V SA/Wa 28/07

WyrokWSA w Warszawie2007-02-21

Skład orzekający: Ewa Jóźków, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Danuta Dopierała

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, wydana w postępowaniu wszczętym na skutek wniosku niepodpisanego przez stronę, może być uznana za legalną?
Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, ponieważ postępowanie administracyjne zostało wszczęte na skutek wniosku niepodpisanego przez stronę, co stanowi rażące naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Brak podpisu uniemożliwia wywołanie skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania, a rozpatrzenie takiego wniosku przez organy obu instancji prowadzi do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa.
Stan faktyczny
J. W. złożył wniosek o umorzenie zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, powołując się na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję odmowną. J. W. zaskarżył decyzję Prezesa ZUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Asesor WSA - Danuta Dopierała (spr.), Protokolant - referendarz sądowy - Konrad Łukaszewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2007 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2006 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Nr [...] z [...] maja 2006 r. Przedmiotem skargi z [...] grudnia 2006 r. wniesionej przez J.W. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2006 r. znak sprawy: [...], utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z [...] maja 2006 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: J. W., pismem z [...] marca 2006 r., zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w O. o umorzenie zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wniosek umotywował trudną sytuacją finansową, w której się znajduje. Wskazał, że od dawna nie prowadzi działalności gospodarczej, a jedynym źródłem utrzymania w chwili obecnej jest renta z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 450 zł miesięcznie. Podkreślił, że z uwagi na zły stan zdrowia nie jest w stanie osiągać żadnych innych dochodów, nie posiada też żadnego majątku, który umożliwiłby zaspokojenie roszczeń ZUS. W dniu [...] kwietnia 2006 r. strona uzupełniła swój wniosek składając m.in. roczne zeznania podatkowe, dokumenty potwierdzające wysokość kosztów utrzymania oraz zaświadczenie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. o nieskorzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej. Po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z [...] maja 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie 5.087,30 zł. W podstawie prawnej decyzji powołał przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, iż J. W. prowadził działalność gospodarczą w okresie do 1998 r. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że dłużnik samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jego jedyny dochód stanowi renta w wysokości 751,32 zł miesięcznie. Według oświadczenia zobowiązanego nie posiada on żadnego majątku, którego spieniężenie pozwoliłoby na opłacenie należności. Organ zauważył, iż z oceny zebranego materiału wynika, iż w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż dłużnik osiąga dochody z tytułu renty, z której możliwe jest dochodzenie należności w drodze egzekucji. Ponieważ w sprawie niniejszej nie stwierdzono całkowitej nieściągalności a zebrany materiał dowodowy nie wykazał, iż opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, zatem - w ocenie organu - umorzenie należności miałoby wpływ na przyszły wymiar świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a zatem naruszałoby słuszny interes obywatela. W dniu [...] sierpnia 2006 r. J. W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wskazał, iż powodem niepodjęcia przesyłki (decyzji ZUS z [...] maja 2006 r.) w placówce pocztowej był pobyt u brata, jednak na tyle krótki, że nie zachodziły przesłanki do informowania o zmianie adresu strony. Podkreślił również, że w miejscowości, w której zamieszkuje nie posiada rodziny, w związku z tym nie było osób, które mogłyby odbierać kierowaną do niego korespondencję. Podkreślił, iż z uwagi na powyższe okoliczności nie ponosi winy za przekroczenie terminu do zaskarżenia decyzji z [...] maja 2006 r., której zarzucił błędną interpretację art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz naruszenie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przerzucenie ciężaru dowodu na wnioskodawcę. Postanowieniem z [...] września 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powołując w podstawie prawnej art. 83 b ust. 2 i art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uwzględnił wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prowadząc postępowanie wyjaśniające w sprawie Prezes ZUS, występując do właściwych organów o udostępnienie danych, uzyskał informacje, z których wynika, iż J. W. nie figuruje w rejestrze ewidencji gruntów i budynków jako właściciel, współwłaściciel lub użytkownik wieczysty dla gruntów położonych na terenie gminy J., woj. ś. Uzyskał również informacje przekazane przez [...] Urząd Skarbowy w C. wskazujące, że J. W. figuruje jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą P. W. J.M. i J.W. w okresie od 17 października 1993 r. do 5 maja 1999 r. i - jak wynika z dokumentów PIT-31 o wspólnych dochodach małżonków składanych za kolejne lata podatkowe - w ww. okresie wykazywał dochód z działalności gospodarczej. Natomiast pomimo wystąpienia do Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w domu wnioskodawcy oraz o przekazanie informacji na temat ewentualnego korzystania z pomocy ośrodka, organ nie otrzymał żadnej odpowiedzi. Decyzją z [...] listopada 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 9, poz. 26 ze zm.) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z [...] maja 2006 r. Organ podkreślił, że ponowne szczegółowe rozpatrzenie sprawy i dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego wskazuje jednoznacznie, iż w sprawie niniejszej nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Postępowanie wyjaśniające nie wykazało, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, ponieważ rozpoczęta procedura wdrażania postępowania egzekucyjnego nie została zakończona. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wykorzystał wszystkich dostępnych środków zmierzających do skutecznego wyegzekwowania należności, co przesądza o niedopuszczalności umorzenia należności z uwagi na brak zaistnienia obligatoryjnej przesłanki całkowitej nieściągalności. Nadto Prezes ZUS zauważył, iż analiza sytuacji zobowiązanego nie ogranicza się wyłącznie do ustalenia stanu majątkowego i jego sytuacji rodzinnej. Pod uwagę brane są także możliwości zaspokojenia należności w drodze egzekucji oraz spłaty zadłużenia w ramach ulgi, jaką jest układ ratalny. Przejściowe trudności finansowe dłużnika nie mogą tym samym stanowić podstawy do automatycznego umorzenia należności. Dopiero całokształt sprawy i dogłębna analiza stanowią podstawę do podjęcia decyzji o umorzeniu. Z przedstawionych przez dłużnika dokumentów nie wynika jednoznacznie, iż znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej a dochodzenie przedmiotowych należności pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ zaznaczył nadto, że jednorazowa spłata należności może w istocie stanowić dla zobowiązanego obciążenie finansowe, dlatego też stosownie do postanowień art. 29 cyt. ustawy, zobowiązany może złożyć wniosek o rozłożenie należności na raty. W konkluzji Prezes ZUS zauważył, iż mając na względzie zebrany materiał dowodowy, w sprawie niniejszej nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, o której mowa w art. 28 ust. 3. Dłużnik nie znajduje się w ubóstwie, które zagrażałoby jego dalszej egzystencji z powodu braku zapewnienia minimum socjalnego a trudności płatnicze dłużnika - w ocenie organu - mogą mieć charakter przejściowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Prezesa ZUS z [...] listopada 2006 r. utrzymującą w mocy decyzję nr [...] z [...] maja 2006 r. odmawiającą umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, J. W. wniósł o jej uchylenie zarzucając naruszenie: art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie w sprawie; art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji rażąco naruszającej słuszny interes skarżącego. Skarżący zakwestionował stanowisko Prezesa ZUS wskazując, iż żaden przepis prawa nie wprowadza domniemania, że tylko osoby korzystające z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej znajdują się w trudnej sytuacji finansowej. Podkreślił nadto, iż wnioski wynikające z ustaleń organu II instancji, co do sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego są tym bardziej błędne, że nie uwzględniają kwestii egzekucji prowadzonej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący w chwili obecnej posiada do dyspozycji jedynie kwotę ok. 350 zł miesięcznie, ponieważ pozostała część jest zajmowana z tytułu egzekucji. Z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć żadnej pracy i nie posiada żadnego majątku, którego spieniężenie mogłoby poprawić jego sytuację życiową. Nadto wskazał, iż zupełnie niezrozumiały jest argument podniesiony w zaskarżonej decyzji o "pogorszeniu sytuacji skarżącego" w wyniku umorzenia należności, bowiem sytuacja skarżącego nie może być gorsza niż obecnie. Przedmiotowa kwestia nie została wyjaśniona ani w decyzji wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ani przez organ odwoławczy. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie stwierdzając, iż w sprawie dokonano wszechstronnej oceny sytuacji skarżącego i w sposób obiektywny ustalono brak podstaw do umorzenia należności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zaś do § 2 wymienionego przepisu sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W takim przypadku sąd uwzględnia skargę, mimo że wydane orzeczenie pogorszy sytuację skarżącego. Należy też zauważyć, iż na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Sąd kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania o konieczności uwzględnienia skargi, aczkolwiek z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu niezależnie od jej treści, i stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Przyczyną stwierdzenia nieważności tych decyzji, wydanych w obu instancjach w rozpoznawanej sprawie, było rażące naruszenie tak przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. jak i Prezesa ZUS przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., wobec czego należało zastosować art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z występującą w sprawie przesłanką z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przed przystąpieniem do oceny zaskarżonej decyzji i wzruszonej przez Sąd również decyzji ją poprzedzającej, należy wskazać, iż stosownie do treści art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji. Przepis art. 63 k.p.a. normuje natomiast wymagania formalne jakie musi spełniać strona, by jej czynność procesowa, w tym przypadku podanie o wszczęcie postępowania, spowodowała zamierzony skutek prawny. Stosownie bowiem do § 2 wymienionego przepisu podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Natomiast na podstawie § 3 wymienionej regulacji prawnej podanie wniesione pisemnie (albo ustnie do protokołu) powinno być podpisane przez wnoszącego. W literaturze przedmiotu określa się, iż Kodeks postępowania administracyjnego, w zakresie formy i treści podania, przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu. Przestrzeganie tych ograniczonych wymagań formalnych, tj. ustalenie przez organ administracji publicznej, czy czynność procesowa - podanie o wszczęcie postępowania, wypełnia je, według B. Adamiak i J. Borkowskiego (autorów komentarza Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, wyd. 7 C.H.Beck, Warszawa 2005 r., str. 360), ma podstawowe znaczenie dla ochrony interesu prawnego strony. Spełnienie tych wymagań w szczególności gwarantuje, iż określona czynność procesowa została dokonana przez stronę. Konsekwentnie do zasady uregulowanej w art. 9 k.p.a., zobowiązującej organ administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, braki co do treści podania nie powodują od razu jego bezskuteczności. Przepis art. 64 k.p.a., realizujący wymienioną zasadę ogólną rządzącą postępowaniem administracyjnym, nakłada bowiem na organ prowadzący sprawę obowiązek wezwania strony do usunięcia braków formalnych podania, w terminie siedmiu dni, z pouczeniem, iż nieuzupełnienie tych braków w przewidzianym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Do takich braków, które rodzą obowiązek organu podjęcia czynności w celu ich uzupełnienia należy m.in. podpis strony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż podpis warunkuje, że żądanie pochodzi od osoby określonej jako wnosząca podanie. Brak podpisu strony (tak jak i inne braki formalne podania), gdy nie zostanie usunięty w ustawowym terminie siedmiu dni, uniemożliwia wywołanie skutku prawnego wniesionego podania. W przypadku wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego brak taki powoduje, iż wniosek ten nie wszczyna postępowania administracyjnego, a to oznacza, że sprawa nie może być rozpatrzona merytorycznie (por. wyrok WSA w Warszawie z 1 marca 2005 r., sygn. V SA/Wa 1770/04, LEX 175366). Trzeba też zauważyć, iż decyzja wydana w sprawie wszczętej wnioskiem zawierającym nieusunięte braki formalne, a więc decyzja, która podjęta być nie powinna wobec nieskutecznego wszczęcia postępowania, została wydana z rażącym naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z 12 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1303/97, LEX 47923, wyrok NSA z 15 września 2000 r., sygn. akt III SA 417/00, LEX 47217). Mając powyższe na uwadze Sąd zauważa, iż w kontrolowanej sprawie postępowanie administracyjne prowadzone było na wniosek złożony przez J.W. w dniu [...] marca 2006 r. (pismo z [...] marca 2006 r.) Wniosek ten zawierał określenie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie, oraz mechaniczny podpis strony pod jego treścią. Z przywołanego powyżej przepisu art. 63 § 3 k.p.a. wynika natomiast, iż podanie wniesione pisemnie - jak w niniejszej sprawie - winno być podpisane przez wnoszącego, przez co należy rozumieć umieszczenie własnoręcznego podpisu przez tą osobę pod treścią takiego dokumentu. Warto w tym miejscu również wskazać, iż Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z 28 kwietnia 1973 r. (sygn. III CZP 78/72, OSN 1973, Nr 12, poz. 207) uznał, że podpisem jest znak ręczny określonej osoby pozwalający na jej identyfikację. Natomiast w uchwale 7 sędziów z 30 grudnia 1993 r. (III CZP 146/93, OSN 1994 r., Nr 5, poz. 94), SN przyjął, że podpis, choć nie musi być czytelny, to jednak musi obejmować co najmniej nazwisko (choćby w formie skróconej) i powinien być złożony w formie zazwyczaj używanej, gdy podpisujący składa podpis na dokumentach. W związku z tym w niniejszej sprawie Sąd uznał, iż wniosek J. W. nie został podpisany, albowiem pod jego treścią brak jest własnoręcznego podpisu osoby go wnoszącej. Wskazany i jedyny brak formalny wniosku J. W. o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie został dostrzeżony przez ZUS Oddział w O., rozpatrujący to podanie w I instancji, ani następnie - pomimo obowiązku spoczywającego w tym zakresie na organie prowadzącym sprawę - uzupełniony w trybie przewidzianym w art. 64 k.p.a. Wniosek ten, chociaż nie mógł wywołać skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania, został rozpatrzony przez organ I instancji. Tym samym ZUS Oddział w O. wydał decyzję z rażącym naruszeniem art. 6 k.p.a., zobowiązującym organ do działania na podstawie przepisów prawa, oraz art. 63 § 2 i 3 w zw. z art. 64 § 2 k.p.a., a także - wobec ich niezastosowania - również i z rażącym naruszeniem art. 9 i art. 64 k.p.a. (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Prezes ZUS poprzez merytoryczne rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego od decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym niedostrzeżenie braku formalnego wniosku złożonego przez stronę celem wszczęcia postępowania w sprawie i rozpatrzonego pomimo tego braku przez organ I instancji, również dopuścił się rażącego naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie dostrzegł bowiem poważnych uchybień proceduralnych popełnionych przez ZUS. Rozpatrując sprawę ponownie ZUS Oddział w O. winien przede wszystkim uzupełnić wniosek J. W. w sposób przewidziany w art. 64 k.p.a., a dopiero po usunięciu braku formalnego podania o wszczęcie postępowania w sprawie, nadać jej dalszy bieg, a w konsekwencji wydać decyzję. Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, iż w myśl zasady legalizmu wyrażonej w art. 6 i 7 k.p.a., zarówno postępowanie przed organem I instancji, jak i postępowanie przed organem odwoławczym winno być przeprowadzone z pełnym poszanowaniem przepisów postępowania administracyjnego. Dotyczy to również oceny wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., pod względem wymogów formalnych wymienionych w art. 63 k.p.a. (własnoręczny podpis osoby wnoszącej wniosek - art. 63 § 3 k.p.a.), jak i zastosowania instytucji przywrócenia terminu, określonej w art. 58 k.p.a. w następstwie złożenia stosownego wniosku przez osobę zainteresowaną. Ponadto Sąd zauważa, iż mając na względzie treść art. 83 ust. 4 w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie budzi wątpliwości, iż w sprawach umarzania należności decyzje wydają dwa rożne organy, tj. w I instancji ZUS, w drugiej - Prezes ZUS. Środek zaskarżenia decyzji ZUS w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy sprawia zatem, że w wyniku jego złożenia sprawa trafia do załatwienia przez inny organ. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. przesłanką wznowienia postępowania jest wydanie decyzji ostatecznej przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. W myśl art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Podkreślić zatem należy, iż podpisanie decyzji ZUS i decyzji Prezesa ZUS przez tę samą osobę stanowi przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. W konkluzji Sąd stwierdza, iż wskazana powyżej wada kwalifikowana zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS oraz poprzedzającej ją decyzji ZUS stanowi okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji organu odwoławczego. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 134 i 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji. Wobec negatywnego charakteru zaskarżonego orzeczenia Sąd nie uznał za zasadne zastosowania art. 152 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło