III SA/Wa 1806/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędziowie Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Spółki [...] "M." w S. na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania kontrolnego zakończonego wynikiem kontroli 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z [...] stycznia 2005 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej na rzecz strony skarżącej 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Kontrola skarbowa przeprowadzona w 2001r. w Spółce [...] "M." z siedzibą w S. zakończyła się wydaniem [...] listopada 2001r., na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 września 1991r. o kontroli skarbowej (Dz. U. Nr 100, poz. 442 ze zm.), powoływanej dalej jako u.k.s., wyniku kontroli, w którym zobowiązano Spółkę do "(...) uregulowania stosunków własnościowych w sposób zgodny z zasadami gospodarki finansowej, w tym przede wszystkim zasadą przeznaczenia swoich dochodów na własne cele statutowe zgodnie z Prawem wodnym, czego logiczną konsekwencją jest zwiększenie majątku trwałego i funduszu zasadniczego Spółki [...] "M." o wartości zrealizowanej inwestycji ze środków pochodzących z dochodów spółki (...)". Wynik ten spółka zaskarżyła do Sądu administracyjnego, zgodnie z pouczeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 3 kwietnia 2004r., sygn. akt SA/Sz 295/02 oddalił skargę. Orzeczenie stało się prawomocne 30 kwietnia 2004r. Wnioskiem z 31 maja 2004r. Spółka zwróciła się do Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej o wznowienie postępowania. Zgodnie z właściwością wniosek został przekazany do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S., który decyzją z [...] sierpnia 2004r. odmówił wznowienia postępowania na zasadzie art. 243 § 3 O.p. w związku z art. 31 u.k.s., wyjaśniając, że wznowienie postępowania ma zastosowanie tylko do decyzji ostatecznych, nie przewidując możliwości uruchomienia tego trybu w odniesieniu do wyniku kontroli. Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania Spółki, decyzją z [...] listopada 2004r. uchylił ww. decyzję, gdyż naruszała ona art. 123 O.p. w związku z art. 200 § 1 O.p. - stronie nie wyznaczone 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w S. po ponownym rozpoznaniu sprawy, w decyzji z [...] stycznia 2005r. odmówił wznowienia postępowania, podtrzymując podstawę prawną i argumentację zawartą we wcześniejszej własnej decyzji. W odwołaniu z 21 stycznia 2005r. Spółka wniosła o uchylenie tej decyzji, gdyż w sprawie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania określone przez stronę we wniosku. Zdaniem strony w sprawie miał zastosowanie art. 148 k.p.a. z uwagi na orzeczenie Sądu Najwyższego z 18 kwietnia 2002r., sygn. akt III RN 46/01. Należało zatem wydać postanowienie, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. Podniesiono również, że w związku z ustaleniem wyniku kontroli stronie grozi niepowetowana szkoda, a ustalenia kontroli są sprzeczne z art. 49 i art. 55- k.c. Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej w decyzji z [...] kwietnia 2005r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję w podstawie prawnej wskazując art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w związku z art. 31 u.k.s. W uzasadnieniu stwierdzono m.in., że wznowienie postępowania może nastąpić w sprawach zakończonych decyzją ostateczną lub wynikiem kontroli wywierającym skutki decyzji administracyjnej, natomiast wynik kontroli wydany w sprawie nie ma cech decyzji ostatecznej, a jest jedynie formą kończącą postępowanie kontrolne. W sprawie niemożliwe jest również zastosowanie przepisów k.p.a., gdyż organy kontroli skarbowej działają w trybie wznowienia postępowania na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Jednocześnie wyjaśniono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie dokonał jego merytorycznej kontroli, oddalając skargę 3 grudnia 2004r. w sprawie o sygn. akt III SA/Sz 295/02. Sąd ten odrzucił również skargę o wznowienie postępowania sądowego ze względu na jej uchybienia formalne. Spółka, po usunięciu braków formalnych, ponowiła swój wniosek w tym zakresie, a WSA w Szczecinie zawiesił postępowanie sądowe 1 grudnia 2004r. na mocy art. 56 w związku z art. 276 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S., gdyż organy nie odniosły się do zarzutów, iż wynik kontroli w punkcie III narusza interes prawny strony, gdyż obejmuje sferę umów cywilnoprawnych, przepisy wykonawcze do Prawa wodnego z 1974r. utraciły moc, a dostosowanie się przez stronę do wniosków i wskazań zawartych w wyniku kontroli może spowodować upadek Spółki. Wzrośnie bowiem koszt amortyzacji o 363,6 %, jak też cena za oczyszczanie ścieków, tak iż będzie to najwyższa stawka w Polsce oraz zanieczyszczenie rzeki O. i Z.. Zdaniem strony wynik kontroli wydano więc z naruszeniem art. 2 u.k.s., gdyż oceny prawne w nim zawarte są sprzeczne z obowiązującymi przepisami, a zalecenia są niewykonalne. W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Strona w piśmie procesowym z 4 listopada 2005r., ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę i podtrzymując dotychczasowe stanowisko, podniosła że wydany wynik kontroli znacznie wykracza poza zakres kontroli skarbowej i narusza art. 24 ust. 1 pkt 2 u.k.s. Sprawę należało załatwić w formie decyzji, uwzględniając stanowisko doktryny i orzecznictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.). Sąd uznał, że w sprawie zachodzą przede wszystkim wadliwości natury procesowej, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Przed organem pierwszej instancji doszło bowiem do wadliwego zastosowania dyspozycji przepisu art. 243 § 3 O.p., natomiast organ drugiej instancji dopuścił się naruszenia przepis art. 233 § 1 pkt 1 O.p. w związku z powołanym wyżej unormowaniem, nie dostrzegając tej nieprawidłowości. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania podzielone zostało na dwa etapy: 1) postępowanie wstępne - tzw. wznowieniowe, które poświęcone jest badaniu przesłanek formalnoprawnych, oraz 2) postępowanie wznowione, które rozpoczyna się po sprawdzeniu, że zostały spełnione wszystkie przesłanki formalne, z chwilą wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Etap pierwszy kończy się albo wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, albo wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie nie było podstaw do wydania decyzji na zasadzie art. 243 § 3 O.p. Zgodzić się wprawdzie należy z organami, że z treści art. 240 § 1 O.p. wynika, że w sprawie zakończonej wydaniem wyniku kontroli nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania, gdyż przepis ten dotyczy wyłącznie ostatecznych decyzji, a nie ostatecznych wyników kontroli. Niemniej jednak Sąd zwraca uwagę, że w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowany został pogląd, który skład orzekający w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę popiera, że wynik kontroli, który dotyczy przyznania, stwierdzenia lub uznania uprawnienia bądź obowiązku wynikającego z przepisów prawa podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, po wyczerpaniu środka odwoławczego, jako stanowiący w swej istocie decyzję (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2000r., sygn. akt FPS 13/00, ONSA 2001/2/58). Sąd zwraca ponadto uwagę, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 3 lutego 2004r. uznał swoją właściwość i rozpoznał merytorycznie skargę na wynik kontroli, co do którego strona skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania. Tym samym uznano, że choć wynik ten wydano na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 2 u.k.s. to jednak stanowi on decyzję, którą organ kontroli skarbowej wydawał na zasadzie art. 24 ust. 2 pkt 1 u.k.s. w brzmieniu obowiązującym w 2001r. W związku z tym wadliwe było przyjęcie przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej, jak również przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S., że niedopuszczalne jest wznowienie postępowania w stosunku do wyniku kontroli. Wprawdzie organ drugiej instancji trafniej jednak przyjął, że możliwe jest zastosowanie trybu wznowienia postępowania, o którym mowa w art. 240 § 1 O.p. w odniesieniu do wyników kontroli "wywierającego skutki decyzji administracyjnej, ale nieprawidłowa była ocena tego organu w zakresie, iż wynik kontroli, co do którego strona skarżąca złożyła stosowny wniosek, nie spełnia tego wymogu. Wydany w sprawie wynik kontroli wykraczał bowiem - o czym świadczy choćby dokonanie kontroli jego legalności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. - poza wskazanie określonych uchybień oraz poza dokonanie ustaleń faktycznych. Strona skarżąca została bowiem zobowiązana przez użycie słów "winna niezwłocznie doprowadzić" do wypełnienia obowiązku "zgodnie z Prawem wodnym". W związku z tym, a w szczególności uwzględniając orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, na które powoływano się przed organami skarbowymi, z 3 lutego 2004r., sygn. akt III SA/Sz 292/02, należało w sposób merytoryczny, po wcześniejszym wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, ocenić czy przesłanki wskazane przez stronę skarżącą we wniosku o wznowienie postępowania z 31 maja 2005r., uzasadniają wznowienie postępowania w sprawie na mocy powołanego w nim przepisu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. w związku z art. 31 ust. 1 u.k.s. Prawidłowe jest natomiast, w ocenie Sądu, stanowisko Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej w zakresie braku podstaw do zastosowania w sprawie przepisów zawartych w k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając powyższe okoliczności na względzie orzekł, na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a., jak w punkcie pierwszym sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie drugim sentencji wyroku, o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości, ma swą podstawę w art. 152 P.p.s.a., a o kosztach sądowych orzeczono na mocy art. 200 w związku z art. 209 P.p.s.a. oraz w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).