego też powodu po wejściu w życie przepisów zmieniających powołaną ustawę organ był zobligowany uchylić własną decyzję przyznającą skarżącemu przedmiotowy dodatek. Kwestia ta nie podlega jednak kontroli sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie. W tej sytuacji nie można zarzucić organowi naruszenia obowiązujących przepisów, dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) Sąd oddalił skargę.