II SA/Wa 1931/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras (spr.), Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Michał Sułkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2007 r. sprawy ze skargi T. O. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzenia czynności egzekucyjnych - uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] - zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, - przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz r. pr. H. M. kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) stanowiącą 22 % podatku VAT tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W związku z powstałymi zaległościami w tytułu opłat i opłat pośrednich za zajmowany lokal mieszkalny w K. przy ul. [...], w dniu [...] kwietnia 2006 r. wysłano do T. O. upomnienie nr [...] na kwotę [...] zł, na co składają się zaległe opłaty wraz z odsetkami na dzień [...] marca 2006 r. ([...]zł) oraz koszty upomnienia ([...]zł). W upomnieniu pouczono skarżącą o obowiązku wpłaty powyższej kwoty w terminie 7 dni od dnia doręczenia, bowiem w przeciwnym razie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Upomnienie doręczono skarżącej w dniu 4 maja 2006 r. Wobec nieuregulowania powyższych należności w terminie, w dniu [...] maja 2006 r. wystawiono wobec T. O. tytuł wykonawczy nr [...], na podstawie którego dokonano zajęcia świadczenia emerytalno – rentowego skarżącej w Wojskowym Biurze Emerytalnym w K. i jako kwotę należności głównej podano [...] zł wraz z odsetkami do [...] marca 2006 r. W dniu [...] czerwca 2006 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji i jako podstawę podała art. 33 pkt 1 i 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zarzuciła naruszenie art. 27 ustawy oraz nieistnienie wymagalnego obowiązku pieniężnego w wysokości wskazanej w tytule egzekucyjnym, wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu podała, że zgodnie z art. 37 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, opłaty za używanie lokalu mieszkalnego, w tym opłaty pośrednie z tytułu zajmowania lokalu, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym. Jednakże przepis ten nie może być uznany za podstawę prawną egzekwowanego obowiązku, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z tego powodu, iż dla wymagalności prowadzenia egzekucji obowiązków przekazanych na podstawie innych ustaw, wprowadza dodatkowy warunek stanowiąc, że egzekucję stosuje się wówczas, gdy obowiązki te wynikają z decyzji lub postanowień właściwych organów, bezpośrednio z przepisów prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Natomiast w rozpoznawanej sprawie należności objęte zaskarżonym tytułem wykonawczym, nie wynikają z decyzji lub postanowień właściwego organu i nie są to należności wynikające wprost z przepisów prawa. Prawo do zajmowania lokalu wynika z decyzji administracyjnej, natomiast określenie kosztów związanych z zajmowaniem lokalu nie wynika z decyzji administracyjnej, ani też z przepisu ustawy. Pomiędzy wynajmującym i najemcą w tym zakresie istnieje stosunek cywilnoprawny, co oznacza, że najemca lokalu musi mieć możliwość sądowego sporu z wynajmującym w przypadku zakwestionowania wysokości naliczonych kosztów, a w jej ocenie wysokość opłat z tytułu zajmowanego lokalu winna wynikać z orzeczenia sądowego w postępowaniu cywilnym i powołany już wyżej przepis art. 37 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, nie może być uznany za podstawę prawną egzekwowanego obowiązku, bowiem określa on jedynie organy właściwe do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podstawy prawnej do wystawienia tytułu wykonawczego nie stanowi również art. 36 tej ustawy, ponieważ określa on jedynie zasady naliczania należności. Reasumując, wystawiony tytuł wykonawczy nie spełnia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto warunkiem skutecznego wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej jest istnienie bezspornej należności pieniężnej, która w wyniku sporu winna być zweryfikowana w drodze orzeczenia sądowego w postępowaniu cywilnym i to tym bardziej, że – w ocenie skarżącej – nie jest to należność bezsporna, na co już wcześniej wielokrotnie wskazywała. Natomiast wnosząc o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego skarżąca podała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł i z uwagi na wiek oraz chorobę, znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w K. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], działając na podstawie art. 123 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18, 19 § 7 38, art. 34 § 1 i 4 w zw. z art. 33 pkt 1 i 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 229, poz. 1954), oddalił zarzuty zobowiązanej jako nieuzasadnione i pozostawił w mocy dotychczas prowadzone czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że przepis art. 37 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej może stanowić samoistną podstawę do dochodzenia należności z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji od osób zajmujących lokal mieszkalny na podstawie decyzji o prawie do zamieszkania, bez konieczności uzyskania orzeczenia sądu zasądzającego należności. Natomiast w przypadku kwestionowania przez osobę uprawnioną istnienia lub wysokości należności z tytułu opłat za używanie lokalu lub opłat pośrednich, osoba taka z uwagi na rodzaj egzekwowanej należności może wystąpić do sądu z powództwem o ustalenie, co reguluje art. 35a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś po ponownej analizie, naliczone skarżącej opłaty czynszowe są – zdaniem organu – zasadne. W zażaleniu z dnia [...] lipca 2006 r. do Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, skarżąca T. O. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając mu naruszenie art. 29 § 2 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu zaś powołała się na argumenty przedstawione już we wniesionych zarzutach. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 41, poz. 398 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] czerwca 2006 r. W uzasadnieniu – powołując się na argumenty podniesione już przez organ pierwszej instancji – podał, że naliczenie należności przez organ, zostało dokonane prawidłowo. Ponadto dodał, że stosownie do treści art. 16 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, działania Wojskowej Agencji Mieszkaniowej są działaniami w zakresie administracji rządowej, stąd też w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie przepis art. 27 ust. 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem zgodnie z art. 3 ustawy, egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one – w zakresie administracji rządowej – bezpośrednio z przepisu prawa. Niezależnie od powyższego dodano, że art. 36 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, jest bezpośrednią podstawą prawną obowiązku ponoszenia kosztów związanych z zajmowanym lokalem, ponieważ wyraźnie i wyczerpująco wskazuje sposób i warunki ich naliczenia. Natomiast kwestię właściwości organu egzekucyjnego w tej sprawie przesądza art. 19 § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym dyrektor oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę oraz ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego albo z ubezpieczenia społecznego, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich związanych z zajmowaniem lokali mieszkalnych będących w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T.O. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia, zarzucając mu naruszenie art. 29 § 2 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś w uzasadnieniu powołując się na te same argumenty, co w zażaleniu, podniosła ponadto, że art. 16 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje wykonywanie przez Wojskową Agencję Mieszkaniową zadań z zakresu administracji rządowej w ściśle ograniczonym zakresie, a gospodarowanie powierzonym mieniem zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 ustawy, jest zadaniem własnym agencji, a nie zadaniem zleconym. Pojęcie gospodarowania mieniem, określone w art. 16 ust. 1 pkt 1, zostało uszczegółowione w art. 17 ust. 2 i obejmuje najem lokali. Zatem w tej sytuacji podstawą prawną egzekwowanego obowiązku związanego z dostawą ciepła do zajmowanego przez nią lokalu, nie może być powołany art. 37 ustawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, aniżeli podnosi skarżąca. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie jednak stwierdzić należy, że zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo – w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego – bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Natomiast z brzmienia art. 2 § 1 pkt 2 wynika, że egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne, inne niż wymienione w pkt 1 i 2, jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej. Stosownie zaś do treści art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 41, poz. 398 ze zm.), agencja wykonuje powierzone jej przez Ministra Obrony Narodowej zadania zlecone m.in. w zakresie gospodarki mieszkaniowej. Zatem bez wątpienia jest to zadanie mieszczące się w zakresie administracji rządowej, w jego ramach, według art. 36 ust. 1 ustawy, osoby zamieszkujące w lokalach mieszkalnych od dnia wydania decyzji o prawie zamieszkania, uiszczają na rzecz Agencji opłaty za używanie lokalu. Ponadto w myśl art. 36 ust. 4, agencja ma prawo pobierać zaliczki na opłaty pośrednie. Stąd też obowiązek egzekucji w tej sytuacji, musi wynikać bezpośrednio z przepisu prawa i w przedmiotowej sprawie przesłanka owa została spełniona, bowiem według art. 37 ust. 1 ustawy, opłaty za używanie lokalu i opłaty pośrednie z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnych stanowiących podstawę prawną do zajmowania lokalu mieszkalnego, nieuiszczone w ustalonym terminie płatności, podlegają, wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za zwłokę, przymusowemu ściągnięciu na podstawie tytułu wykonawczego, w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast zgodnie z art. 19 § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dyrektor oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę oraz ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego albo z ubezpieczenia społecznego, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich związanych z zajmowaniem lokali mieszkalnych będących w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Stąd też zarzut skarżącej jest – w ocenie Sądu – chybiony i rację należy przyznać organowi, że kwestionowanie przez skarżącą istnienia i wysokości należności z tytułu opłat za używanie lokalu mieszkalnego lub opłat pośrednich, może być skuteczne jedynie na podstawie art. 35a ustawy, w myśl którego, jeżeli ze względu na rodzaj egzekwowanej należności dopuszczalne jest kwestionowanie istnienia lub wysokości tej należności w drodze powództwa, a zobowiązany wniesie takie powództwo do sądu, wierzyciel po otrzymaniu powództwa zawiadamia o tym organ egzekucyjny, żądając wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. Natomiast w sprawie dopuszczono się innych uchybień, a nie podniesionych przez skarżącą. Mianowicie, stosownie do treści art. 27 § 1 pkt 2 powyższej ustawy, tytuł wykonawczy powinien zawierać wskazanie zobowiązanego i to według zasad określonych we wzorze tytułu wykonawczego, określonym w § 5 ust. 2 i stanowiącym załącznik nr 4 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie w tytule wykonawczym w części "A", nie podano m.in. następujących danych zobowiązanej: drugiego imienia (poz. 10), imion ojca i matki (poz. 11), daty urodzenia (poz. 12), numeru identyfikacji podatkowej (poz. 13). Ponadto stosownie do treści art. 27a § 1 ustawy, w tytule wykonawczym wykazuje się należności pieniężne po zaokrągleniu do pełnych dziesiątek groszy. Zasada ta dotyczy również kosztów egzekucyjnych (§ 2), a zaokrąglenie następuje według reguł określonych w § 3. Tymczasem w tytule wykonawczym w niniejszej sprawie, zasady tej nie zastosowano zarówno w przypadku należności głównej (poz. 33), jak i co do kosztów egzekucji (poz. 167). Niezależnie od powyższego, kwota należności głównej podana pod pozycją 33 ([...] zł), nie odpowiada rzeczywistej kwocie, która – jak należy się domyślać – wynosi [...] zł i co wynika z zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego z dnia [...] maja 2006 r. Ponadto pod pozycją 38 nie podano kwoty odsetek naliczonych na dzień wystawienia tytułu i – co należy zaakcentować – prawdopodobnie dotyczy to kwoty [...] zł. Reasumując, tytuł wykonawczy wystawiony w rozpoznawanej sprawie nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 ustawy i w tej sytuacji organ egzekucyjny będący zobowiązany do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji (art. 26 § 1 ustawy), winien – nie przystępując do egzekucji – stosownie do treści art. 26 § 2 ustawy, zwrócić tytuł wykonawczy. Zatem w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów procesowych, które miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 152 i art. 132, a w sprawie kosztów na mocy art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.