I SA/Gd 471/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Szumacher, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Asesor WSA Danuta Oleś, Protokolant Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 lutego 2007 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz radcy prawnego L. W. kwotę 288 (dwieście osiemdziesiąt osiem) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2006 r Naczelnik Urzędu Skarbowego w związku z wniesionymi przez W. K. zarzutami zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na postawie tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...]pozostawił zarzut bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, że W.K. wniósł zarzut z uchybieniem ustawowego 7 – dniowego terminu przewidzianego w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.), liczonego od dnia doręczenia tytułów wykonawczych. Organ uznał, że skoro tytuły wykonawcze doręczono W. K. w dniu 22 września 2004 r., to termin wniesienia zarzutów upływał w dniu 29 września 2004 r., a zatem zarzuty z dnia 28 listopada 2004 r. zostały wniesione niewątpliwie z uchybieniem terminu. Powyższe postanowienie W. K. zaskarżył zażaleniem uznając je za niezasadne. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 28 marca 2006 r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na rozstrzygnięcia wydane w toku postępowania służy zażalenie, jeśli ustawa lub k.p.a. tak stanowi. Organ drugiej instancji wskazał też na zawarte w art. 18 powołanej ustawy odesłanie do przepisów k.p.a., jeżeli przepisy ustawy nie zawierają samoistnych regulacji. Organ odwoławczy uznał, że zarówno z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i ze stosowanych odpowiednio przepisów k.p.a. nie wynika, by służyło zażalenie na postanowienie o pozostawieniu zarzutów bez rozpatrzenia. Organ odwoławczy uznał, że mimo błędnego pouczenia zawartego w rozstrzygnięciu Naczelnika Urzędu Skarbowego, w świetle przywołanych przepisów, środek zaskarżenie w niniejszej sprawie nie służy. Organ odwoławczy uznał, że zaskarżone postanowienie z 31 stycznia 2006 r. (nie rozpoznające merytorycznie zgłoszonego zarzutu) wydane zostało w toku jednoinstancyjnego postępowania i nie podlega zaskarżeniu w toku instancji (wbrew zawartemu w nim pouczeniu). Zatem organ drugiej instancji, w myśl art. 134 k.p.a., stwierdził niedopuszczalność odwołania. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał również, że Naczelnik Urzędu Skarbowego zasadnie pozostawił zgłoszone zarzuty bez rozpatrzenia, bowiem zostały one wniesione po upływie ustawowego terminu. Na powyższe rozstrzygnięcie W. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazując na jego bezzasadność. Skarżący wskazał, że jego zdaniem nie doręczono mu upomnień, ani tytułów wykonawczych oraz kwestionował poprawność prowadzonej egzekucji. Skarżący wskazał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, utrzymuje się jedynie z części renty w kwocie 298,73 zł, która pozostaje mu po potrąceniu należności alimentacyjnych. Ze względu na stan zdrowia (został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy) nie może podjąć pracy zarobkowej, by pozyskać środki na spłatę zaległości podatkowych. W tej sytuacji, zdaniem skarżącego, egzekucja winna być przeprowadzona z nieruchomości położonej w Ł., dla której Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...], która obciążona jest hipoteką przymusową na zabezpieczenie wierzytelności będących przedmiotem niniejszego postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zajęte w przedmiotowej sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd stwierdzi nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny nieważności decyzji określone w art. 156 k.p.a. lub innych ustawach szczególnych, w tym w Ordynacji podatkowej. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Analizując powołane przez organ odwoławczy w uzasadnieniu podstawy prawne rozstrzygnięcia Sąd uznał, że zasadnie powołano art. 34 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy czym dokonano błędnej wykładni tego przepisu. Organ odwoławczy wywiódł bowiem, że zażalenie przysługuje jedynie w sytuacji, gdy organ egzekucyjny rozpoznał merytorycznie zgłoszone zarzuty. W niniejszej zaś sprawie, zdaniem organu odwoławczego, gdy organ egzekucyjny wydał rozstrzygnięcie o charakterze formalnym, ponieważ nie został wyczerpany tryb z § 1 – 4 art. 34 ww. ustawy, nie mógł znaleźć zastosowania § 5 wskazanego przepisu. Powyższe rozumowanie skłoniło organ do przyjęcia, że postępowanie wywołane wniesieniem zarzutów w niniejszej sprawie miało charakter jednoinstancyjny. Zdaniem Sądu wykładnia dokonana przez organ odwoławczy została przeprowadzona contra legem, ponieważ lege non distinqente jakiego charakteru rozstrzygnięć w przedmiocie zgłoszonych zarzutów dotyczy przewidziany w przepisie środek zaskarżenia. Określenie "postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów", w ocenie Sądu, obejmuje swym zakresem pojęciowym rozstrzygnięcia o charakterze proceduralnym, jak i merytorycznym. Zdaniem Sądu nie było w tym przypadku podstaw do odstąpienia od zasady pierwszeństwa wykładni językowej przy interpretacji § 5 art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z wypowiedzi Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego, czy doktryny prawa, wynika, że można odrzucić językową metodę wykładni przepisów dopiero, gdy ta prowadzi do niesprawiedliwych i niedorzecznych rezultatów. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 8 maja 1998 r. (I CKN 664/97, OSNC 1999/1/7) uznał, że: "Wolno odstąpić od znaczenia literalnego danego przepisu, gdy znaczenie to pozostaje w oczywistym konflikcie lub sprzeczności ze znaczeniem innych norm systemu, gdy prowadzi do absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego konsekwencji, gdy prowadzi do rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć." Dlatego też Sąd uznał, że organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni zastosowanego przepisu. Konsekwencją powyższego było naruszenie przepisów o charakterze procesowym – bezpodstawne zastosowanie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. Sąd uznał, że było to naruszenie na tyle istotne, iż niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.