VII SA/Wa 603/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędziowie ( WSA, As. WSA Bożena Więch - Baranowska (spr.), Grzegorz Czerwiński, , Protokolant Anna Mężyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2005 r. sprawy ze skargi S. D., I.D., E. D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2005 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji dotyczącej nakazu rozbiórki. skargę oddala Prezydent Miasta [...] decyzją znak [...] wydaną dnia [...] marca 1992 r., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r., nakazał S. i A. D. rozbiórkę samowolnie wybudowanego domu z garażem przy ulicy [...] w [...]. W uzasadnieniu organ podniósł, że teren na którym inwestorzy, bez wymaganego prawem pozwolenia, wybudowali dom z garażem, jest zgodnie z miejscowym szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym zarządzeniem Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...].10.1976 r. przeznaczony pod projektowaną rozbudowę ulicy [...]. Nieruchomość należąca do inwestorów niezależnie od wariantu przebiegu rozbudowanej ulicy znajduje się w liniach rozgraniczających ulicę [...] i o tym fakcie inwestorzy byli poinformowani. Decyzja powyższa, po rozpatrzeniu odwołania inwestorów, została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] znak [...] wydaną dnia [...] maja 1992 r. Dnia 17 lutego 2004 r. S. D. i następcy prawni A. D. – I. i E. D. wnieśli o zmianę lub uchylenie wyżej opisanej decyzji na podstawie art. 154 kpa. Po wszczęciu postępowania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak [...] wydaną dnia [...] lutego 2005 r., na podstawie art. 154 kpa, odmówił zmiany decyzji Wojewody [...] z dnia [...]maja 1992 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego domu mieszkalnego, jako nakładająca obowiązek, jest decyzją, na mocy której strona nabyła prawo, dlatego nie może być uchylona ani zmieniona w trybie art. 154 kpa. Organ rozważał również ewentualną możliwość zastosowania przepisu art. 155 kpa i uznał, że zmiana przedmiotowej decyzji na podstawie art. 155 kpa nie może być dokonana, gdyż dotyczy ona sankcji w maksymalnym wymiarze, tj. nakazu rozbiórki rozumianego jako istnienie przepisu szczególnego stojącego w sprzeczności z wnioskiem strony. Odwołanie od tej decyzji wnieśli S.D., I. D. i E. D. Wnosząc o uchylenie decyzji odwołujący się podnieśli, że obowiązujące w dacie jej wydania prawo budowlane przewiduje możliwość doprowadzenia samowolnie zrealizowanego zamierzenia budowlanego do stanu zgodnego z prawem, co oznacza, że obowiązek nakazania rozbiórki nie ma charakteru bezwzględnego. Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak [...] wydaną dnia [...] marca 2005 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 1992 r. nakazującą S. i A. D. rozbiórkę samowolnie wybudowanego domu, jest decyzją na podstawie której strona nabyła prawo i to ustalenie uniemożliwia organowi administracji publicznej wzruszenie ostatecznej decyzji w trybie art. 154 kpa. Organ odnosząc się do zarzutów wnioskujących podniósł również, że przepis obowiązującego obecnie przepisu art. 48 i 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, co wynika z treści art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli S. D., I. D. i E. D. Pełnomocnik skarżących, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił organowi naruszenie art. 154 § 1 kpa przez przyjęcie, że decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego jest decyzją, na podstawie której strona nabyła prawo oraz naruszenie art. 155 kpa, przez błędne przyjęcie, że art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane jest przepisem szczególnym uniemożliwiającym uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji. Pełnomocnik skarżących podniósł, że w niniejszej sprawie skarżącym nakazano dokonanie rozbiórki całego obiektu budowlanego i poza nimi w postępowaniu nie brała udziału jako strona żadna osoba i z tego wywodzi, iż wydana decyzja rozbiórkowa nie spowodowała nabycia przez skarżących żadnych praw. Odnośnie możliwości ewentualnego zastosowania art. 155 kpa pełnomocnik skarżących podniósł, że za uchyleniem decyzji o rozbiórce wydanej w niniejszej sprawie przemawiał i przemawia słuszny interes stron, a wobec zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przed wykonaniem decyzji rozbiórkowej treść art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. nie stoi na przeszkodzie dla uchylenia lub zmiany decyzji rozbiórkowej w trybie art. 155 kpa. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, którą utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] odmawiającą uchylenia lub zmiany na podstawie art. 154 kpa ostatecznej decyzji rozbiórkowej. Skarga w niniejszej sprawie nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zniesienie decyzji administracyjnej ze względu na jej wady lub wady poprzedzającego ją postępowania administracyjnego może nastąpić w trybach administracyjnych lub przez stwierdzenie nieważności takiej decyzji albo przez jej zmianę po wznowieniu postępowania. Zmiana zaś lub uchylenie decyzji pozbawionych wad może nastąpić w trybie nadzwyczajnym, tj. w trybie art. 154 lub 155 kpa. Art. 154 § 1 kpa przewiduje, iż decyzja ostateczna na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wniosek skarżących o uchylenie w trybie art. 154 kpa dotyczył decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego domu mieszkalnego z garażem. Decyzja zawierająca rozstrzygnięcie o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, nakłada na podmiot, który zrealizował roboty budowlane obowiązek i jednocześnie powoduje nabycie przez ten podmiot prawa do tego, że rozbiórce podlega tylko ten obiekt lub ta jego część, która objęta jest decyzją. Jeżeli w postępowaniu zakończonym nakazem rozbiórki biorą udział oprócz inwestora także inne strony postępowania, mają one prawo oczekiwać, iż w wyniku wydania decyzji rozbiórkowej, podmiot którego dotyczy nakaz rozbiórki, będzie musiał wykonać ten nakaz. Należy więc uznać, że decyzja o nakazie rozbiórki nie jest tą decyzją, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa w rozumieniu art. 154 kpa. Natomiast tryb postępowania przewidziany w art. 155 kpa służy usuwaniu takich decyzji ostatecznych, które organy uważają za niecelowe, bądź sprzeczne z zakreśloną linią postępowania w sprawach danego rodzaju. Wzruszenie w tym trybie może dotyczyć tylko takich decyzji, które mają charakter uznaniowy lub przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04.10.1999 r., sygn. akt IV SA 1459/97, Lex nr 47884). Wydając decyzję o nakazaniu rozbiórki obiektu budowlanego, organ administracji nakłada na stronę obowiązek w maksymalnym rozmiarze, a wobec tego decyzja ta nie może być zmieniona na podstawie art. 155 kpa. Negatywną przesłanką stosowania przepisu art. 155 kpa jest zakaz wzruszenia ostatecznej decyzji zawarty w przepisach odrębnych do których w nim się odsyła. W niniejszej sprawie objęta wnioskiem decyzja została wydana w sytuacji zaistnienia stanu faktycznego wyczerpującego hipotezę art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., a wobec tego organ nadzoru budowlanego miał obowiązek zastosować przewidzianą w tym przepisie sankcję, która była konsekwencją podjętych wcześniej przez inwestorów działań naruszających przepisy prawa budowlanego. W ocenie Sądu oparcie decyzji o przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. uniemożliwia zastosowanie art. 155 kpa. Z tych wszystkich względów wniosek inwestorów nie mógł być skuteczny, a decyzje organów administracji należało uznać za prawidłowe, a wobec tego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) skargę jako bezzasadną należało oddalić.