I OW 75/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec Anna Łuczaj Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta na prawach powiatu [...] w imieniu którego działa Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Prezydentem Miasta [...] w imieniu którego działa Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie udzielenia pomocy społecznej W. K. postanawia: wskazać Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy do załatwienia sprawy z wniosku W. K. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej We wniosku z 7 sierpnia 2006 r. Prezydent Miasta [...], reprezentowany przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy udzielenia pomocy społecznej W. K.. Na wstępie stwierdził, że postanowieniem z dnia 13.06.2006 r., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] przekazał Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] podanie wniesione przez W. K. w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej - zasiłku okresowego, celowego na zakup opału, odzieży, obuwia oraz dopłaty do energii i wody. W uzasadnieniu organ podał, iż w W. K. jest osobą bezdomną, a Gmina [...] jest miejscem jego ostatniego zameldowania, stąd w sprawie znajduje zastosowanie art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Do tego postanowienia została dołączona przez Dyrektora MOPS w [...] cześć IV wywiadu środowiskowego wraz z oświadczeniem o stanie majątkowym osoby wnioskującej o pomoc oraz oświadczeniem w sprawie miejsca ostatniego zameldowania na pobyt stały. Prezydent Miasta [...] nie zgadza się z tym rozstrzygnięciem z następujących powodów: Z dokumentów dołączonych do postanowienia z 13.06.2006 r. wynika, iż W. K. od 2001 r. przebywa w [...] i tam znajduje się aktualnie jego centrum życiowe. Tam poszukuje pracy i jak sam podaje w piśmie z dnia 2.06.2006 r. (Aktualizacja oceny- diagnoza) zamierza przez dłuższy czas przebywać w [...], do czasu gdy córka za około 2 lata zwolni mieszkanie, które znajduje się w [...]. Zgodnie z art. 101 ust. l ustawy o pomocy społecznej właściwość miejscową należy ustalać w oparciu o miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o pomoc. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsca zamieszkania", co z kolei oznacza, że należy stosować definicję zawartą w kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 25 kc miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zatem o zamieszkaniu decydują dwa czynniki: zewnętrzny - faktyczne przebywanie i wewnętrzny - zamiar stałego pobytu. O zamiarze stałego pobytu nie decyduje wyłącznie złożone oświadczenie woli przez osobę, zamiar taki wynika z zachowania się danej osoby polegające na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25.11.1975 r. - sygn. akt: III CRN 53/75). Zamiar stałego pobytu nie jest także równoznaczny z pragnieniem dożywotniego lub co najmniej długotrwałego pozostawania w danej miejscowości. Oczywistym jest, iż osoba fizyczna może zmieniać swoje miejsce zamieszkania. Samo zameldowanie jest kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego. Z oświadczeń wnioskującego o pomoc wynika, iż jego aktualne centrum życiowe znajduje się w [...], gdzie przebywa faktycznie od 2001 r. W [...] stara się o lokal mieszkalny (pismo z dnia 20. 02.2006 r. Wydziału Budynków i Lokali Urzędu Miejskiego w [...]) i jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna (zaświadczenie z dnia 1.06.2006 r.). W [...] zawarł także kontrakt socjalny. Istotnym jest również fakt, że mieszkanie przy ul. [...] w [...] pozostaje w administracji Spółdzielni Mieszkaniowej "Z.", a głównym najemca jest była żona. Z zatem nie ma możliwości zajęcia lokalu przez w/w po wyprowadzeniu się córki, bowiem od wielu lat W. K. przebywa poza granicami miasta [...]. Prezydent Miasta [...], reprezentowany przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej podtrzymał swoje stanowisko, że nie jest organem właściwym w sprawie i wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta [...] jako organu właściwego do załatwienia sprawy. Stwierdził, że w momencie prowadzonego przez Ośrodek postępowania administracyjnego w sprawie zakończonego wydaniem postanowienia z dnia 13.6.2006 W. K. posiadał bezspornie status osoby bezdomnej w rozumieniu treści art. 6 ust. 8 ustawy o pomocy społecznej. Cytowany artykuł uznaje bowiem za osobę bezdomną osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku strony zachodziły kumulatywnie przesłanki: 1) niezamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w rozumieniu odrębnych przepisów prawa - pan [...] przebywał w [...] na terenie ogródków działkowych, które na pewno nie spełniają kategorii lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 2 ust. l pkt.4 ustawy z dnia 21.6.2001 r. o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy, 2) braku stałego meldunku. Dlatego też tut. Ośrodek kierując się dyspozycją lex specialis, jakim jest art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej - z zachowaniem formy postanowienia, wymaganej treścią przepisu art. 65 § l kpa - przesłał wniosek strony do rozpatrzenia właściwemu miejscowo organowi w sprawie tj. Gminie ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. W przypadku osób spełniających przesłanki osoby bezdomnej w rozumieniu cytowanych powyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej należy obligatoryjnie stosować postanowienia ust. 2 art. 101 cytowanej powyżej ustawy i zbędnym jest prowadzenia dalszego postępowania dowodowego co do ustalania właściwości miejscowej gminy w zakresie i formie wymaganej treścią art. 101 ust. l ustawy o pomocy społecznej, ponieważ ustęp l nie ma w tego typu stanach faktycznych zastosowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepisem określającym właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W ust. 1 przywołanego przepisu ustanowiono podstawową regułę w tym względzie, zgodnie z którą właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach kodeksu cywilnego. Od zasady tej wprowadzono wyjątek w odniesieniu do osób bezdomnych. W stosunku do nich właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania bezdomnego na pobyt stały. Skoro - co wynika z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych - W. K. jest osobą bezdomną, to ma do niego zastosowanie właśnie ten przepis. Z tych względów należało wskazać Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy miejscowo do rozpoznania spraw W. K. z zakresu pomocy społecznej, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).